Ponowne odkrywanie sensu partycypacji wobec doświadczenia zranienia. Refleksje z partycypacyjnych badań w działaniu
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.21.3.01Słowa kluczowe:
partycypacyjne badania w działaniu, relacyjna wulnerabilność, zaangażowana relacja badawcza, autoetnografia doświadczenia badawczego, odkrywanie sensu partycypacjiAbstrakt
Artykuł analizuje złożony charakter relacji współtworzonych w ramach badań partycypacyjnych. Bazując na osobistych doświadczeniach z pracy w terenie, autorka odkrywa nowe sensy partycypacji oraz bada relacyjną wulnerabilność (ang. relational vulnerability) i jej dynamikę osadzoną w zaangażowanej relacji współtworzonej z jedną z uczestniczek. Tekst podkreśla transformacyjny potencjał wrażliwości, w której doświadczenia bólu i bezsilności mogą prowadzić do siły, życiowej mądrości i poczucia sprawczości. Jednocześnie artykuł zwraca uwagę na emocjonalne ryzyko i dylematy etyczne nieodłącznie związane z badaniami partycypacyjnymi, stawiając kluczowe pytania dotyczące równowagi między wsparciem a potencjalną krzywdą emocjonalną. Poprzez podejście autoetnograficzne autorka bada, w jaki sposób momenty przerwania relacji, takie jak nagłe wycofanie się uczestnika, mogą stać się punktami zwrotnymi w refleksji nad naturą badań partycypacyjnych oraz więzi międzyludzkich tworzonych w ich ramach. Ostatecznie autorka argumentuje, że choć badania partycypacyjne niosą ze sobą istotne ryzyko, oferują również głębokie możliwości dla wspólnego zrozumienia, rozwoju i wzmacniania sprawczości.
Bibliografia
Anderson Leon (2014), Autoetnografia analityczna, przełożyła Maja Brzozowska-Brywczyńska, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. X, nr 3, s. 144–167, https://doi.org/10.18778/1733-8069.10.3.07 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.10.3.07
Bauman Zygmunt (2003), Żyjąc (czasami umierając) na tłocznej planecie, „Przegląd Socjologiczny”, t. 52(2), s. 35–51.
Boryczko Marcin (2017), Praca socjalna a świadomość krytyczna. Inspiracje Paula Freire, [w:] Daria Bieńkowska, Irena Figurska, Ryszard Kozłowski (red.), Spotkać drugiego: prawo, etyka, praktyka, Słupsk: Akademia Pomorska w Słupsku, s. 153–171.
Capous-Desyllas Moshoula (2014), Using photovoice with sex workers: The power of art, agency and resistance, „Qualitative Social Work”, vol. 13(4), s. 477–501, https://doi.org/10.1177/1473325013496596 DOI: https://doi.org/10.1177/1473325013496596
Clift Bryan C., Batlle Ioannis Costas, Banks Kia, Rodohan Josie, Bekker Sheree, Chudzikowski Katharina (2023), Introduction. The relevance and importance of researcher vulnerability in qualitative research, [w:] Byan C. Clift, Ioannis Costas Battle, Sheree Bekker, Katharina Chudzikowski (red.), Qualitative Researcher Vulnerability. Negotiating, Experiencing and Embracing, New York: Routledge, s. 1–25. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003349266-1
Colvin Marianna, Howard Heather (2022), Hard to succeed: A call for social change from mothers with substance use in the child welfare system, „Children and Youth Services Review”, vol. 140, s. 1–17, https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106574 DOI: https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106574
Cunniff Gilson Erinn (2016), Vulnerability and Victimization: Rethinking Key Concepts in Feminist Discourses on Sexual Violence, „Signs: Journal of Women in Culture and Society”, vol. 42(1), s. 71–98, https://doi.org/10.1086/686753 DOI: https://doi.org/10.1086/686753
Ellis Carolyn (2007), Telling Secrets, Revealing Lives: Relational Ethics in Research with Intimate Others, „Qualitative Inquiry”, vol. 13(1), s. 3–29, https://doi.org/10.1177/1077800406294947 DOI: https://doi.org/10.1177/1077800406294947
Fustier Paul (1998), Działanie socjalne – znaczenie daru, przełożyła Anna Czołnowska, [w:] Ewa Marynowicz-Hetka, Jacek Piekarski, Ewa Cyrańska (red.), Pedagogika społeczna jako dyscyplina akademicka. Stan i perspektywy, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 194–204.
Gulczyńska Anita (2019), Nieupełnomocniające re-definicje „miejsca” i tożsamości jego uczestników w przebiegu badań partycypacyjnych, [w:] Maria Mendel, Wiesław Theiss (red.), Pamięć i miejsce. Perspektywa społeczno-edukacyjna, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, s. 357–379.
