Cakes Made from Sand, Paraffin Creams, and Fruit Made of Plastic: Futurism in the Discourse of the Polish Women’s Magazines from 1970–1979
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.1.08Keywords:
futurism, high modernism, discourse, dietary adviceAbstract
The purpose of this article is to present futurism as an underlying ideology present in the discourse of dietary advice published in women’s magazines in the 1970s in Poland. Futurism is one of the ideological features of the so-called high modernism. It is characterized by glorification of the future along with utopian visions of its shape, the desire to conquer world of nature with the use of technology, and historicism, i.e. the belief in linear development of mankind, which is heading toward “modernity.” The empirical study consisted of finding traits of futurism in the text of dietary advice from two of the most popular Polish women’s magazines of the 1970s: “Przyjaciółka” (“Friend”) and “Kobieta i Życie” (“Woman and Life”). The chosen method included sociologically-oriented discourse analysis. The analysis of the collected sources allowed me to argue that futurism was an important ideological factor shaping the dietary advice published in Poland in the 1970s. This observation sheds a new light on the culinary culture of the People’s Republic of Poland and opens up new interpretative possibilities.
References
Berger Stanisław (1977), Kuchnia Polska, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.
Błyskawiczne zupy, „Przyjaciółka”, nr 2(1347), 13.01.1974.
BoBo-Vita potaniały, „Przyjaciółka”, nr 48(1236), 28.11.1971.
Czosnek bez zapachu, „Przyjaciółka”, nr 15(1255), 9.04.1972.
DDT na nowo, „Przyjaciółka”, nr 28(1216), 11.07.1971.
Dlaczego nie pijemy soków?, „Kobieta i Życie”, nr 7(1045), 14.02.1971.
Gospodarować łatwiej, lepiej, nowocześniej, „Kobieta i Życie”, nr 30(1173), 29.07.1973.
Gumowska Irena, Dla każdego coś dobrego, „Przyjaciółka”, nr 12(1305), 25.03.1973.
Gumowska Irena, Odżywianie dla zdrowia, „Przyjaciółka”, nr 27(1476), 4.07.1976.
Gumowska Irena, Pić pić!, „Przyjaciółka”, nr 24(1264), 11.06.1972.
Gumowska Irena, Przepisy: Zielono mi…, „Przyjaciółka”, nr 20(1313), 20.05.1973.
Jak schudnąć na słodko?, „Kobieta i Życie”, nr 29(1119), 16.07.1972.
Jaworski Wacław, Szynka... z nafty, „Przyjaciółka”, nr 15(1360), 14.04.1974.
Jędrych Elżbieta, Wczoraj na targach – jutro na półkach, „Przyjaciółka”, nr 45(1338), 11.11.1973.
Kariera kurczaka, „Przyjaciółka”, nr 35(1328), 2.09.1973.
Kłossowska Jadwiga, Łyżka dziennie, „Kobieta i Życie”, nr 8(1203), 24.02.1974.
Kłossowska Jadwiga, Mankiewicz Maria, Coś szybkiego dla małego, „Kobieta i Życie”, nr 36(1179), 9.09.1973.
Korsak Andrzej, Dlaczego należy myć owoce?, „Przyjaciółka”, nr 31(1167), 2.08.1970.
Mankiewicz Maria, Chleba nam nie brak, „Kobieta i Życie”, nr 26(1273), 29.06.1975.
Mankiewicz Maria, Wielkie żarcie, „Kobieta i Życie”, nr 15(1210), 14.04.1974.
Mini książka kucharska RYBY: „Błyskawiczne” makrele, „Przyjaciółka”, nr 16(1256), 16.04.1972.
Mrożone witaminy, „Kobieta i Życie”, nr 7(1097), 13.02.1972.
Nasza codzienność w 2000 roku, „Przyjaciółka”, nr 29(1426), 20.07.1975.
Nietucząca nowość, „Przyjaciółka”, nr 25(1422), 22.06.1975.
