Recepcja teorii pedagogicznej Marii Montessori w wychowaniu przedszkolnym w Drugiej Rzeczypospolitej
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.11.09Słowa kluczowe:
teoria pedagogiczna Marii Montessori, wychowanie przedszkolne w Polsce, przedstawicielki edukacji przedszkolnej w okresie międzywojennym, czasopiśmiennictwo pedagogiczneAbstrakt
Nowatorski nurt w pedagogice, określany mianem „nowego wychowania”, który pojawił się w wielu krajach Europy w I połowie XX w., zmierzał do odnowy szkoły, warunków nauki i procesu uczenia się, wyznaczał nową rolę nauczycielowi, akcentował także nowe podejście do dziecka. Jedną z wielu przedstawicieli „nowego wychowania” była Maria Montessori (1870–1952), włoska lekarka i pedagog. Poznaniu teorii pedagogicznej M. Montessori w Polsce służyły publikacje książkowe jej autorstwa oraz literatura pedagogiczno-psychologiczna polskich pedagogów, w której nawiązywano do koncepcji wychowania Montessori. Celem artykułu jest ukazanie recepcji teorii pedagogicznej M. Montessori w wychowaniu przedszkolnym w latach 1918–1939.
Bibliografia
Bogdanko A., Kowolik P. (2007) Polskie Towarzystwo Badań nad Dziećmi (powstanie, zadania, funkcje i działalność), “Nauczyciel i Szkoła”, 1–2: 20–32.
Bogdanowiczowa Z. (1928a) Znaczenie metody Montessori, “Wychowanie Przedszkolne”, 6: 121–124.
Bogdanowiczowa Z. (1928b) Znaczenie metody Montessori, “Wychowanie Przedszkolne”, 7/8: 145–149.
Cicimirska N. (1928) Moja ochronka. Podręcznik metodyczny. Zbiór pogadanek i pieśni, Lwów–Warszawa, Nakładem Księgarni Gubrynowicza i Syna.
Czerwiński S. (1929/1930) Ramy programowe nauczania w państwowych seminariach ochroniarskich, “Zagadnienia Przedszkolne”, 9: 6–10.
Ćwiczenie zmysłów (1925a) “Wychowanie Przedszkolne”, 10: 29–30.
Ćwiczenie zmysłów (1925b) “Wychowanie Przedszkolne”, 11–12: 39.
Darewska A. M. (1925) O ćwiczeniu zmysłów, “Wychowanie Przedszkolne”, 8–9: 24–25.
Drynda D. (2000) Geneza Nowego Wychowania w Polsce in: Galicja i jej dziedzictwo, vol. 14, Cz. Majorek, A. Meissner (eds.), Rzeszów, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej: 36.
Gawin M. (2014) Bilet do nowoczesności. O kulturze polskiej w XIX/XX wieku, Warszawa, Teologia Polityczna.
Gustowiczówna A. (1918) System wychowawczy Dr Maryi Montessori, “Czasopismo Pedagogiczne”, 1–3: 176–212.
Guz S. (ed.) (1994) Metoda Marii Montessori. Historia i współczesność, Lublin, Wydawnictwo UMCS.
Hessen S. (1935/1936) Pedagogika M. Montessori i jej losy, “Przedszkole”, 3–5.
Hessen S. (1997a) O sprzecznościach i jedności wychowania, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie “Żak”.
Hessen S. (1997b) Podstawy pedagogiki, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie “Żak”.
Jamrożek W. (2011) Kongresy pedagogiczne w rozwoju myśli i praktyki edukacyjnej w II Rzeczypospolitej in: W kręgu dorobku edukacyjnego II Rzeczypospolitej, K. Jakubiak, T. Maliszewski (eds.), Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”: 15–28.
Kabzińska Ł. (2002) Dziecko jako przedmiot poszukiwań badawczych w myśli pedagogicznej przełomu XIX/XX wieku in: Dziecko w rodzinie i społeczeństwie. Dzieje nowożytne, vol. II, eds. K. Jakubiak, W. Jamrożek, Bydgoszcz, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego: 21–49.
Korzeniowska W. (2011) Myśl pedagogiczna na przestrzeni wieków. Chronologiczny słownik biograficzny, Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”.
Kupisiewicz Cz. (1984) Podstawy dydaktyki ogólnej, Warszawa, PWN.
Kupisiewicz Cz. (2012) Z dziejów teorii i praktyki wychowania. Podręcznik akademicki, Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”.
Łatacz E. (1995a) Jak wychowywać dzieci? Zarys teorii pedagogicznej Marii Montessori, Warszawa, Pracownia AA.
Łatacz E. (1995b) Życie i działalność pedagogiczna Marii Montessori po roku 1910, “Acta Universitatis Lodziensis, Folia Paedagogica et Psychologica”, 35: 45–61.
Łatacz E. (1996) Recepcja teorii pedagogicznej Marii Montessori w Polsce do roku 1939, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Mackiewiczówna N. (1926) Ćwiczenia zmysłów, “Wychowanie Przedszkolne”, 2: 11–12.
Marciszewska-Posadzowa S. (1924) Z metodyki wychowania przedszkolnego, Poznań–Warszawa–Wilno–Lublin, Księgarnia św. Wojciecha.
Miąso J. (ed.) (1980) Historia wychowania: wiek XX, t. 1, Warszawa, PWN.
