Hajdamacy i koliszczyzna w historiografii polskiej i ukraińskiej. Polsko-ukraiński dwugłos
DOI:
https://doi.org/10.18778/1644-857X.16.03.01Słowa kluczowe:
hajdamacy, koliszczyzna, historiografia polska, historiografia ukraińskaAbstrakt
W pracy analizowany jest z punktu widzenia historyków ukraińskiego i polskiego pochodzenia dorobek naukowy badaczy, którzy w historiografii polskiej i ukraińskiej zajęli poczesne miejsce w zakresie badania ruchów hajdamackich i koliszczyzny, czyli twórczość Franciszka Rawity-Gawrońskiego, Władysława A. Serczyka, Petra Mirczuka i Grigorija J. Hrabana. Autorzy zgadzają się z opinią, że historyk nie sądzi, ale stara się zrozumieć. W dalszym ciągu w sferze postulatu pozostaje wspólny polsko-ukraiński program badawczy dotyczący hajdamaków i koliszczyzny, który przynajmniej pozwoli na wykonanie niezbędnych kwerend i wypracuje protokół rozbieżności. Tylko na tej drodze można będzie zminimalizować jaskrawe wykorzystywanie interpretacji dziejów do bieżącej ideologii i kształtowania młodego pokolenia. Niewątpliwie oprócz argumentów merytorycznych wciąż niestety funkcjonować będą inne, związane z kontekstem ideologicznym, politycznym etc. Chodzi jednak o to, aby dyskurs na temat stosunków polsko-ukraińskich w różnych epokach sprowadzić do naukowej dyskusji zbliżonej do normalności, która miałaby na uwadze jedynie ograniczenia wynikające z imputacji kulturowej, co nie było dotychczas zachowane zarówno ze strony ukraińskiej, jak i polskiej.
Pobrania
Bibliografia
Antonowycz V., Umanskij sotnik Ivan Gonta, “Кijevska Starina” 1882, vol. XI, pp. 250–276.
Borovoj S.J., Do chronołogii istorii gajdamacziny, “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1968, No. 9, pp. 115–121.
Dmitriev A., Коliszczina. Iz istorii kłasovoj borby v Ukrainie vo vtoroj połovinie XVIII st., Моskva 1934.
Gołobuckij V.A., Маksym Żieliezniak, Моskva 1947.
Gorban M.V., Hajdamaczina, Charkiv 1923.
Grabski A.F., Zarys historii historiografii polskiej, Poznań 2000.
Gurżij I.O., Viznaczna podija v istorii ukrainskovo narodu: (do 200‑lecia Koliszcziny), “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1968, No. 7, pp. 58–66.
Historia Polski, vol. II, part 1 (1764–1795), eds S. Kieniewicz, W. Kula, Warszawa 1958.
Hraban G.J., Czi slid koristuvatisia terminom “Koliszczina”?, “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1967, No. 8, pp. 154–158.
Hraban G.J., Dwa dokumienta pro Kolivszczinu, “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1966, No. 2, pp. 11–113.
Hraban G.J., Memuary jak istoriograficzne żerieło vivczienja narodno-vizvolnovo povstanja 1768 r., [in:] Kolivszczina: Materiały jubiliejnoj naukovoj sesji, prisviaszczenoj 200-riczjupovstanja, Кіiv 1970, pp. 134–146.
Hraban G.J., Pro spogadi Pavła Mładanowicza, “Naukova Dumka” 1969, No. 4, pp. 47–65.
Hraban G.J., Sielianska vijna na Ukraini v 1768–1769 rokach, part 1–2, Umań 2012.
Hraban G.J., Spałach gnivu narodnovo (Аntifeudalne narodno-vizvolnje povstanja na Pravobierieżnij Ukraini u 1768–1769 r.), Кіiv 1989.
Hraban G.J., Z istorii hajdamaczcziny, “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1968, No. 6, pp. 96–106.
Hraban G.J., Kryszovskij V.S., Recenzja na knigu O.P. Lola “Hajdamackij ruch na Ukraini 20–60-ch rr. XVIII st.”, “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1966, No. 5,pp. 147–149.
Jakowenko N., Historia Ukrainy od czasów najdawniejszych do końca XVIII wieku, tr. O. Hnatiuk, K. Kotyńska, Lublin 2000.
Kohut Z.E., Myts old and new the Haidamak movement and the Kolivschyna 1768 in recent historiography, “Harvard Ukrainian Institute” 1997, vol. I, No. 3,pp. 359–378.
Kohut Z.E., Russian Centralizm adn Ukrainian Autonomy: Imperial Absorption of the Hetmanate, 1760s–1830s., Cambridge (Mass.) 1988.
