Ponowne odkrywanie sensu partycypacji wobec doświadczenia zranienia. Refleksje z partycypacyjnych badań w działaniu

Izabela Kamińska-Jatczak

doi:10.18778/1733-8069.21.3.01

Authors

Izabela Kamińska-Jatczak Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0001-9556-0470

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.21.3.01

Keywords:

participatory action research, relational vulnerability, engaged research relationship, autoethnography of the research experience, discovering the meaning of participation

Abstract

This paper analyzes the complex nature of relationships co-created within participatory action research. Drawing from personal experience in the field, the author uncovers new meanings of participation and examines relational vulnerability and its dynamics embedded in the engaged relationship co-created with one of the participants. The text highlights the transformative potential of vulnerability, in which experiences of hurt and powerlessness can lead to strength, life wisdom, and empowerment. At the same time, the article draws attention to the emotional risks and ethical dilemmas inherent in participatory research, raising key questions about the balance between support and the potential for emotional harm. Through an autoethnographic approach, the author explores how moments of relational rupture, such as a participant’s sudden withdrawal, can become turning points for reflecting on the nature of participatory research and the interpersonal connections formed within it. Ultimately, the author argues that while participatory research carries significant risks, it also offers profound opportunities for shared understanding, growth, and empowerment.

Author Biography

Izabela Kamińska-Jatczak, Uniwersytet Łódzki

Doktor nauk społecznych, adiunkt, zainteresowania naukowe: analiza aktywności profesjonalnej w polu pracy socjalnej z rodziną, rodzice w sytuacjach wieloproblemowych, orientacje związane z krytyczną, relacyjną i upełnomocniającą pracą socjalną, badania narracyjne i partycypacyjne, biograficzne i historyczne konteksty pedagogiki społecznej, autoetnografia.

References

Anderson Leon (2014), Autoetnografia analityczna, przełożyła Maja Brzozowska-Brywczyńska, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. X, nr 3, s. 144–167, https://doi.org/10.18778/1733-8069.10.3.07 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.10.3.07

Bauman Zygmunt (2003), Żyjąc (czasami umierając) na tłocznej planecie, „Przegląd Socjologiczny”, t. 52(2), s. 35–51.

Boryczko Marcin (2017), Praca socjalna a świadomość krytyczna. Inspiracje Paula Freire, [w:] Daria Bieńkowska, Irena Figurska, Ryszard Kozłowski (red.), Spotkać drugiego: prawo, etyka, praktyka, Słupsk: Akademia Pomorska w Słupsku, s. 153–171.

Capous-Desyllas Moshoula (2014), Using photovoice with sex workers: The power of art, agency and resistance, „Qualitative Social Work”, vol. 13(4), s. 477–501, https://doi.org/10.1177/1473325013496596 DOI: https://doi.org/10.1177/1473325013496596

Clift Bryan C., Batlle Ioannis Costas, Banks Kia, Rodohan Josie, Bekker Sheree, Chudzikowski Katharina (2023), Introduction. The relevance and importance of researcher vulnerability in qualitative research, [w:] Byan C. Clift, Ioannis Costas Battle, Sheree Bekker, Katharina Chudzikowski (red.), Qualitative Researcher Vulnerability. Negotiating, Experiencing and Embracing, New York: Routledge, s. 1–25. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003349266-1

Colvin Marianna, Howard Heather (2022), Hard to succeed: A call for social change from mothers with substance use in the child welfare system, „Children and Youth Services Review”, vol. 140, s. 1–17, https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106574 DOI: https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106574

Cunniff Gilson Erinn (2016), Vulnerability and Victimization: Rethinking Key Concepts in Feminist Discourses on Sexual Violence, „Signs: Journal of Women in Culture and Society”, vol. 42(1), s. 71–98, https://doi.org/10.1086/686753 DOI: https://doi.org/10.1086/686753

Ellis Carolyn (2007), Telling Secrets, Revealing Lives: Relational Ethics in Research with Intimate Others, „Qualitative Inquiry”, vol. 13(1), s. 3–29, https://doi.org/10.1177/1077800406294947 DOI: https://doi.org/10.1177/1077800406294947

Fustier Paul (1998), Działanie socjalne – znaczenie daru, przełożyła Anna Czołnowska, [w:] Ewa Marynowicz-Hetka, Jacek Piekarski, Ewa Cyrańska (red.), Pedagogika społeczna jako dyscyplina akademicka. Stan i perspektywy, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 194–204.

Gulczyńska Anita (2019), Nieupełnomocniające re-definicje „miejsca” i tożsamości jego uczestników w przebiegu badań partycypacyjnych, [w:] Maria Mendel, Wiesław Theiss (red.), Pamięć i miejsce. Perspektywa społeczno-edukacyjna, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, s. 357–379.

