Biographical meanings of work: the case of a Polish freelancer

Karol Haratyk; Kamila Biały; Marcin Gońda

doi:10.18778/1733-8069.13.4.08

Autor

Karol Haratyk University of Lodz, Institute of Sociology; University of Warsaw, Institute of Sociology
Kamila Biały University of Lodz, Institute of Sociology
Marcin Gońda University of Lodz, Institute of Sociology; University of Warsaw, Centre of Migration Research

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.4.08

Słowa kluczowe:

ład społeczny, późny kapitalizm, neoliberalizm, nowoczesność, ponowoczesność, biografia, praca, freelancing, Polska

Abstrakt

Socjologiczne analizy współczesnego społeczeństwa podkreślają przede wszystkim jego płynny i zmienny charakter, co – i na poziomie makrostrukturalnym, i na poziomie jednostkowymi – niesie za sobą zarówno nowe możliwości, jak i zagrożenia. Niekoherencja współczesnych czasów może być jednak też postrzegana jako współwystępowanie i oddziaływanie na siebie różnych ładów społecznych, które w literaturze przedmiotu opisane zostały jako „przednowoczesność”, „nowoczesność” i „ponowoczesność”. W Polsce te napięcia są szczególnie obecne z powodu zderzenia reżimów nowoczesności, ponowoczesności, jak i elementów kultury tradycyjnej, które są tu ciągle bardziej dostrzegalne niż w społeczeństwach Zachodu.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie związków występujących pomiędzy dwoma z wymienionych ładów (nowoczesności i ponowoczesności) w obszarze pracy w odniesieniu do biograficznego wymiaru doświadczenia jednostkowego. Empirycznym przykładem tych napięć jest autobiograficzna opowieść Piotra – freelancera zajmującego się doradztwem psychologicznym dla biznesu. Pierwsza część artykułu skupia się na teoretycznych i metodologicznych ramach badań odnoszących się do biograficznego wymiaru napięć, które występują pomiędzy wymienionymi ładami społecznymi. Druga część zawiera łączącą perspektywy socjologiczną i psychologiczną analizę opowieści narratora. Następnie przedstawiane są dwa sposoby rozmienia pracy i ich zastosowanie w opisywanym przypadku. W końcowej części analizowany wywiad ujmowany jest w szerszym, porównawczym kontekście.

Biogramy autorów

Karol Haratyk - University of Lodz, Institute of Sociology; University of Warsaw, Institute of Sociology

MA, Research Assistant in University of Lodz’s research project Poles in the world of late capitalism: changes of biographical processes in terms of professional careers, social relations and identity at the time of system transformation in Poland and a PhD student at University of Warsaw; author of papers on biography, globalization, Polish transformation, social movements, qualitative methodology. He holds a BA in international relations and an MA in sociology at Jagiellonian University, where he also finished an MA course in philosophy.
Kamila Biały - University of Lodz, Institute of Sociology

PhD, is an Assistant Professor in the Department of Sociology of Culture, University of Lodz, and Gestalt therapist. Her field of scientific interest is: sociology of culture and sociology of knowledge, discourse analysis, intercultural communication; main research questions concern reproduction of symbolic order and the role of self and subjectivity in late capitalism.
Marcin Gońda - University of Lodz, Institute of Sociology; University of Warsaw, Centre of Migration Research

PhD, is an Assistant Professor in the Center of Migration Research, University of Warsaw. He is also a Research Assistant in the Department of Sociology of Culture, University of Lodz. In 2016 he defended his PhD thesis on biographical dimension of educational migration to Poland at the Institute of Sociology, University of Lodz. He is an author of a number of papers on migration, diaspora policies and internationalization of higher education in Poland. His research interests also cover biographical consequences of system transformation in Central and Eastern Europe.

Bibliografia

Apitzsch, Ursula and Lena Inowlocki L. 2000. “Biographical Analysis. A ‘German’ School?” Pp. 53-70 in The Turn to Biographical Methods in Social Science. Comparative Issues and Examples, edited by P. Chamberlane, J. Bornat, T. Wengraf. London, New York: Routledge.

Arthur, Michael B. 1994. “The boundaryless career: A new perspective for organizational inquiry.” Journal of Organizational Behavior 15(4):295-306.

Arthur, Michael B. and Denise M. Rousseau, (eds.). 1996. The boundaryless career: A new employment principle for a new organizational era. Oxford: Oxford University Press.

Bauman, Zygmunt. 2000. Liqui d Modernity. Cambridge: Polity.

Beck, Ulrich. 1992. Risk Society: Towards a New Modernity. London: Sage.

Biały, Kamila. 2015. “Professional biographies of Polish Corporation workers in the late capitalist world.” Przegląd Socjologii Jakościowej 11(4):46-67. Retrieved August 31, 2017 http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume31/PSJ_11_3_Bialy.pdf.

