Instrumentalizacja i kapitalizacja edukacji w postawach wielkomiejskich młodych dorosłych
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.4.04Słowa kluczowe:
edukacja, młodzi dorośli, wchodzenie w dorosłośćAbstrakt
Artykuł prezentuje wnioski z badań jakościowych dotyczących edukacyjnych uwarunkowań osiągania pełnej dorosłości przez młodych dorosłych Polaków. U jego podstaw leży założenie, że w trakcie procesu wchodzenia w dorosłość edukacja odgrywa kluczową rolę w usamodzielnianiu się jednostek w stosunku do innych sfer życia – przede wszystkim zawodowej, ale i rodzinnej czy mieszkaniowej. Zwłaszcza wykształcenie jest często postrzegane jako warunek osiągnięcia sukcesu na rynku pracy, co z kolei warunkuje wybór odpowiedniej ścieżki edukacyjnej. Celem artykułu jest ustalenie miejsca edukacji w strategiach życiowych współczesnych młodych dorosłych. Jakie są postawy młodych wobec edukacji? Czy rzeczywiście ich wybory edukacyjne podyktowane są jedynie wymogami rynku pracy? Prezentowane wyniki badań opierają się na serii wywiadów pogłębionych z młodymi Polakami w wieku 25–34 lata z dużego polskiego miasta oraz zogniskowanych wywiadach grupowych (fokusach) z przedstawicielami otoczenia instytucjonalnego – lokalnej administracji publicznej i instytucji polityki społecznej.
Bibliografia
Alheit Peter (2011) Podejście biograficzne do całożyciowego uczenia się. „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, nr 3(55), s. 7–21.
Andrejczuk Magdalena (2017) Prekariat a „pokolenie y” – zjawisko prekaryjności młodych pracowników. „Kultura i Rozwój”, nr 2(3), s. 51–67.
Badora Barbara (2017) Zadowolenie z życia. „CBOS. Komunikat z badań”, nr 3 [dostęp 31 maja 2019 r.]. Dostępny w Internecie: https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2017/K_003_17.PDF
Baran Małgorzata, Kłos Monika (2014) Pokolenie Y – prawdy i mity w kontekście zarządzania pokoleniami. „Marketing i Rynek”, nr 5, s. 923–929.
Bourdieu Pierre (1986) The Forms of Capital [w:] J. G. R ichardson, ed., Handbook of Theory and Research for Sociology of Education. New York, Westport, Connecticut, London: Greenwood Press, s. 241–258.
Czapiński Janusz (2008) Kapitał ludzki i kapitał społeczny a dobrobyt materialny. Polski paradoks. „Zarządzanie Publiczne”, nr 2(4), s. 5–28.
Domański Henryk (2006) Wpływ wykształcenia na zawód [w:] Henryk Domański, Antonina Ostrowska, Paweł B. Sztabiński, red., W środku Europy? Wyniki Europejskiego Sondażu Społecznego. Warszawa : Wydawnictwo IFIS PAN, s. 27–50.
Domański Henryk i in. (2016) Ścieżki edukacyjne a zdolności i pozycja społeczna, „Studia Socjologiczne”, nr 1(220), s. 67–98.
Doray Pierre i in. (2009) Educational pathways: Some key concepts. The Canada Millennium Scholarship Foundation [dostęp 31 maja 2019 r.]. Dostępny w Internecie: https://cirst.openum.ca/files/sites/83/2016/11/TransitionsNote3-en-Final.pdf
Dubas Elżbieta (2014) Edukacja w andragogicznych badaniach biograficznych–biografia edukacyjna [w:] Ryszard Skrzyniarz, Elżbieta Krzewska, Wioleta Zgłobicka-Gierut, red., Badanie biografii–źródła, metody, konteksty. Lublin: Wydawnictwo Episteme, s. 17–31.