Hawkins Karen A. (2015), The complexities of participatory action research and the problems of power, identity and influence, „Educational Action Research”, vol. 23(4), s. 464–478, https://doi.org/10.1080/09650792.2015.1013046 DOI: https://doi.org/10.1080/09650792.2015.1013046

Ingarden Roman (1987), Książeczka o człowieku, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Jullien François (2024), Ponownie otworzyć możliwości: de-koincydencja i kolejne życie. Wybór tekstów, przełożyła Ewa Marynowicz-Hetka, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-370-2

Kalinowska Katarzyna (2017), O autoetnografii dotknięć, zranień i odkształceń, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 61(3), s. 9–31, https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.3.2 DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.3.2

Kamińska Izabela (2013), „Wymiana poprzez dar” jako kategoria relacji społecznej. Refleksje z pola praktyki, [w:] Anna Kotlarska-Michalska (red.), Kobiety w pracy socjalnej, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, s. 299‒311.

Kamińska-Jatczak Izabela (2024), Praktyka tworzenia opowieści na przykładzie fotogłosu rodziców w sytuacjach wieloproblemowych, „Przegląd Socjologiczny”, t. 73(3), s. 121–148, https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6 DOI: https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6

Kets de Vries Manfred F.R. (2014), Are You a Victim of the Victim Syndrome?, „Organizational Dynamics”, vol. 43(2), s. 130–137, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2116238 DOI: https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2014.03.007

Lindow Payge, Yen Irene, Xiao Mingyu, Leung Cindy (2021), “You run out of hope”: an exploration of low-income parents’ experiences with food insecurity using Photovoice, „Public Health Nutrition”, vol. 25(4), s. 987–993, https://doi.org/10.1017/S1368980021002743 DOI: https://doi.org/10.1017/S1368980021002743

Lofland John, Snow David A., Anderson Leon, Lofland Lyn H. (2009), Analiza układów społecznych. Przewodnik metodologiczny po badaniach jakościowych, przełożyły Anna Kordasiewicz, Sylwia Urbańska, Monika Żychlińska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Łangowski Marek (2016), Wulnerabilność w życiu i filozofii Emmanuela Mouniera, „Studia Pelplińskie”, t. XLIX, s. 215–228.

Marynowicz-Hetka Ewa (2006), Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, t. 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Marynowicz-Hetka Ewa (2023), Floriana Znanieckiego kategoria porządku – nieporządku w odczytaniu Lecha Witkowskiego a dyskurs pedagogii instytucjonalnych, „Chowanna”, nr 1–2(60–61), s. 1–14, http://dx.doi.org/10.31261/CHOWANNA.2023.60-61.02 DOI: https://doi.org/10.31261/CHOWANNA.2023.60-61.02

Mauss Marcel (1973), Socjologia i antropologia, przełożyli Marcin Król, Krzysztof Pomian, Jerzy Szacki, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

McDonald Lauren, Capous-Desyllas Moshoula (2021), Navigating Ethical Issues in Photovoice: Balancing the Principles of Community Based Participatory Research Ethics with Institutional Review Board Requirements, „Journal of Empirical Research on Human Research Ethics”, vol. 16(4), s. 364–373, https://doi.org/10.1177/15562646211032777 DOI: https://doi.org/10.1177/15562646211032777

Michalak Anna (2018), Wulnerabilność Doroty Masłowskiej w obliczu „syndromu drugiej powieści” jako temat Pawia Królowej, „Kultura Współczesna”, t. 4(103), s. 211–224, https://doi.org/10.26112/kw.2018.103.17

Mitchelson Matthew L. (2017), Relational vulnerability and the research process with former prisoners in Athens, Georgia (USA), „Social & Cultural Geography”, vol. 18(7), s. 906–926, https://doi.org/10.1080/14649365.2016.1171388 DOI: https://doi.org/10.1080/14649365.2016.1171388

Oliwińska Iwona (2015), Domorosły majsterkowicz? Szkic o statusie, rolach i dylematach badacza terenowego, [w:] Barbara Fatyga (red.), Praktyki badawcze, Warszawa: Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, s. 17–26.

Salazar Cinthya (2021), We are friends? Navigating relationships with undocumented college students as co-researchers in participatory action research, „International Journal of Qualitative Studies in Education”, vol. 34(8), s. 715–732, https://doi.org/10.1080/09518398.2021.1956622 DOI: https://doi.org/10.1080/09518398.2021.1956622

Skolimowski Henryk (1994), The participatory mind. A new theory of knowledge and of the universe, London: Arcana, Penguin Books Ltd.

Surmiak Adrianna (2020), Ethical Concerns of Paying Cash to Vulnerable Participants: The Qualitative Researchers’ Views, „The Qualitative Report”, vol. 25(12), s. 4461–4481, https://doi.org/10.46743/2160-3715/2020.4441 DOI: https://doi.org/10.46743/2160-3715/2020.4441

Woods Sarah, Gopal Chambers Tina-Nadia, Eizadirad Ardavan (2022), Emotional Vulnerability in Researchers Conducting Trauma-Triggering Research, „Journal of Higher Education Policy and Leadership Studies”, vol. 3(3), s. 71–88, https://doi.org/10.52547/johepal.3.3.71 DOI: https://doi.org/10.52547/johepal.3.3.71

Woźniak Zbigniew (2016), Praca socjalna a innowacje społeczne – między rutyną i zmianą, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, t. 78, z. 3, s. 205–230, https://doi.org/10.14746/rpeis.2016.78.3.15 DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2016.78.3.15

Wyka Anna (1993), Badacz społeczny wobec doświadczenia, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.