Nowinki, „Przyjaciółka”, nr 34(1170), 23.08.1970. DOI: https://doi.org/10.1080/00431672.1970.9931484
Nowinki, „Przyjaciółka”, nr 28(1268), 9.07.1972.
Nowinki: sztuczne jajka, „Przyjaciółka”, nr 28(1321), 15.07.1973.
Nowoczesne zupy, „Przyjaciółka”, nr 13(1253), 26.03.1972. DOI: https://doi.org/10.1016/S0040-4039(01)84560-3
Nowy produkt, „Przyjaciółka”, nr 41(1281), 8.10.1972.
Pietroń Janina, Jabłka jak chleb, „Przyjaciółka”, nr 46(1391), 17.11.1974.
Pijmy soki, „Przyjaciółka”, nr 21(1157), 24.05.1970. DOI: https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.24.1157
Przepisy: smakołyki z papryki, „Przyjaciółka”, nr 36(1276), 3.09.1972.
Rady i porady, „Kobieta i Życie”, nr 4(1147), 28.01.1973.
Rady i porady: Dietetyka, „Kobieta i Życie”, nr 34(1124), 20.08.1972.
Rady i porady: Dietetyk, „Kobieta i Życie”, nr 25(1220), 23.06.1974.
Rady i porady: Dietetyk, „Kobieta i Życie”, nr 15(1314), 11.04.1976.
Rady i porady: lekarz, „Kobieta i Życie”, nr 29(1276), 22.07.1975.
Smaczne jaja, „Przyjaciółka”, nr 44(1232), 31.10.1971. DOI: https://doi.org/10.1177/053901847101000202
Szotowa Wanda, Zdaniem lekarza: Karmić piersią, „Przyjaciółka”, nr 26(1319), 1.07.1973. DOI: https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1973.tb111162.x
Tak jak świeże, „Kobieta i Życie”, nr 4(1147), 28.01.1973.
Vita – to długie życie, „Przyjaciółka”, nr 34(1379), 25.08.1974.
Wierzbicka Elżbieta, Nowości z przemysłowej kuchni, „Kobieta i Życie”, nr 31(1174), 5.08.1973.
Wróblewska Agnieszka, Do sklepu naszych marzeń, „Kobieta i Życie”, nr 47(1294), 23.11.1975.
Wróblewska Agnieszka, Gdyby nam się chciało chcieć, „Kobieta i Życie”, nr 43(1342), 24.10.1976.
Wróblewska Agnieszka, Mleko bez kożuszka, „Kobieta i Życie”, nr 21(1320), 23.05.1976.
Wróblewska Agnieszka, Popiół i chleb, „Kobieta i Życie”, nr 12(1415), 19.03.1978.
Wróblewska Agnieszka, Tam gdzie pieprz pachnie, „Kobieta i Życie”, nr 37(1232), 15.09.1974.
Wygoda Henryka, Świat walczy o żywność, „Przyjaciółka”, nr 19(1468), 9.05.1976.
Zalewska Felicja, Koncentraty w lecie, „Przyjaciółka”, nr 27(1424), 6.07.1975.
Ziemniaki uszlachetnione, „Kobieta i Życie”, nr 14(1261), 6.04.1975.
Bauman Zygmunt (1991), Living Without an Alternative, „The Political Quarterly”, vol. 62(1), s. 35–44, https://doi.org/10.1111/j.1467-923X.1991.tb00842.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-923X.1991.tb00842.x
Belasco Warren (2010), Future notes: The meal-in-a-pill, „Food and Foodways: Explorations in the History and Culture of Human Nourishment”, vol. 8(4), s. 253–271, https://doi.org/10.1080/07409710.2000.9962093 DOI: https://doi.org/10.1080/07409710.2000.9962093
Brzostek Błażej (2010), PRL na widelcu, Warszawa: Baobab.
Cesaretti Enrico (2009), Recipes for the Future: Traces of Past Utopias in the Futurist Cookbook, „The European Legacy”, vol. 14(7), s. 841–856. DOI: https://doi.org/10.1080/10848770903363920
Cubash Alwin (2019), Space Food: Food in Mobile Technological Environments of Late High-Modernity, [w:] Jean‐Pierre Williot,
Isabelle Bianquis (red.), Nomadic Food – Anthropological and Historical Studies around the World, Lanham: Rowman & Littlefield, s. 77–92.
