The Potential of Gerontological Counseling

Zofia Szarota

doi:10.18778/2450-4491.21.09

Autor

Zofia Szarota WBS University in Dąbrowa Górnicza [Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej] https://orcid.org/0000-0002-6342-3153

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.21.09

Słowa kluczowe:

starzenie się populacji, problemy i potrzeby starszych dorosłych, model poradnictwa gerontologicznego

Abstrakt

Dynamiczne starzenie się Polaków implikuje nowe problemy i konieczności, w tym rozwój poradnictwa senioralnego. Celem podjętych analiz była identyfikacja potrzeb i oczekiwań osób starszych w odniesieniu do poradnictwa, diagnoza stanu poradnictwa senioralnego oraz zaproponowanie modelu poradnictwa gerontologicznego, uwzględniającego aktualne konteksty społeczne. W badaniu realizowanym w paradygmacie interpretatywnym wykorzystałam przegląd literatury oraz przeprowadziłam wywiady eksperckie i swobodne. Diagnoza wskazuje na brak spójnego, interdyscyplinarnego systemu, wspierającego osoby starsze. Wyniki badań dostarczają podstaw do aplikacyjnych działań w kierunku budowy systemu poradnictwa oraz edukacji doradców geragogicznych. W zaproponowanym modelu zakładam integrację poradnictwa z polityką senioralną. W opracowaniu podnoszę postulat profesjonalizacji doradców gerontologicznych i proponuję wstępny opis sylwetki absolwenta studiów akademickich.

Biogram autora

Zofia Szarota - WBS University in Dąbrowa Górnicza [Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej]

Zofia Szarota – badaczka w dziedzinie gerontologii społecznej, integracyjnej edukacji społecznej i uczenia się przez całe życie w wieku dorosłym. Autorka licznych publikacji naukowych i wiceprzewodnicząca Sekcji Gerontologii Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk. Jest również członkinią gremiów ekspertów ds. polityki senioralnej oraz aktywną popularyzatorką wiedzy gerontologicznej.

Bibliografia

Blando J. (2011) Counseling Older Adults, New York – London, Routledge, Taylor and Francis Groupe.

Boll T. (2022) Learning and Teaching Geropsychology in: International Handbook of Psychology Learning and Teaching, series: Springer International Handbooks of Education, J. Zumbach, D. Bernstein, S. Narciss, G. Marsico (eds.), Cham, Springer, pp. 1041–1076, https://doi.org/10.1007/978-3-030-28745-0_50. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-28745-0_50

Chabior A., Leszczyńska-Rejchert A., Szarota Z. (2021) Uniwersyteckie kształcenie gerontologiczne na kierunku pedagogika, „Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej”, no. 20(1), pp. 9–24, https://doi.org/10.24917/27199045.201.1.

Czerniawska O. (1988) Poradnictwo dla osób starszych in: Perspektywy rozwoju teorii i praktyki poradnictwa, M. Jędrzejczak, A. Kargulowa (eds.), Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, pp. 13–27.

Czerniawska O. (1995) Poradnictwo dla osób starszych in: Poradnictwo w okresie transformacji kulturowej, A. Kargulowa (ed.), Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, pp. 193–197.

Czerniawska O. (1996) Nieformalne doradztwo dla ludzi starszych in: Dramaturgia poradnictwa, A. Kargulowa (ed.), Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, pp. 59–63.

Dębska E. (2010) Mentor, coach, facylitator – trzy role doradcy zawodu, “Edukacja Dorosłych”, no. 1(62), pp. 78–89.

Dębska E. (2020) Profile refleksyjności i typy karier. Perspektywa poradoznawcza, Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, https://doi.org/10.31338/uw.9788323546092. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323546092

Dubas E. (2005) Geragogika – dyscyplina pedagogiczna o edukacji w starości i do starości in: Seniorzy w rodzinie, instytucji i społeczeństwie, A. Fabiś (ed.), Sosnowiec, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu, pp. 133–142.

Fabiś A. (2018) Troski egzystencjalne w starości. Podejście geragogiczne, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Halicki J. (2007) Starzenie się społeczeństwa jako wyzwanie dla andragogiki, “Gerontologia Społeczna”, no 1(2), pp. 17–24.

Jamshidi S., Hashemi S. (2024) The Scientific Landscape of the Aging-in-Place Literature: A Bibliometric Analysis, “Journal Ageing Longevity”, no. 4, pp. 417–432, https://doi.org/10.3390/jal4040030. DOI: https://doi.org/10.3390/jal4040030

Kargulowa A. (2005) O teorii i praktyce poradnictwa. Odmiany poradoznawczego dyskursu, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kargulowa A. (2015) Profesor Olgi Czerniawskiej wizja poradnictwa andragogicznego i gerontologicznego in: Oświata dorosłych. Inspiracje i wyzwania, E. Woźnicka (ed.), series Biblioteka Edukacji Dorosłych, vol. 46, Warszawa – Łódź, Wydawnictwo AHE w Łodzi, pp. 47–60.

