Substytucja jako element spójności w dyskursie pacjentów z afazją mieszaną
DOI:
https://doi.org/10.18778/2544-7238.09.10Słowa kluczowe:
afazja mieszana, dyskurs, kohezja, SALT, substytucjaAbstrakt
Substytucja, rozumiana jako zastępowanie docelowego elementu leksykalnego innym, to zjawisko lingwistyczne pojawiające się zarówno w dyskursie zaburzonym, jak i w mowie osób zdrowych. Wszelkie zamiany słów w wypowiedzeniach mają niewątpliwie wpływ na spójność komunikatów, a tym samym na ich interpretację przez interlokutora. W niniejszym artykule zbadano, jakie substytucje pojawiają się w wypowiedziach osób zdrowych oraz osób z afazją mieszaną z komponentami czuciowym i ruchowym. Zweryfikowano wpływ zamian leksykalnych na utrzymanie spójności na poziomie mikrostrukturalnym (kohezji), a także to, jak zakłócenia spójności mikrostrukturalnej wpływają na spójność makrostrukturalną (koherencję). Opis badań i analiz poprzedzono doniesieniami z literatury, które dowodzą zarówno zwiększenia występowania substytucji, jak i obniżenia zdolności do utrzymywania spójności dyskursu w mowie osób z diagnozą afazji mieszanej.
Pobrania
Bibliografia
Baayen R.H., Milin P., Ramscar M., 2016, Frequency in lexical processing, „Aphasiology”, Vol. 30(11), s. 1174–1220, https://doi.org/10.1080/02687038.2016.1147767 DOI: https://doi.org/10.1080/02687038.2016.1147767
Blumstein S., 2020, When Speech Goes Wrong: Evidence from Aphasia, „Acoustics Today”, Vol. 16(12), s. 12–19, https://doi.org/10.1121/AT.2020.16.4.12 DOI: https://doi.org/10.1121/AT.2020.16.4.12
Boeije H., 2002, A Purposeful Approach to the Constant Comparative Method in the Analysis of Qualitative Interviews, „Quality and Quantity”, Vol. 36(4), s. 391–409, https://doi.org/10.1023/A:1020909529486 DOI: https://doi.org/10.1023/A:1020909529486
Burke D.M., Shafto M.A., 2008, Language and Aging, [w:] F.I.M. Craik, T.A. Salthouse (red.), The handbook of aging and cognition, New York: Psychology Press, s. 373–443.
Dobrzyńska T., 1991, Tekst: próba syntezy, „Pamiętnik Literacki”, t. 82, nr 2, s. 142–183.
Ferraro K.F., Wilmoth J.M. (red.), 2013, Gerontology: Perspectives and issues, New York: Springer Publishing Company.
Halliday M.A.K., Hasan R., 1976, Cohesion in English, London: Longman.
Heinz A., 1978, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Jakobson R., 1989, Dwa aspekty języka i dwa typy zakłóceń afatycznych, [w:] M. Mayenowa (red.), W poszukiwaniu istoty języka, t. 1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 150–175.
James L.E., Burke D.M., 2000, Phonological priming effects on word retrieval and tip-of-the-tongue experiences in young and older adults, „Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition”, Vol. 26(6), s. 1378–1391, https://doi.org/10.1037//0278-7393.26.6.1378 DOI: https://doi.org/10.1037//0278-7393.26.6.1378
Kaczmarek B.L., 1995, Mózgowa organizacja mowy, Lublin: Agencja Wydawniczo-Handlowa.
Krajewska M., 2022, Afazja w stanie ostrym. Obraz i dynamika, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis.
Łuria A.R., 1967, Zaburzenia wyższych czynności korowych wskutek ogniskowych uszkodzeń mózgu, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Miller J., Andriacchi K., Nockerts A. (red.), 2019, Assessing Language Production Using SALT Software. A Clinician’s Guide to Language Sample Analysis, Madison: SALT Software, LLC.
Ovchinnikova I., Pavlova A., 2017, Lexical Substitution and Paraphasia in Advanced Dementia of the Alzheimer Type, „Psychology of Language and Communication”, Vol. 21(1), s. 306–324, https://doi.org/10.1515/plc-2017-0015 DOI: https://doi.org/10.1515/plc-2017-0015
Panasiuk J., 2012, Afazja a interakcja. TEKST – metaTEKST – kontekst, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Panasiuk J., 2019, Język a komunikacja w afazji, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Pąchalska M., 2012, Afazjologia, Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Polański K., (red.), 1993, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 547–548.
Saussure F. de, 2002, Kurs językoznawstwa ogólnego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wright H., 2011, Discourse in aphasia: An introduction to current research and future directions, „Aphasiology”, Vol. 25(11), s. 1283–1285, https://doi.org/10.1080/02687038.2011.613452 DOI: https://doi.org/10.1080/02687038.2011.613452
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
