Jan Karol Chodkiewicz (1686–1712) – szkic biograficzny młodego magnata

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1644-857X.20.01.10

Słowa kluczowe:

Jan Karol Chodkiewicz (1686-1712), Marianna Tekla Naruszewiczówna, Benedykt Paweł Sapieha, Krzysztof Stanisław Zawisza, Cecylia Zofia Sapieżanka, Bejsagoła, Błudeń, Daugieliszki, Pertyków, Supraśl, Warszawa, Wielona, wielka wojna północna 1700–1721, edukacja

Abstrakt

Artykuł stanowi próbę zaprezentowania postaci Jana Karola Chodkiewicza z linii supraskiej (1686–1712), syna starosty błudeńskiego i oboźnego wielkiego litewskiego Jerzego Karola Chodkiewicza oraz Marianny Tekli z Naruszewiczów, który do tej pory nie doczekał się żadnego szerszego opracowania naukowego. Podstawę źródłową szkicu biograficznego Chodkiewicza stanowią materiały przechowywane w Archiwum Narodowym w Krakowie, w zespole Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Różnorodność znajdujących się w nim dokumentów pozwoliła na możliwie jak najdokładniejsze odtworzenie jego życiorysu. Z niego wyłania się postać Jana Karola, który osierocony przez ojca w dzieciństwie zdany był na opiekę swojej matki, kolejnych ojczymów i prawnie przydzielonych opiekunów, mających zaborcze zapędy względem dóbr Chodkiewiczowskich. Mimo to odebrał staranne wykształcenie w szkołach jezuickich w Wilnie i Warszawie w okresie niepokojów polityczno-militarnych targających Rzeczpospolitą podczas wielkiej wojny północnej (1700–1721). Odznaczając się słabym zdrowiem, nie angażował się w sposób aktywny na płaszczyźnie politycznej i militarnej państwa polsko-litewskiego, a całą swoją energię skupiał na zapewnieniu integralności i rozwoju swoich dóbr ojczystych, o co musiał toczyć boje, również na gruncie sądowym, nie tylko z sąsiadami, lecz także z własnymi krewnymi. Chodkiewiczowi udało się też zapewnić ciągłość linii supraskiej, jednak jego pierworodny Adam Tadeusz, tak samo jak on, od wczesnego dzieciństwa wychowywał się bez ojca.

Pobrania

Brak dostęþnych danych do wyświetlenia.

Biogram autora

Adam Wołoszyn, Uniwersytet Opolski

Mgr Adam Wołoszyn – asystent w Instytucie Historii Uniwersytetu Opolskiego.

Zainteresowania naukowe: wojskowość, wielka wojna północna (1700–1721), polskie gazety rękopiśmienne.

 

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD] Archiwum Warszawskie Radziwiłłów [AR] Dział V, nr 2048, 2057/I.
Google Scholar

Archiwum Narodowe w Krakowie [ANKr] Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów [AMCh] nr 128, 166, 167, 168, 169, 174, 175, 179, 180, 181, 182, 183, 185, 186, 187, 189, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199, 200, 201, 203, 204, 206, 208, 209, 212, 224, 1027.
Google Scholar

Biblioteka Kórnicka Polskiej Akademii Nauk w Kórniku rkps 400.
Google Scholar

Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie rkps 2625/II.
Google Scholar

Biblioteka Narodowa w Warszawie Biblioteka Ordynacji Zamoyskich, rkps 911.
Google Scholar

Rossijskij Gosudarstwiennyj Archiw Driewnich Aktow g. Moskwa [RGADA] fond 389 (Metryka Litewska), nr 149, 150, 153, 154, 155.
Google Scholar

Pamiętniki Krzysztofa Zawiszy, wojewody mińskiego (1666–1721), wyd. J. Bartoszewicz, Warszawa 1862.
Google Scholar