Czekalski Tadeusz (2011), Przedsiębiorstwa żywienia zbiorowego w realiach PRL: model żywienia zbiorowego w warunkach przyspieszonej modernizacji i jego realizacja, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica”, vol. 5, s. 78–90.
Dijk Teun A. van (1997), Discourse as Structure and Process, vol. 1: Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, London–Thousand Oaks–New Delhi: Sage.
Dijk Teun A. van (2000), Ideology: A multidisciplinary approach, London–Thousand Oaks–New Delhi: Sage.
Geist Edward (2012), Cooking Bolshevik: Anastas Mikoian and the Making of the “Book about Delicious and Healthy Food”, „The Russian Review”, vol. 71(2), s. 295–313, https://doi.org/10.1111/j.1467-9434.2012.00654.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9434.2012.00654.x
Giddens Anthony (2008), The Consequences of Modernity, Cambridge: Polity Press.
Herbert Ulrich (2007), Europe in High Modernity. Reflections on a Theory of the 20th Century, „Journal of Modern European History”, vol. 5(1), s. 5–21, https://doi.org/10.17104/1611-8944_2007_1_5 DOI: https://doi.org/10.17104/1611-8944_2007_1_5
Horolets Anna (red.) (2008), Analiza dyskursu w socjologii i dla socjologii, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Kochanowski Jerzy (2010), Tylnymi drzwiami. Czarny rynek w Polsce 1944–1989, Warszawa: Wydawnictwo Neriton.
Kot Wiesław (2000), Polskie dekady: lata 70. Od propagandy sukcesu do narodzin „Solidarności”, Poznań: Podsiedlik-Raniowski i Spółka.
Kurczewski Jacek (red.) (2004), Umowa o kartki, Warszawa: Wydawnictwo Trio.
Marcuse Herbert (2007), One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society, London: Routledge.
Mazurek Małgorzata (2010), Społeczeństwo kolejki: o doświadczeniach niedoboru 1945–1989, Warszawa: Wydawnictwo Trio.
Milewska Monika (2021), Ślepa kuchnia. Jedzenie i ideologia w PRL, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Sasińska-Klas Teresa (2014), Analiza dyskursywna i jej zastosowanie w naukach społecznych, [w:] Piotr Borowiec, Robert Kłosowicz, Paweł Ścigaj (red.), Odmiany współczesnej nauki o polityce, t. 1, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 423–435.
Scott James C. (1998), Seeing Like a State: How Certain Schemes to Improve the Human Condition Have Failed, New Haven–London: Yale University Press.
Shkodrova Albena (2018), From duty to pleasure in the cookbooks of communist Bulgaria: attitudes to food in the culinary literature for domestic cooking released by the state-run publishers between 1949 and 1989, „Food, Culture & Society” vol. 21(4), s. 468–487, https://doi.org/10.1080/15528014.2018.1480647 DOI: https://doi.org/10.1080/15528014.2018.1480647
Sokół Zofia 1998, Prasa kobieca w Polsce w latach 1945–1995, Rzeszów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
Stańczak-Wiślicz Katarzyna (2020), Eating healthy, eating modern. The “urbanization” of food tastes in communist Poland (1945–1989), „Ethnologia Polona”, vol. 41, s, 141–162, https://doi.org/10.23858/ethp.2020.41.2303 DOI: https://doi.org/10.23858/ethp.2020.41.2303
Zawistowski Andrzej (2017), Bilety do sklepu: handel reglamentowany w PRL, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zysiak Agata (2017), Socjalizm jako modernizacja – powojenna historia Polski w perspektywie rewizjonistycznej, „Przegląd Humanistyczny”, nr 2, s. 135–145. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.4152
Downloads
Published
Versions
- 2024-03-14 (2)
- 2024-02-28 (1)
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