Koko E., Franciszek Rawita-Gawroński (1846–1930) wobec Ukrainy i jej przeszłości, Gdańsk 2006.
Lolа O.L., Hajdamackij ruch na Ukraini 20–60 r. XVIII st., Кіiv 1965.
Łysiak-Rudnycki I., Między historią a polityką, tr. M. Buchalik, Wrocław 2012.
Micyk D., Umań kozacka i hajdamacka, Кіiv 2002. Między Odrą a Uralem. Księga dedykowana Profesorowi Władysławowi AndrzejowiSerczykowi, ed. W. Wierzbieniec, Rzeszów 2010.
Mirczuk P., Коliszczina. Hajdamackie povstanja 1768 r., New York 1973.
Mordovcev D., Gajdamaczina. Istoriczieskaja monografia, Sankt Petersburg 1870.
Rawita-Gawroński F., Historja ruchów hajdamackich (w. XVIII), vol. I–II, Brody 1913.
Serczyk W.A., Hajdamacy, Kraków 1978.
Serczyk W.A., Historia Ukrainy, Wrocław–Warszawa–Kraków 2001.
Serczyk W.A., Koliszczyzna, Kraków 1968.
Serczyk W.A., Początek końca. Konfederacja barska i I rozbiór Polski, Warszawa 2000.
Skałkovskij A., Najezdy gajdamakov na Zapadnuju Ukrainy v XVIII stoletij, 1733– 1768, Оdessa 1845.
Smolij V.A., Foirmuvanja socjalnoj svidomosti narodnych mas Ukraini b chodi kłasovoj borotby (druga połovina XVII–XVIII st.), Кіiv 1985.
Sokyrska V.V., Istorik Grigorij Juchimowicz Hraban: żitevij szlach ta naukowa spadszczina (1902–1990 r.), Umań 2009.
Spętana Akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL, eds P. Pleskot, T.P. Rutkowski, vol. I, Warszawa 2009.
Srogosz T., Humańska rzeź, humańska tragedia, czy humańskie zwycięstwo?, “Іstoricznij Archiv. Naukovi Studij” [Мikołaiv] 2017, issue 14, pp. 134–139.
Srogosz T., Między wojną a modernizacją. Studia z dziejów kresów południowo-wschodnich Rzeczypospolitej w XVII–XVIII wieku, Częstochowa 2016.
Stępnik A., Mit Kozaczyzny w historiografii polskiej XIX i XX wieku, [in:] Mity i stereotypy w dziejach Polski i Ukrainy w XIX i XX wieku, eds A. Czyżewski, R. Stobiecki,T. Toborek, L. Zaszkilniak, Warszawa–Łódź 2012, pp. 365–383.
Stryjek T., Ukraińska idea narodowa okresu międzywojennego, Toruń 2013.
Szevczenko F.P., Pro miżnarodnije znaczienja povstanja 1768 r. na Pravobierieżnij Ukraini, “Ukrainskij Istoricznij Żurnał” 1968, No. 9, pp. 11–15.
Szulgin J., Oczierki Koliszcziny po nieizdannym i izdannym dokumentam, Кiiv 1890.
Z dziejów Europy Środkowo-Wschodniej. Księga pamiątkowa ofiarowana prof. dr hab. Władysławowi Serczykowi w 60 rocznicę Jego urodzin, Białystok 1995.
Czuchlib T., “Umanska riznja”, “Umanska tragiedia” czi “Umanska pieriemoha”, www.getmanat.org (online: May 2, 2016).
Міrczuk Petro, [in:] Еncikłopiedia istorii Ukrainy, vol. VI, Кiiv 2009, pp. 790, www.ukrweekly.com (online: January 23, 2014).
Nie żyje prof. Władysław Serczyk, pasjonat dziejów Rosji, www.wyborcza.pl (online: February 5, 2014).
Pavlenko V.J., Batrakova M.O., Narodni ruchi na Pravobierieżni Ukraini u XVIII st.: іstoriografja ta żerieła, www.irbis-nbuw.gov.ua (online: February 6, 2014).
Prof. Władysław Serczyk: Nieustannie się odnawiam, www.rzeszów.gazeta.pl (online: February 5, 2014).
Stachiv Matviej. Biografia, www.ukrcenter.com (online: February 10, 2014).
Zmarł prof. dr hab. Władysław Serczyk, www.ur.edu.pl (online: January 19, 2014).
Zmarł prof. Władysław Serczyk, www.krakow.gosc.pl (online: January 19, 2014).
www.arheolog-ck.ru (online: January 17, 2014).
www.kraeznavstvo.at.ua (online: January 17, 2014).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 © Copyright by Authors, Łódź 2017; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
