Wstęp: Moda pod lupą. O socjologicznych kontekstach ubioru

Aldona Guzik; Urszula Jarecka; Kalina Kukiełko; Paulina Rojek-Adamek

doi:10.18778/1733-8069.22.3.01

Autor

Aldona Guzik Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie https://orcid.org/0000-0003-1513-125X
Urszula Jarecka Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa https://orcid.org/0000-0002-2667-2898
Kalina Kukiełko Uniwersytet Szczeciński https://orcid.org/0000-0002-4256-8871
Paulina Rojek-Adamek Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie https://orcid.org/0000-0002-0717-026X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.22.3.01

Słowa kluczowe:

socjologia mody, jakościowe badania mody, praktyki ubioru

Abstrakt

Tekst wprowadza do numeru tematycznego „Przeglądu Socjologii Jakościowej” poświęconego modzie jako złożonemu zjawisku społecznemu. Autorki wychodzą od krytycznej refleksji dotyczącej marginalizacji badań nad modą oraz dominacji androcentrycznych i europocentrycznych ujęć, postulując zwrot ku współczesnym, poznawczo produktywnym perspektywom, przydatnym w badaniach jakościowych. Moda ujmowana jest jako szczególna forma działania społecznego oraz system instytucji wytwarzających znaczenia, praktyki i relacje. Zainspirowane koncepcją „fashion-ology” Y. Kawamury autorki traktują ją jako względnie autonomiczny system społeczny powiązany z procesami ekonomicznymi, politycznymi i kulturowymi. Artykuły zebrane w numerze analizują przemiany praktyk ubiorowych, znaczenie materiałów wizualnych, relacje między modą a pamięcią społeczną oraz nowe podejścia metodologiczne w badaniach nad tekstyliami i fotografią mody, koncentrując się na doświadczeniu społecznym oraz roli mody w konstruowaniu znaczeń i tożsamości.

Biogramy autorów

Aldona Guzik - Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Doktor habilitowana, profesor UKEN, socjolożka, badaczka i wykładowczyni akademicka. Specjalizuje się w badaniach nad komunikacją i mediami, kulturą i jej promocją, public relations oraz socjotechniką. Brała udział w licznych projektach badawczych jako członkini zespołów, ekspertka oraz recenzentka w zakresie metodologii badań, których efektem są liczne raporty i publikacje naukowe. Ostatni projekt badawczy: „Exploring the Synergy of Human and Machine Creativity in Architecture. Redesigning Urban Space through Machine Learning, Artistic Expression, and Community Collaboration”.
Urszula Jarecka - Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa

Profesor doktor habilitowana, socjolog kultury, kieruje Zakładem Teorii Kultury w IFIS PAN w Warszawie. Członkini Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU w Krakowie. Publikuje prace z socjologii i antropologii kultury, interesuje się przemianami kultury wizualnej oraz kulturowymi aspektami technologii.
Kalina Kukiełko - Uniwersytet Szczeciński

Socjolog, kulturoznawca z Uniwersytetu Szczecińskiego. Badawczo zajmuje się komunikacją społeczną, storytellingiem tekstylnym, modą adaptacyjną (odzież i dodatki dla osób z niepełnosprawnościami) oraz fashion studies (a zwłaszcza społecznym i kulturowym znaczeniom ubioru). Visiting Scholar w Toronto, Bolonii, Nowym Jorku, Tuscaloosie, Pradze i Savannah.
Paulina Rojek-Adamek - Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Doktor habilitowana, profesor UKEN, socjolożka, kierowniczka Katedry Zarządzania i Komunikacji Społecznej. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół socjologii sztuki i designu oraz problematyki komunikacji społecznej. Prowadzi międzynarodowe badania dotyczące funkcjonowania grup artystycznych. Autorka licznych publikacji poświęconych społecznym kontekstom sztuki i projektowania, w tym monografii Designerzy. Rola zawodowa projektanta w oglądzie socjologicznym (2019) oraz Sztuka współpracy. Studium grup artystycznych w czasach PRL (wspólnie z T. Ferencem, K. Olechnickim i X. Stańczykiem, 2023). Publikowała m.in. na łamach „Polish Sociological Review” oraz „Kultury Współczesnej”.

Bibliografia

Kawamura Yuniya (2018), Fashion-ology: An Introduction to Fashion Studies, London–New York: Bloomsbury Academic.

Lipovetsky Gilles (2020), The Empire of Fashion: Introduction, [w:] Malcolm Barnard (red.), Fashion Theory. A Reader, London–New York: Routledge, s. 27–34.

Murray John (1901), A New English Dictionary on Historical Principles, Oxford: Clarendon Press.

Simmel Georg (2006), Z psychologii mody. Studium socjologiczne, [w:] Georg Simmel, Most i drzwi. Wybór esejów, przełożyła Małgorzata Łukasiewicz, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 20–31.

Solnit Rebecca (2017), Mężczyźni objaśniają mi świat, przełożyła Anna Dzierzgowska, Kraków: Wydawnictwo Karakter.

Van de Peer Aurélie (2016), Fashion as a System, [w:] Linda Welters, Abby Lillethun (red.), The Fashion Reader, London–New York: Bloomsbury Academic, s. 44–52.

Welters Linda, Abby Lillethun (2018), Fashion History. A Global View, London–Oxford: Bloomsbury.

Wilson Elizabeth (1985), Adorned in Dreams, London: Virago.

Wilson Elizabeth (2020), Explaining It Away, [w:] Malcolm Barnard (red.), Fashion Theory. A Reader, London–New York: Routledge, s. 17–26.