Międzynarodowy Kongres Nowego Wychowania w Nicei (1932) “Wychowanie Przedszkolne”, 6: 170–173.
Miksza M. (2010) Zrozumieć Montessori, czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka, Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”.
Montessori M. (2005) Domy Dziecięce. Metoda pedagogiki naukowej stosowana w wychowaniu najmłodszych dzieci, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie “Żak” [publication on the basis of an Italian language copy 1913].
Montessori M. (2014) Odkrycie dziecka, Łódź, transl. by Aleksandra Pluta, Wydawnictwo Palatum [original published in Italian 1948].
Od Redakcji (1926) “Wychowanie Przedszkolne”, 1: 1.
Pawłowska J. (1935/1936a) Z życia przedszkoli. Ankieta w sprawie postępów dzieci szkolnych, które otrzymały wychowanie przedszkolne, “Przedszkole”, 8–9: 198–199.
Pawłowska J. (1935/1936b) Z życia przedszkoli. Przedszkole i dom, wzajemne oddziaływanie oraz wpływy, Cz. I, “Przedszkole”, 6: 135–138.
Pawłowska J. (1935/1936c) Z życia przedszkoli. Przedszkole i dom, wzajemne oddziaływanie oraz wpływy, Cz. II, “Przedszkole”, 7: 162–166.
Pinesowa F. (1931) System wychowawczy dr Marji Montessori, Warszawa, Dom Książki Polskiej.
Prace samorządu łódzkiego na polu oświaty i kultury (1931) “Dziennik Zarządu Miasta Łodzi”, 35: 668.
Samsel A. (2003) Wychowanie przedszkolne w latach 1918–1939 (część II), “Wychowanie w Przedszkolu”, 9: 519–523.
Schätzel I. M. (1919) Idea wychowania przedszkolnego. Casa dei Bambini jako szkółka wszechstronnej pracy dziecka, Lwów, Polskie Towarzystwo Pedagogiczne.
Sobczak J. (1998) "Nowe Wychowanie" w polskiej pedagogice okresu Drugiej Rzeczpospolitej 1918–1939, Bydgoszcz, Wyższa Szkoła Pedagogiczna.
Sosnowska J. (2014) Instytucje wychowania przedszkolnego w wielokulturowej Łodzi w latach 1924–1939. Organizacja, zadania, formy działania, “Wychowanie w Rodzinie”, IX.: 281–306.
Sosnowska J. (2016a) Janina Pawłowska (1895–1972) i jej koncepcja wychowania oraz opieki nad dziećmi w międzywojennej Łodzi in: Obywatelki na obcasach. Kobiety w życiu publicznym (XIX–XXI w.) Vol. I, U. Kozłowska, T. Sikorski (eds.), A. Wątor, Radzymin–Warszawa, Wydawnictwo von borowiecky: 281–297.
Sosnowska J. (2016b) Wydawcy polskich czasopism pedagogicznych adresowanych do wychowawczyń przedszkoli i ich rola w popularyzowaniu idei wychowania przedszkolnego w II Rzeczypospolitej in: Oświatowe i edukacyjne aspekty działalności wydawniczej w XX i pierwszych latach XXI wieku, I. Michalska i G. Michalski (eds.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego: 31–55. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-914-8.03
Sośnicki K. (1967) Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.
Sprawozdanie z Wystawy “Wychowanie Przedszkolne” (1926), “Wychowanie Przedszkolne”, 5: 11–14.
Strzemeska J., Weryho M. (1920) Metoda wychowania przedszkolnego. Podręcznik dla wychowawców, Poznań–Lublin–Łódź, Wydawnictwo M. Arcta w Warszawie.
Surma B. (2008) Pedagogika Montessori – podstawy teoretyczne i twórcze inspiracje w praktyce, Łódź, Wydawnictwo Palatum.
Śliwerski B (2006) Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu, t. 1, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Śliwerski B. (2007) Pedagogika dziecka. Studium pajdocentryzmu, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Uklejska M. (1932) Zagadnienie pracy w wychowaniu przedszkolnem, “Wychowanie Przedszkolne”, 1: 1–6.
Weryho-Radziwiłłowiczowa M. (1931) Metoda wychowania przedszkolnego. Podręcznik dla wychowawców, Lwów–Warszawa, Wydawnictwo Książnica–Atlas.
Winiarzowa A. (1918) Pierwsze lata polskiego dziecka, “Ruch Pedagogiczny”, 8–10: 184.
Wróbel M. (1967) Wychowanie przedszkolne w Polsce w latach 1918–1939, Wrocław–Warszawa–Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.
W. S. (1928) Tydzień Dziecka, “Wychowanie Przedszkolne”, 10: 193–196.
Żukiewiczowa Z. (1935) Dydaktyka przedszkola, Warszawa, Nasza Księgarnia.
Żukiewiczowa Z. (1935/1936a) Fröbel i Montessori, “Przedszkole”, 5: 103–107.
Żukiewiczowa Z. (1935/1936b) Fröbel i Montessori, “Przedszkole”, 6: 126–131.
Żukiewiczowa Z. (1935/1936c) Fröbel i Montessori, “Przedszkole”, 7: 148–156.
Żukiewiczowa Z. (1935/1936d) Fröbel i Montessori, “Przedszkole”, 8/9: 175–188.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 