Boltanski, Luc and Ève Chiapello. 1999. Le nouvel esprit du capitalisme. Paris: Gallimard.

Castells, Manuel. 1996. The Rise of Network Society. The Information Age: Economy, Society and Culture Vol. I. Malden, MA, Oxford: Blackwell.

Chiapello, Ève and Norman Fairclough. 2002. “Understanding the New Management Ideology.” Discourse & Society 13(2):185-208.

Defillippi, Robert J. and Michael B. Arthur. 1994. “The Boundaryless Career: A Competency-Based Perspective.” Journal of Organizational Behavior 15(4):307-324.

Durkheim Émile. 1965. The rules of sociological method. Eighth edition. New York: Free Press.

Domański, Henryk. 2002. Polska klasa średnia. Wrocław: Wydawnictwo Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej i Wydawnictwo Wrocławskie.

Domański, Henryk. 2004. Struktura społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Domecka, Markieta. 2016. “Biographical Experiences of Post-Socialist Transformation in Corporate Business: Doing the Neoliberal Path.” Przegląd Socjologii Jakościowej 12(2):56-77. Retrieved August 31, 2017 http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume34/PSJ_12_2_Domecka.pdf.

Domecka, Markieta and Adam Mrozowicki. 2013. “Linking Structural and Agential Powers: A Realist Approach to Biographies, Careers and Reflexivity.” Pp. 191-213 in: Realist Biography and European Policy. An Innovative Approach to European Policy Studies, edited by A. Mrozowicki, J. D. Turk. Leuven: Leuven University Press.

Fenton, Steve and Esther Dermott. 2006. “Fragmented Careers? Winners and Losers in Young Adult Labour Markets.” Work Employment and Society 20(2):205-221.

Flick, Uwe. 2009. An Introduction to Qualitative Research. London: Sage.

Gdula, Maciej. 2014. “Klasa średnia i doświadczenie elastyczności.” Polityka społeczna 5-6:40-45.

Giddens, Anthony. 1991. Modernity and Self-Identity. Self and Society in the Late Modern Age. Cambridge: Polity.

Giermanowska, Ewa. 2013. Ryzyko elastyczności czy elastyczność ryzyka. Instytucjonalna analiza kontraktów zatrudnienia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

GUS (Główny Urząd Statystyczny). 2017. Aktywność ekonomiczna ludności Polski. IV kwartał 2016. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. Retrieved August 31, 2017 http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5475/4/23/1/aktywnosc_ekonomiczna_ludnosci_polski_czwarty_kwartal_2016.pdf.

Hall, Douglas T. 1976. Careers in organizations. Pacific Palisades: Goodyear.

Handy, Charles. 1994. The Empty Raincoat: Making sense of the future. London: Arrow Business.

Hermanns, Harry. 1995. “Narratives interview.” Pp. 182-185 in Handbuch qualitative sozialforschung, edited by U. Flick, E. V. Kardorff, H. Keupp, L. V. Rosenstiel, and S. Wolff. Munich: Psychologie Verlags Union.

Infakt. 2010. Raport z badania „Freelancer w Polsce 2010”. Retrieved August 31, 2017 http://www.infakt.pl/Raport_Freelancer_Polska_2010.

Jacyno, Małgorzata. 2007. Kultura indywidualizmu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jasiecki, Krzysztof. 2013. Kapitalizm po polsku. Między modernizacją a peryferiami Unii Europejskiej. Warszawa: Wydawnictwo Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Kaźmierska, Kaja, Andrzej Piotrowski, and Katarzyna Waniek. 2011. “Biographical Consequences of Working Abroad in the Context of European Mental Space Construction.” Przegląd Socjologiczny 60(1):139-158.

Kochanowicz, Jacek, Sławomir Mandes, and Mirosława Marody M., (eds.). 2007. Kulturowe aspekty transformacji ekonomicznej. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Kollmorgen, Raj. 2004. “Neomodernity. Theory and Practice.” Pp. 169-185 in Reflexive Representations. Politics, Hegemony and Discourse in Global Capitalism, edited by J. Angermüller, D. Wiemann, R. Kollmorgen, and J. Meyer. Münster: LIT.

Krzemiński, Ireneusz. 2011. Wielka transformacja. Zmiany ustroju w Polsce po 1989. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ŁOŚGRAF.

Lyotard, Jean-François. 1984. The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. Minnesota: University of Minnesota Press.

Mannheim, Karl. 1927. “The Problem of Generations.” Pp. 276-320 in Essays on the Sociology of Knowledge, edited by P. Kecskemeti. London: Routledge and Kegan Paul.

Marody, Mirosława and Anna Giza-Poleszczuk. 2004. Przemiany więzi społecznych: zarys teorii zmiany społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.