Dziedziczak-Foltyn Agnieszka, Gońda Marcin (2018) Młodzi dorośli jako postulowani adresaci polityki społecznej. Zarys problemu. „Polityka Społeczna”, nr 7, s. 38–43.
Fenton Steve, Dermott Esther (2006) Fragmented Careers? Winners and Losers in Young Adult Labour Markets. „Work Employment and Society”, no. 20(2), s. 205–221.
Gajderowicz Tomasz i in. (2015) Preferencje młodzieży względem usług edukacyjnychna poziomie wyższym [w:] Gabriela Grotkowska, Urszula Sztanderska, red., Społeczne i ekonomiczne uwarunkowania wyborów osób w wieku 19-30 lat dotyczących studiowania. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, s. 43–121.
Gdula Maciej (2014) Klasa średnia i doświadczenie elastyczności. „Polityka społeczna”, nr 5–6, s. 40–45.
Grotkowska Gabriela (2015) Ewolucja popytu na usługi edukacyjne w zakresie studiów wyższych w Polsce [w:] Gabriela Grotkowska, Urszula Sztanderska, red., Społeczne i ekonomiczne uwarunkowania wyborów osób w wieku 19-30 lat dotyczących studiowania. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, s. 13–22.
Grotowska-Leder Jolanta, Magdalena Rek-Woźniak, Iwona Kudlińska (2016) Polityka przebiegu życia – teoretyczne i metodologiczne ramy badań nad procesem osiągania dorosłości. „Przegląd Socjologiczny”, t. 65, nr 2, s. 83–104.
GUS (2011) Raport z wyników. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Warszawa. Dostęp 31 maja 2019 r. Dostępny w Internecie: https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/lud_rapor-t_z_wynikow_NSP2011.pdf
GUS (2013) Wybory ścieżki kształcenia a sytuacja zawodowa Polaków. Warszawa. Dostęp 31 maja 2019 r. Dostępny w Internecie: https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/e_wybory_sciezki_ksztalcenia.pdf
GUS (2018) Rocznik Demograficzny. Warszawa. Dostęp 31 maja 2019 r. Dostępny w Internecie: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2018,3,12.html
Haratyk Karol, Biały Kamila (2018) Outline of the Concept of Order-generating Dimensions. A case of Hypermodernity in Polish Society of Late Capitalism. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4(62), s. 47–67.
Haratyk Karol, Biały Kamila, Gońda Marcin (2017) Biographical meanings of work: the case of a Polish freelancer „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 13, nr 4, s. 136–159.
Herbst Mikołaj (2009) Tworzenie i absorpcja kapitału ludzkiego przez miasta akademickie w Polsce. „Studia Regionalne i Lokalne”, nr 4(38), s. 21–38.
Howe Neil, Strauss William (2000) Millennials Rising: The Next Great Generation. New York: Vintage Books.
Ingram Helen, Schneider Anne L., Deleon Peter (2007) Social construction and policy design [w:] Paul A. Sabatier, ed., Theories of the policy process. Boulder, CO: Westview Press, s. 93–126.
Jelonek Magdalena (2015) Młodzi na rynku pracy – polityka publiczna wobec wyzwań związanych z poprawą sytuacji zawodowej osób młodych [w:] Jarosław Górniak, red., Polski rynek pracy – wyzwania i kierunki działań na podstawie badań Bilans Kapitału Ludzkiego 2010–2015. Warszawa, Kraków: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, s. 41–54.
Kohli Martin (1986) Social organization and subjective construction of the life-course [w:] Aage B. Sorensen, Franz E. Weinert, Lonnie R. Sherrod, eds., Human development and the life-course: Multidisciplinary perspectives. Hillsdale, NY: Lawrence Erlbaum Associates, s. 217–245.
Konecki Krzysztof (2000) Studia z metodologii badań jakościowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lis Stanisław, Skuza Krzysztof (2015) Zmiany aspiracji edukacyjnych Polaków w okresie transformacji systemowej. „Optimum. Studia Ekonomiczne”, nr 3(75), s. 46–60.
