Troublesome (?) Beginnings: Władysław Stanisław Reymont in Warsaw (1894–1895)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.05

Keywords:

W.S. Reymont, biography, autobiographies, Holewiński’s family

Abstract

The years 1894–1895, after he had left the railway and begun working with Warsaw magazines, were considered by Reymont to be the most difficult, even a period of hardship and suffering. He wrote about it in his autobiographies and spoke about it during interviews. These “bitter regrets” mentioned by the writer are the source of his biography functioning in literary studies as a reservoir of facts. However, an analysis of this period through the exploration and comparison of ego-documents (letters to and from Reymont, his diary notes) as well as the memories of other people shows its different shape, not as drastic as the writer assessed. This article undertakes such an analysis as well as an attempt to indicate a group of people that the writer met in Warsaw during these years, on whom he depended and with whom he entered into social arrangements. The example of Reymont’s relationship with the artist Józef Holewiński, and especially with one of his daughters, Cecylia later Zawistowska, reveals the writer’s constant behaviour, usually triggered by emotionality, which influenced social faux pas. This is another verification article, the result of renewed biographical research, exposing the enormous neglect and falsifications in the area of Reymontology in terms of both factual information and the interpretation of Reymont’s auto-narratives. This problem is significant not only in biography studies, but also in the study of Reymont’s work, so strongly and en masse connected with his experiences. Without distilling authentic biographical content, separating fantasies from confirmed events, the interpretation of Reymont’s work will be – if not wrong – at least incomplete.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Dorota Samborska-Kukuć, Uniwersytet Łódzki

Dorota Samborska-Kukuć (ur. 1966) – prof. dr hab., historyczka literatury, biografistka, kresoznawczyni, reymontolog. Kieruje Zakładem Literatury XIX Wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.
Interesuje się przede wszystkim szeroko pojętą dziewiętnastowiecznością i jej pogłosami w przejawach kulturowych i artefaktach literackich tak nurtu głównego, jak i zjawisk minorum gentium, a także biografistyką oraz genealogią. Jest autorką ponad 200 artykułów naukowych, publikowanych przeważnie w najważniejszych czasopismach polonistycznych, oraz kilkunastu książek, z których ostatnia to Dziewiętnastowieczne pryncypia i marginalia literackie. Studia (Łódź 2020).

References

Grzymała-Siedlecki A., Fantastyka żywota Reymontowego, [w:] A. Grzymała-Siedlecki, Niepospolici ludzie w dniu swoim powszednim, Kraków 1961, s. 246–277.
Google Scholar

Holewiński S., Wspomnienia i notatki starego hutnika, Wrocław–Warszawa 1974.
Google Scholar

Jabłonowski W., Z biegiem lat (2). W Warszawie VI, „Znak” 1975, z. 3, s. 383–403.
Google Scholar

Jagmin S., Pamiętnik z lat 1875–1959, maszynopis Biblioteka Ossolińskich, rkps sygn. 13165/II, s. 73.
Google Scholar

Kanfer M., Reymont i Hamsun, „Nowy Dzień” 1925, nr 279, s. 5.
Google Scholar

Koc B., Kronika życia i twórczości Władysława St. Reymonta, Legnica 2007.
Google Scholar

Koc B., Reymont. Opowieść biograficzna, Warszawa 2000.
Google Scholar

[Korespondencja Władysława Stanisława Reymonta i jego żony Aurelii z lat 1888–1916], Ossolineum rkps sygn. 6978, k. 189.
Google Scholar

Kotowski W., Pod wiatr. Młodość Reymonta, Łódź 1979.
Google Scholar

„Kurier Codzienny” 1895, nr 321, s. 2.
Google Scholar

„Kurier Polski”, 1933, nr 77, s. 7.
Google Scholar

„Kurier Warszawski” 1933, nr 76, s. 8.
Google Scholar

Lam S., Laureat Nobla, Wł. St. Reymont i kilka jego zwierzeń, „Naokoło Świata” 1924, nr 8, s. 4–24.
Google Scholar

Mikulski T., Reymont i duchy, [w:] T. Mikulski, Spotkania wrocławskie, Kraków 1954, s. 349–360.
Google Scholar

Nosal Z., Reymont w Starachowicach, „Słowo Ludu” 1963, nr 218, s. 4.
Google Scholar

„Polski Lud” 1894, nr 19, s. 7.
Google Scholar

[Rękopisy Władysława Reymonta. Luźne i fragmentaryczne materiały rękopiśmienne], Biblioteka Ossolińskich, rkps sygn. 6977/II.
Google Scholar

Reymont o sobie, „Kurier Warszawski” 1926, nr 1, s. 8.
Google Scholar

[Reymont W.S.], Autobiographie de W.S. Reymont, [w:] Les Prix Nobel en 1924– 1925, ed. C.-G. Santesson et al., Stockholm 1926.
Google Scholar

Reymont W.S., Dziennik nieciągły 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Kraków 2009.
Google Scholar

Reymont W.S., Idylla, „Józefa Ungra Kalendarz Warszawski Ilustrowany” na rok 1896, s. 10–12.
Google Scholar

Reymont W.S., Korespondencja 1890–1925, opr. B. Koc, Warszawa 2002.
Google Scholar

Reymont W.S., Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki, B. Kocówna, Warszawa 1975.
Google Scholar

Spis aresztowanych w ciągu czterech lat, „Przedświt” 1897, nr 5, s. 20–22.
Google Scholar

Śladkowski W., Wysepka polska we Francji. U Marii i Henryka Gierszyńskich w Ouarville 1878–1930, Lublin 2005.
Google Scholar

„Tygodnik Ilustrowany” 1896, nr 49, s. 957.
Google Scholar

Utkowska B., Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Kraków 2004.
Google Scholar

Wałek I., Józef Holewiński – drzeworytnik przełomu XIX i XX wieku, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie. Prace z Wychowania Plastycznego III” 1996, z. 179, s. 47–53.
Google Scholar

Wiercińska J., Antoni Kamieński – zapomniany dekadent. Uwagi na temat związków sztuki i literatury, [w:] J. Wiercińska, Sztuka i książka, Warszawa 1986, s. 146–163.
Google Scholar

Zgórniak M., Z notatek lekarza wariatów i z Paryża około roku 1900. Wypowiedzi Antoniego Kamieńskiego o rzeźbie i rzeźbiarzach, [w:] Literatura a rzeźba, red. J. Godlewicz-Adamiec, T. Szybisty, Kraków 2018, s. 455–475.
Google Scholar

Zabawa K., Dwa listy Władysława S. Reymonta do Mariana Gawalewicza (z archiwum domowego Pawlikowskich), „Ruch Literacki” 2016, z. 1, s. 125–138.
Google Scholar

Published

2026-02-27

How to Cite

Samborska-Kukuć, D. (2026). Troublesome (?) Beginnings: Władysław Stanisław Reymont in Warsaw (1894–1895). Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze, (14), 79–99. https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.05