Miller, Piotr. 2016. Freelance: kariera zawodowa poza organizacją. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Mrozowicki, Adam. 2011. Coping With Social Change. Life Strategies of Workers in Poland’s New Capitalism. Leuven: Leuven University Press.

Mrozowicki, Adam. 2016. “Normalisation of Precariousness? Biographical Experiences of Young Workers in the Flexible Forms of Employment in Poland.” Przegląd Socjologii Jakościowej 1 2(2):94-112. A ugust 3 1, 2 017 http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume34/PSJ_12_2_Mrozowicki.pdf.

Pakulski, Jan. 2009. “Postmodern social theory.” Pp. 251-280 in The New Blackwell Companion to Social Theory, edited by B. Turner. Malden-Oxford: Wiley-Blackwell.

Peiperl, Maury and Yehuda Baruch. 1997. “Back to square zero: The post-corporate career.” Organizational Dynamics 25(4):6-22.

Perls, Frederik S., Ralph Hefferline, and Paul Goodman. 1951. Gestalt therapy: excitement and growth in the human personality. New York: Julian Press.

Piejko, Paweł. 2012. Odkrywamy sekrety polskiego freelancingu. Retrieved August 31, 2017 http://www.blog.infakt.pl/odkrywamy-sekrety-polskiego-freelancingu.

Poławski, Paweł. 2012. “Precarious Generation on the Polish Labour Market.” Polityka Społeczna 1:15-22.

Powell, Walter and Paul DiMaggio, (eds.). 1991. The New Institutionalism in Organizational Analysis. Chicago: The University of Chicago Press.

Rorty, Richard. 1989. Contingency, Irony, and Solidarity. Cambridge: Cambridge University Press.

Róg-Ilnicka, Joanna. 2015. “‘Career by Choice’ or ‘Career by Chance.’ The Determinants of Flexible Professional Biographies.” Pp. 213-223 in Forum Socjologiczne, Special Issue (Number One): Social Boundaries and Meanings of Work in the 21st-Century Capitalism, edited by A. Mrozowicki, E. Kolasińska, J. Róg-Ilnicka. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Rychard, Andrzej. 1993. Reforms, Adaptation and Breakthrough. The Sources of and Limits to Institutional Changes in Poland. Warszawa: Wydawnictwo Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Schütze, Fritz. 2008. Biography Analysis on the Empirical Base of the Autobiographical Narratives: How to Analyse Autobiographical Narrative Interviews. Part I, INVITE – Biographical Counselling in Rehabilitative Vocational Training. Further Educational Curriculum. EU Leonardo da Vinci Programme. Retrieved August 31, 2017 http://www.zsm.ovgu.de/zsm_media/Das+Zentrum/Forschungsprojekte/INVITE/B2_1-p-140.pdf.

Sennett, Richard. 1998. The Corrosion of Character: The Personal Consequences of Work in the New Capitalism. New York: Norton.

Sowa, Jan. 2010. „Prekariat ‒ proletariat epoki globalizacji.” Pp. 100-132 in Robotnicy opuszczają miejsca pracy, edited by J. Sokołowska. Łódź: Muzeum Sztuki w Łodzi.

Stachowiak, Jerzy. 2014. „O koncepcji nowego ducha kapitalizmu w ujęciu Luca Boltanskiego i Ève Chiapello.” Przegląd Socjologiczny 63(4):9-43.

Standing Guy. 2011. The precariat: The new dangerous class. London, New York: Bloomsbury Academic.

Strzelecki, Jan. 2012. „Postfordowska narracja o pracy i jej klasowe odmiany.” Pp. 87-116 in Style życia i porządek klasowy w Polsce, edited by M. Gdula and P. Sadura. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe “Scholar”.

Sullivan, Sherry E. 1999. “The Changing Nature of Careers: A Review and Research Agenda.” J ournal o f M anagement 25(3):457-484.

Sullivan, Sherry E. and Michael B. Arthur. 2006. “The evolution of the boundaryless career concept: Examining physical and psychological mobility.” Journal of Vocational Behavior 69:19-29.

Wallerstein, Immanuel. 1974. The Modern World-System: Capitalist Agriculture and the Origins of the European World-Economy in the Sixteenth Century. New York, London: Academic Press.

Waniek, Katarzyna. 2016. „Potencjały bezładu i cierpienia w biografiach młodych kobiet wchodzących w świat sztuki i medycyny.” Przegląd Socjologii Jakościowej 12(2):114-144. Retrieved August 31, 2017 http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume34/PSJ_12_2_Waniek.pdf.

Wnuk-Lipiński, Edumund and Marek Ziółkowski, (eds.). 2001. Pierwsza dekada niepodległości: próba socjologicznej syntezy. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.

Zalewski, Dariusz. 2012. “Stabilization of ‘Instability’: Consequences of fixed-term employment for collective labour relations.” Polityka Społeczna 1:8-15.,