Lorey Isabel (2015) State of Insecurity: Government of the Precarious. London: Verso.
Mrozowicki Adam (2016) Normalisation of Precariousness? Biographical Experiences of Young Workers in the Flexible Forms of Employment in Poland. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 12, nr 2, s. 94–112.
Mrozowicki Adam, Karolak Mateusz, Krasowska Agata (2018) Lost in transitions? Biographical experiences and life strategies of young precarious workers in Poland. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4(62), s. 69–89.
Nowakowska Halina (2015) Realizacja postulatów procesu bolońskiego w opiniach studentów. „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, t. 18, nr 1(69), s. 123–131.
Oliwkiewicz Barbara (2016) Wynagrodzenie godziwe absolwenta studiów wyższych w Polsce w aspekcie modelu kapitału ludzkiego. „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy”, nr 47, s. 481−491.
OECD (1998) Human Capital Investment, An International Comparison. Centre for Educational Research and Innovation [dostęp 16 grudnia 2018 r.]. Dostępny w Internecie: https://www.oecd-ilibrary.org/docserver/9789264162891-en.pdf?expires=1544963671&id=id&accname=guest&checksum=1F1087316E822B6A195903F79D348478
Pallas Aaron M. (2003) Educational Transitions, Trajectories, and Pathways [w:] Jeylan T. Mortimer, Michael J. Shanahan, eds., Handbook of the Life Course. Handbooks of Sociology and Social Research. Springer, Boston, MA, s. 165–184.
Piotrowski Konrad (2013)Tożsamość osobista w okresie wkraczania w dorosłość. Sytuacja młodych osób z ruchowym ograniczeniem sprawności i ich sprawnych rówieśników. Wielichowo: TIPI.
Poławski Paweł (2012) Precarious Generation on the Polish Labour Market. „Polityka Społeczna”, nr 1, s. 15–22.
Róg-Ilnicka Joanna (2015) ‘Career by Choice’ or ‘Career by Chance.’ The Determinants of Flexible Professional Biographies [w:] Mrozowicki Adam, Kolasińska Elżbieta, Róg-Ilnicka Joanna, red., Forum Socjologiczne, Special Issue (Number One): Social Boundaries and Meanings of Work in the 21st-Century Capitalism. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 213–223.
Sarnowska Justyna (2016) Absolwenci nauk społecznych na rynku pracy. PRACE O MŁODYCH / YOUTH WORKING PAPERS Nr 3. Warszawa: Uniwersytet SWPS.
Sennett Richard (1998) The Corrosion of Character, The Personal Consequences Of Work In the New Capitalism. New York: W.W. Norton.
Standing Guy (2011) The Precariat: the new dangerous class. London: Bloomsberry Academic Publishing.
Szafraniec Krystyna (2011) Młodzi 2011. Warszawa: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
Szulc-Obłoza Agnieszka (2017) Kształcenie osób dorosłych w Polsce jako forma inwestycji w kapitał ludzki. „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 489, s. 405–419.
Tittenbrun Jacek (2014) Kolonizacja nauki i świata przez kapitał. Teoria światów równoległych w wydaniu socjologii wiedzy. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Turska Elżbieta (2014) Kapitał kariery ludzi młodych: uwarunkowania i konsekwencje. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Wieczorek-Szymańska Anna (2010) Koncepcja kapitału ludzkiego w teorii ekonomii–przegląd wybranych podejść. „Studia i Prace WNEiZ”, nr 17, s. 157–170.
Zahorska Marta (2009) Sukcesy i porażki reformy edukacji. „Przegląd Socjologiczny”, t. 58, nr 3, s. 119–142.
Zandecki Aleksander (1999) Wykształcenie a jakość życia. Toruń: Wydawnictwo Edytor.
Zgliczyński Wojciech (2010) Polityka edukacyjna Unii Europejskiej. „Studia BAS”, nr 2(22), s. 65–88.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
