Dziecko w kulturze edukacji alternatywnej na przykładzie Planu Daltońskiego

Renata Michalak; Marta Kwella

doi:10.18778/2450-4491.17.10

Authors

Renata Michalak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Marta Kwella Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.17.10

Keywords:

alternative pedagogy, New Education movement, child-agens, Dalton Plan, Helen Parkhurst

Abstract

The aim of this article is to present the unified approach of classic concepts of alternative education of a child and their role in education. The empowered views of the pioneers of modern education placed the child at the center as an active and engaged pupil. The text discusses views and approaches that strengthen this concept. It has been strongly emphasised in the vision of pedagogy formulated by Helen Parkhurst, the founder of Dalton Plan. Her idea of education has since become an exemplary and practical illustration of a child presented as a pupil, an approach that has shed new light on selected threads from the extremely rich heritage of authors representing alternative educational trends. In order to achieve the intended aim, the researchers employed a method of analysis and interpretation of content from both source and reconstructed materials (Silverman 2008). The views of classic authors representing alternative conceptions are still extremely relevant but in fact are largely absent from the practice of Polish schools. Today there is much talk about the need for students to actively participate in the process of their development, and this postulate is positioned as a crucial premise for introducing educational or innovative reforms in school curriculums, although not many students actually get to experience it.

Author Biographies

Renata Michalak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Renata Michalak works at the Faculty of Educational Studies at the Adam Mickiewicz University in Poznan. Her main research interests include: optimization of the educational process, constructivist didactics, alternative concepts of education, strategies for activating education, cognitive competence of students, integrated education, school adaptation, natural science education, sustainable development, outdoor education and cognitive science. She has authored or co-authored more than 120 scientific publications. She has presented more than 90 papers at international and national scientific and methodological conferences. Co-author and implementer of international projects.
Marta Kwella, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Marta Kwella is an assistant in the Department of Early Childhood Pedagogy at the University of Lodz. Her main areas of interest are the pedagogy of the Dalton Plan, alternative concepts of education, Nonviolent Communication. Consultant for the Polish Dalton Association.

References

Chłoń-Domińczak A. (red.) (2013) Raport o stanie edukacji 2012. Liczą się efekty, Warszawa, Instytut Badań Edukacyjnych.

Dąbrowski M., Żytko M. (2007) Umiejętności językowe i matematyczne uczniów kończących klasę trzecią. Badanie umiejętności podstawowych uczniów klas szkoły podstawowej. Raport z badań, cz. I, Warszawa, Centralna Komisja Edukacyjna.

Dewey J. (1897) The Psychology of Effort, “The Philosophical Review”, nr 6(1), 43–56, https://doi.org/10.2307/2175586 DOI: https://doi.org/10.2307/2175586

Dolata R., Sitek M. (red.) (2015) Raport o stanie edukacji 2014. Egzaminy zewnętrzne w polityce i praktyce edukacyjnej, Warszawa, Instytut Badań Edukacyjnych.

Dudzikowa M., Wawrzyniak-Beszterda R. (red.) (2010) Doświadczenia szkolne pierwszego rocznika reformy edukacji, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Fazlagić J. (2018) Szkoła dla Innowatora: kształtowanie kompetencji proinnowacyjnych, Kalisz, ODN.

Federowicz M., Choińska-Mika J., Walczak D. (red.) (2014) Raport o stanie edukacji 2013. Liczą się nauczyciele, Warszawa, Instytut Badań Edukacyjnych.

Federowicz M., Sitek M. (red.) (2011) Raport o stanie edukacji 2010. Społeczeństwo w drodze do wiedzy, Warszawa, Instytut Badań Edukacyjnych.

Federowicz M., Wojciuk A. (red.) (2012) Raport o stanie edukacji 2011. Kontynuacja przemian, Warszawa, Instytut Badań Edukacyjnych.

Filipiak E., Smolińska-Rębas H. (2000) Od Celestyna Freineta do edukacji zintegrowanej w poszukiwaniu modelu wczesnej edukacji, czyli o tym, jak organizować sytuacje edukacyjne wyzwalające aktywność własną dziecka, Bydgoszcz, Wydawnictwo Uczelniane WSP.

Glier J. P. (2020) Pedagogika Montessori w ujęciu holistycznym, „Studia z Teorii Wychowania”, nr 4(33), s. 131–149.

Grey P. (2015) Wolne dzieci. Jak zabawa sprawia, że dzieci są szczęśliwe, bardziej pewne siebie i lepiej się uczą?, Podkowa Leśna, Wydawnictwo MiND.

Guz S. (2006) Metoda Montessori w przedszkolu i szkole. Kształcenie i osiągnięcia dzieci, Lublin, Wydawnictwo Naukowe UMCS.

Key E. (2005) Stulecie dziecka, tłum. I. Moszczeńska, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Klus-Stańska D. (2000) Konstruowanie wiedzy w szkole, Olsztyn, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Klus-Stańska D. (2007) Behawiorystyczne źródła myślenia o nauczaniu, czyli siedem grzechów głównych wczesnej edukacji w: Wczesna edukacja. Między schematem a poszukiwaniem nowych ujęć teoretyczno-badawczych, D. Klus-Stańska, E. Szatan, D. Bronk (red.), Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, s. 15–28.

