O teorii i współczesnym teoretyzowaniu w naukach społecznych

Sławomir Banaszak

doi:10.18778/2450-4491.20.02

Authors

Sławomir Banaszak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu https://orcid.org/0000-0001-6083-6641

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.20.02

Keywords:

theory, theorising, analysis, synthesis, significance of theory in social sciences

Abstract

Theory and theorising are essential issues for science. Every science. And especially for the social sciences. For this reason, the author of the article indicates some of the influential tendencies in these sciences that eliminate theory from thinking about the discipline and also from thinking about empirical research. Even though essential and groundbreaking theoretical works appear in world literature, mainstream publications reduce theory to quotes, lists, and sometimes only chapter mottos. The author ponders the conditions for this state of affairs. He concludes that reviewers are partly responsible for this state of affairs and are not always interested in original and - above all - independent analyses; they are not interested in working with the text. For this reason, authors engage in “compilation” activity, which can hardly be called scientific in the traditional sense. In the final word of this essay, the author enumerates the weaknesses of this state of affairs and possible long-term consequences for developing social science theory.

Author Biography

Sławomir Banaszak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Sławomir Banaszak – Prof. UAM Dr., Hab. sociologist, specialist in organisation and management, head of the Department of Methodology of Social Sciences. He specialises in the methodology of social sciences, managerialism, economic sociology, sociology of work, and managerial education. Author: Japanese and Polish Managers. Economy, Management and Education (2023), Managers in contemporary society. A study in the sociology of education (2019), Diagnosis in the individual and social approach (2019), Managerial education in modern society. A theoretical and empirical study (2011), Sociological, educational and psychological problems of organisation and management (2009, 2nd edition 2011), Problems of economic sociology (2008), Sociological and psychological problems of organisation and management (2007), Managers in social structure (2006). He completed study visits: London School of Economics and Political Science (LSE), École des hautes études commerciales de Paris (HEC Paris), Institut européen d’administration des affaires, Fontainebleau (INSEAD), Stockholm University, Instituto de Estudios Superiores de la Empresa, Barcelona (IESE Business School), Bocconi School of Management, Milan.

References

Banaszak S. (2017a) Teoria – empiria – praktyka. Status metodologiczny nauk społecznych, „Studia Edukacyjne”, nr 44, s. 65–77, https://doi.org/10.14746/se.2017.44.4 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2017.44.4

Banaszak S. (2017b) Fokus: technika i jej zastosowanie w badaniach edukacyjnych, „Studia Edukacyjne”, nr 45, s. 19–28, https://doi.org/10.14746/se.2017.45.2 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2017.45.2

Banaszak S. (2019) Menedżerowie w społeczeństwie współczesnym. Studium z socjologii edukacji, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.

Castells M. (2013) Społeczeństwo sieci, tłum. M. Marody, J. Stawiński, S. Szymański, K. Pawluś, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Giddens A. (2001) Nowe zasady metody socjologicznej, tłum. G. Woroniecka, Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.

Kahneman D. (2012) Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, tłum. P. Szymczak, Poznań, Media Rodzina.

Kotarbiński T. (1961) Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Wrocław – Warszawa – Kraków, Ossolineum.

Kmita J. (1975) Wykłady z logiki i metodologii nauk, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kozyr-Kowalski S. (2004) Socjologia, społeczeństwo obywatelskie i państwo, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.

Marciszewski W. (2002) Szkice do współczesnej metodologii nauk społecznych, Warszawa, Fundacja na rzecz Informatyki, Logiki i Matematyki.

Mills C. W. (2008) Wyobraźnia socjologiczna, tłum. M. Bucholc, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Myrdal G. (1969) Objectivity in Social Research, New York, NY, Pantheon Books.

Piketty T. (2014) Capital in the Twenty-First Century, tłum. A. Goldhammer, Cambridge, MA, The Belknap Press of Harvard University Press.

Przełęcki M. (1993) Interpretacja terminów teoretycznych: w obronie dogmatyzmu empiryzmu, „Filozofia Nauki”, nr 2–3, s. 191–200.

Rubacha K. (2008) Metodologia badań nad edukacją, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Swedberg R. (2014) The Art of Social Theory, Princeton, NJ, Princeton University Press.

Swedberg R. (2016) Before Theory Comes Theorizing or How to Make Social Science More Interesting, „The British Journal of Sociology”, t. 67, nr 1, s. 5–22, https://doi.org/10.1111/1468-4446.12184. DOI: https://doi.org/10.1111/1468-4446.12184

Turner J. H. (2012) Struktura teorii socjologicznej. Wydanie nowe, tłum. G. Woroniecka et al., Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wechta P. (2003) Socjologia i kryptosocjologia Josepha Schumpetera, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.