Źródła do dziejów Warszawy. Rejestry podatkowe i taryfy nieruchomości 1510–1770, wyd. A. Berdecka, J. Rutkowska, A. Sucheni-Grabowska, H. Szwankowska, Warszawa 1963.
Google Scholar

Błaszczyk G., Herbarz szlachty żmudzkiej, t. VI, Warszawa 2016.
Google Scholar

Bystroń J.S., Dzieje obyczajów w dawnej Polsce. Wiek XVI–XVIII, t. II, Warszawa 1994.
Google Scholar

Czapliński W., Długosz J., Życie codzienne magnaterii polskiej w XVII wieku, Warszawa 1976.
Google Scholar

Dzieje Rzeczypospolitej polskiej z początku siedemnastego wieku, t. VI, oprac. J. Moraczewski, Poznań 1851.
Google Scholar

Gloger Z., Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. II, Warszawa 1901.
Google Scholar

Jasnowski J., Chodkiewicz Aleksander, [w:] Polski słownik biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 354–355.
Google Scholar

Kahl E., Wychowanie dziecka w rodzinie szlacheckiej w XVI i XVII wieku, [w:] Wychowanie w rodzinie, t. I (Przekaz tradycji i kultury na przestrzeni wieków), red. S. Walasek, L. Albański, Jelenia Góra 2011, s. 19–38.
Google Scholar

Kulesza-Woroniecka I., Kobieta wobec problemów małżeńskich w epoce nowożytnej – propagowane wzorce i postawy, [w:] Nad społeczeństwem staropolskim. Kultura – instytucje – gospodarka w XVI–XVIII stuleciu, red. K. Łopatecki, W. Walczak, Białystok 2007, s. 145–156.
Google Scholar

Mienicki R., Chodkiewicz Jerzy Karol, [w:] Polski słownik biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 369.
Google Scholar

Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich, oprac. S.K. Kossakowski, t. I, Warszawa, 1859.
Google Scholar

Pacowie. Materyjały historyczno-genealogiczne, oprac. J. Wolff, Petersburg 1885.
Google Scholar

Puchowski K., Jezuickie kolegia szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Studium z dziejów edukacji elit, Gdańsk 2007.
Google Scholar

Rachuba A., Pac Piotr Michał, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXIV, Wrocław 1979, s. 744–745.
Google Scholar

Radziwonka R., Warszawa i jej mieszkańcy w czasach wielkiej wojny północnej (1700–1721), Warszawa 2019.
Google Scholar

Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, oprac. S. Uruski, t. II, Warszawa 1905.
Google Scholar

Sapiehowie. Materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe, t. III, wyd. B. Gorczak, Petersburg 1894.
Google Scholar

Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. III (Księstwo Żmudzkie XV–XVIII wiek), red. A. Rachuba, Warszawa 2015.
Google Scholar

Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. IV (Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV–XVIII wiek), red. A. Rachuba, Warszawa 2003.
Google Scholar

Wołoszyn A.J., Sprawa pewnego mezaliansu w Wielkim Księstwie Litewskim. Rzecz o sporze Jana Kazimierza Kaczanowskiego z Krzysztofem Zawiszą w latach 1701–1702 i jego kreacji w pamiętnikarskiej narracji wojewody mińskiego, [w:] Komunikacja w epoce staropolskiej, red. A. Ziober, Łódź 2018, s. 157–173.
Google Scholar

Załęski S., Jezuici w Polsce, t. IV, cz. 2, Kraków 1904.
Google Scholar

Załęski S., Jezuici w Polsce, Kraków 1908.
Google Scholar

##submission.downloads##

Opublikowane

2021-08-18

Jak cytować

Wołoszyn, A. (2021). Jan Karol Chodkiewicz (1686–1712) – szkic biograficzny młodego magnata. Przegląd Nauk Historycznych, 20(1), 273-293. https://doi.org/10.18778/1644-857X.20.01.10

Numer

Dział

DROBNE PRACE I MATERIAŁY / MINOR WORKS AND MATERIALS