Kargulowa A. (2016) Kilka uwag o poradnictwie, “Edukacja Dorosłych”, no. 1(74), pp. 135–150.

Kargulowa A. (2023) Cztery podejścia w budowaniu poradoznawstwa. Wkład polskich badaczy w tworzenie nowej dziedziny wiedzy, “Studia Poradoznawcze/Journal of Counsellogy”, no. 12, pp. 11–37.

Lifanova T. E., Stakanova M. V., Golenkova O. V., Kyshtymova A. A. (2024) Obrazovatelʹnyj aspekt socialʹno-psikhologicheskogo konsulʹtirovanija v rabote s pozhilymi ljudʹmi [Educational Aspect of Socio-Psychological Counseling in Working with the Elderly], “Uprawlenije obrazowanijem: tieorija i praktika / Education Management Review”, no. 14(1–1), pp. 147–156, https://doi.org/10.25726/g1940-7567-8909-c. DOI: https://doi.org/10.25726/g1940-7567-8909-c

Malec-Rawiński M., Piasecka-Robak A. (2017) Poradnictwo gerontologiczne w: Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności, vol. 3., A. A. Zych. (ed.), Katowice, Stowarzyszenie Thesaurus Silesiae – Skarb Śląski, pp. 73–77.

McDonald P. A., Haney M. (1988) Counseling the Older Adult: A Training Manual in Clinical Gerontology, San Francisco, CA, Jossey-Bass Publishers.

Mieskes H. (1971) Geragogik – ihr Begriff und ihre Aufgaben innerhalb der Gerontologie, ”Aktuelle Gerontologie”, vol. 1, no. 5, pp. 279–283.

Mois G., Fortuna K. (2020) Visioning the Future of Gerontological Digital Social Work, “Journal of Gerontological Social Work”, no. 63, pp. 412–427, https://doi.org/10.1080/01634372.2020.1772436. DOI: https://doi.org/10.1080/01634372.2020.1772436

Muszyński M. (2024) Uczenie się stawania się osobą starą, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.18778/8331-419-8. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-419-8

O`Leary E., Barry N. (2013) Poradnictwo dla osób starszych in: Psychoterapia i poradnictwo. Problemy pacjentów. Modele terapeutyczne. Rodzaje interwencji, vol. 2, C. Feltham, I. Horton (eds.), trans. E. Zaremba, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Piasecka-Robak A. (2018) Wsparcie społeczne i poradnictwo dla seniorów, “Niepełnosprawność”, no. 30, pp. 268–280, https://doi.org/10.4467/25439561.NP.18.030.9868. DOI: https://doi.org/10.4467/25439561.NP.18.030.9868

Rizza F. T., Langer N. (2009) The Gerontologist: Counselor and Coach, “Educational Gerontology”, no. 36(1), pp. 46–51, https://doi.org/10.1080/03601270902917836. DOI: https://doi.org/10.1080/03601270902917836

Siarkiewicz E. (2023) Imersja. Wgląd w poradnictwo na łamach Studiów Poradoznawczych/Journal of Counsellogy 2012–2022, “Studia Poradoznawcze/Journal of Counsellogy”, no. 12, pp. 38–53, https://doi.org/10.34862/sp.2023.2

Stead A., Flahive M., Fitzgerald C., Frost M. (2017) Generational Considerations for Counseling Older Adults, “Perspectives of the ASHA Special Interest Groups”, no. 2(15), pp. 42–52, https://doi.org/10.1044/persp2.SIG15.42. DOI: https://doi.org/10.1044/persp2.SIG15.42

Szarota Z. (2004) Gerontologia społeczna i oświatowa. Zarys problematyki, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.

Szarota Z. (2010) Starzenie się i starość w wymiarze instytucjonalnego wsparcia, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Szarota Z. (2015) Uczenie się starości, “Edukacja Dorosłych”, no. 1(72), pp. 23–36.

Szarota Z., Perek-Białas J. (2017) Four Types of Gerontological Education in Poland: the Current Situation and Needs for Future, “Studia Edukacyjne”, no. 46, pp. 207–223, https://doi.org/10.14746/se.2017.46.13. DOI: https://doi.org/10.14746/se.2017.46.13

Szumigraj M. (2013) O potrzebie zmiany w kształceniu przyszłych doradców, “Dyskursy Młodych Andragogów”, no. 14, pp. 215–227, https://doi.org/10.34768/dma.vi14.193. DOI: https://doi.org/10.34768/dma.vi14.193

Wojtasik B. (1993) Doradca zawodu. Studium teoretyczne z zakresu poradoznawstwa, Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Ehrmann M. (1927) Dezyderata, https://www.fuw.edu.pl/~jziel/dezyderata.html; https://www.desiderata.com (accessed: 7.01.2025).

Pell G. (2015) Meet the Perennials, https://www.thewhatlist.com/daily/meet-the-perennials (accessed: 10.01.2025).