Hawkins Karen A. (2015), The complexities of participatory action research and the problems of power, identity and influence, „Educational Action Research”, vol. 23(4), s. 464–478, https://doi.org/10.1080/09650792.2015.1013046 DOI: https://doi.org/10.1080/09650792.2015.1013046
Ingarden Roman (1987), Książeczka o człowieku, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Jullien François (2024), Ponownie otworzyć możliwości: de-koincydencja i kolejne życie. Wybór tekstów, przełożyła Ewa Marynowicz-Hetka, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-370-2
Kalinowska Katarzyna (2017), O autoetnografii dotknięć, zranień i odkształceń, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 61(3), s. 9–31, https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.3.2 DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.3.2
Kamińska Izabela (2013), „Wymiana poprzez dar” jako kategoria relacji społecznej. Refleksje z pola praktyki, [w:] Anna Kotlarska-Michalska (red.), Kobiety w pracy socjalnej, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, s. 299‒311.
Kamińska-Jatczak Izabela (2024), Praktyka tworzenia opowieści na przykładzie fotogłosu rodziców w sytuacjach wieloproblemowych, „Przegląd Socjologiczny”, t. 73(3), s. 121–148, https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6 DOI: https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6
Kets de Vries Manfred F.R. (2014), Are You a Victim of the Victim Syndrome?, „Organizational Dynamics”, vol. 43(2), s. 130–137, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2116238 DOI: https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2014.03.007
Lindow Payge, Yen Irene, Xiao Mingyu, Leung Cindy (2021), “You run out of hope”: an exploration of low-income parents’ experiences with food insecurity using Photovoice, „Public Health Nutrition”, vol. 25(4), s. 987–993, https://doi.org/10.1017/S1368980021002743 DOI: https://doi.org/10.1017/S1368980021002743
Lofland John, Snow David A., Anderson Leon, Lofland Lyn H. (2009), Analiza układów społecznych. Przewodnik metodologiczny po badaniach jakościowych, przełożyły Anna Kordasiewicz, Sylwia Urbańska, Monika Żychlińska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Łangowski Marek (2016), Wulnerabilność w życiu i filozofii Emmanuela Mouniera, „Studia Pelplińskie”, t. XLIX, s. 215–228.
Marynowicz-Hetka Ewa (2006), Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, t. 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Marynowicz-Hetka Ewa (2023), Floriana Znanieckiego kategoria porządku – nieporządku w odczytaniu Lecha Witkowskiego a dyskurs pedagogii instytucjonalnych, „Chowanna”, nr 1–2(60–61), s. 1–14, http://dx.doi.org/10.31261/CHOWANNA.2023.60-61.02 DOI: https://doi.org/10.31261/CHOWANNA.2023.60-61.02
Mauss Marcel (1973), Socjologia i antropologia, przełożyli Marcin Król, Krzysztof Pomian, Jerzy Szacki, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
McDonald Lauren, Capous-Desyllas Moshoula (2021), Navigating Ethical Issues in Photovoice: Balancing the Principles of Community Based Participatory Research Ethics with Institutional Review Board Requirements, „Journal of Empirical Research on Human Research Ethics”, vol. 16(4), s. 364–373, https://doi.org/10.1177/15562646211032777 DOI: https://doi.org/10.1177/15562646211032777
Michalak Anna (2018), Wulnerabilność Doroty Masłowskiej w obliczu „syndromu drugiej powieści” jako temat Pawia Królowej, „Kultura Współczesna”, t. 4(103), s. 211–224, https://doi.org/10.26112/kw.2018.103.17
Mitchelson Matthew L. (2017), Relational vulnerability and the research process with former prisoners in Athens, Georgia (USA), „Social & Cultural Geography”, vol. 18(7), s. 906–926, https://doi.org/10.1080/14649365.2016.1171388 DOI: https://doi.org/10.1080/14649365.2016.1171388
Oliwińska Iwona (2015), Domorosły majsterkowicz? Szkic o statusie, rolach i dylematach badacza terenowego, [w:] Barbara Fatyga (red.), Praktyki badawcze, Warszawa: Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, s. 17–26.
Salazar Cinthya (2021), We are friends? Navigating relationships with undocumented college students as co-researchers in participatory action research, „International Journal of Qualitative Studies in Education”, vol. 34(8), s. 715–732, https://doi.org/10.1080/09518398.2021.1956622 DOI: https://doi.org/10.1080/09518398.2021.1956622
Skolimowski Henryk (1994), The participatory mind. A new theory of knowledge and of the universe, London: Arcana, Penguin Books Ltd.
Surmiak Adrianna (2020), Ethical Concerns of Paying Cash to Vulnerable Participants: The Qualitative Researchers’ Views, „The Qualitative Report”, vol. 25(12), s. 4461–4481, https://doi.org/10.46743/2160-3715/2020.4441 DOI: https://doi.org/10.46743/2160-3715/2020.4441
Woods Sarah, Gopal Chambers Tina-Nadia, Eizadirad Ardavan (2022), Emotional Vulnerability in Researchers Conducting Trauma-Triggering Research, „Journal of Higher Education Policy and Leadership Studies”, vol. 3(3), s. 71–88, https://doi.org/10.52547/johepal.3.3.71 DOI: https://doi.org/10.52547/johepal.3.3.71
Woźniak Zbigniew (2016), Praca socjalna a innowacje społeczne – między rutyną i zmianą, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, t. 78, z. 3, s. 205–230, https://doi.org/10.14746/rpeis.2016.78.3.15 DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2016.78.3.15
Wyka Anna (1993), Badacz społeczny wobec doświadczenia, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