Klus-Stańska D., Kruk J. (2009) Tworzenie warunków dla rozwojowej zmiany poznawczej i konstruowania wiedzy przez dziecko w: Pedagogika wczesnoszkolna – dyskusje, problemy, rozwiązania, D. Klus-Stańska, M. Szczepkowska-Pustkowska (red.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, s. 457–504.

Klus-Stańska D. (2008) Mitologia transmisji wiedzy, czyli o konieczności szukania alternatyw dla szkoły, która amputuje mózg, „Problemy Wczesnej Edukacji”, nr 2(8), 35–44.

Kłosińska M. (2019) Unschooling i szkoły demokratyczne w: Nurty edukacji alternatywnej w świetle wiedzy o procesach uczenia się, M. Żylińska (red.), Stary Toruń, Edukatorium, s. 251–288.

Korczak J. (1929) Prawo dziecka do szacunku, Warszawa–Kraków, Wydawnictwo J. Mortkowicza, Towarzystwo Wydawnicze w Warszawie.

Lager D. (1983) Helen Parkhurst and the Dalton Plan: the Life and Work of an American educator, University of Connecticut.

Mendel M. (2018) Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Gdańsk, Wydawnictwo Naukowe Katedra.

Michalak R. (2013) Dziecko u progu edukacji przedmiotowej. Studium teoretyczno-empiryczne, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.

Michalak M. (2015) Korczakowskie prawo do społecznej partycypacji dziecka. Dziecięce obywatelstwo w: Konwencja o Prawach Dziecka. Wybór zagadnień (artykuły i komentarze), S. L. Stadniczeńko (red.), Warszawa, Biuro Rzecznika Praw Dziecka, s. 15–20.

Michalak R., Parczewska T. (2019) (Nie)obecność outdoor education w kształceniu szkolnym, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Miksza M. (2014) Zrozumieć Montessori. Czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Neill A. S. (1991) Summerhill, tłum. B. Białecka, Katowice, Almaprint.

Okoń W. (2001) Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Parkhurst H. (1926) An Explanation of the Dalton Laboratory Plan by its Originator Helen Parkhurst, London, Dalton Association.

Parkhurst H. (1928) Wykształcenie według Planu Daltońskiego, tłum. Z. Umińska, H. E. Kennedy, Lwów–Warszawa, Zjednoczone Zakłady Kartograficzne i Wydawnicze „Książnica-Atlas”.

Ploeg P. (2013) Dalton Plan: Origins and Theory of Dalton Education, Deventer, Saxion Dalton University Press.

Pring, R. (2007) John Dewey: Continuum Library of Educational Thought, London, Continuum International Publishing Group.

Rawson M., Richter T. (red.) (2011) Waldorfski program nauczania. Cele i zadania edukacyjne oraz treści nauczania. Wersja angielska, tłum. M. Świerczek, E. Łyczewska, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Röhner R., Wenke H. (2011) Pedagogika Planu Daltońskiego, tłum. E. Zygmunt, Łódź, Wydawnictwo SOR-MAN.

Schieren, J. (2012) The Concept of Learning in Waldorf Education, „Research of Steiner Education”, nr 3(1), s. 63–74.

Silverman D. (2008) Interpretacja danych jakościowych, tłum. M. Głowacka-Grajper, J. Ostrowska, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sowińska H. (red.) (2011) Dziecko w szkolnej rzeczywistości. Założony a rzeczywisty obraz edukacji elementarnej, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.

Steenberg U. (2005) Pedagogika Marii Montessori w przedszkolu, tłum. M. Jałowiec, Kielce, Wydawnictwo Jedność HERDER.

Śliwerski B. (1993) Wyspy oporu edukacyjnego, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B. (1996) Klinika szkolnej demokracji, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B. (2007) Pedagogika dziecka. Studium pajdocentryzmu, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Śliwerski B. (2008) Polityka oświatowa jako czynnik erozji tkwiącego w twórcach alternatywnej edukacji pedagogicznego kapitału, „Problemy Wczesnej Edukacji”, nr 2(8), s. 7–18.

Śliwerski B., Paluch M. (2021) Uwolnić szkołę od systemu klasowo-lekcyjnego, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B., Szkudlarek T. (1992) Wyzwania pedagogiki krytycznej i antypedagogiki, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B., Śliwerska W. (1991) Edukacja w wolności, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Wiśniewska-Kin M., Rybska E. (2020) Świat w optyce dziecka. Reprezentacje obiektów przyrodniczych z dziecięcej perspektywy, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.26881/pwe.2021.52.03 DOI: https://doi.org/10.26881/pwe.2021.52.03

Wołoszyn S. (2003) Oświata i wychowanie w XX wieku w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. 1, Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tyrawski M. et al. (2020) Raport o stanie polskiej oświaty, https://www.mlodalewica.pl/wp-content/uploads/2022/08/Raport_download.pdf (dostęp: 23.08.2023).