Emocje personelu medycznego a status i władza w pracy w szpitalu

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.17.4.04

Słowa kluczowe:

emocje, praca, duma, status, władza, Theodore Kemper, personel medyczny, szpital

Abstrakt

Szpital charakteryzuje się jedną z najbardziej sformalizowanych struktur ze ścisłym podziałem zadań i obowiązków. Istotnym elementem każdej organizacji formalnej jest system autorytetów i władzy. Pomiędzy oddziałami szpitalnymi oraz w obrębie każdego z nich zaznacza się hierarchia oraz system władzy. Na ten układ hierarchii nakłada się odczuwalny i percypowany przez każdego pracownika poziom władzy i statusu, który implikuje pojawienie się określonych emocji. Wpływają one na interakcje, formując ich przebieg. Opisując emocje w kontekście władzy i statusu, w artykule będę się odnosić do koncepcji Theodore’a Kempera, gdzie interakcje i zmiany względnej władzy i statusu (prestiżu) jednostek mają wpływ na wzbudzanie negatywnych i pozytywnych emocji. Celem artykułu jest ukazanie, jak indywidualnie oznaczony poziom władzy i statusu może kształtować relacje pracownicze, sposoby komunikowania oraz emocje w miejscu pracy. Artykuł odpowiada na pytanie, czy i jak posiadanie i/lub odczuwanie określonego statusu i poziomu władzy implikuje pojawienie się określonych emocji. Zatem istotne jest ukazanie tych działań i interakcji, które – wynikając z zajmowanej w strukturze szpitalnej określonej pozycji – kształtują i modyfikują emocje personelu medycznego. Całość rozważań oparta jest na etnograficznych badaniach jakościowych prowadzonych w trzech oddziałach szpitalnych różniących się co do charakteru pracy w oddziale oraz typem leczonych pacjentów. W artykule opisano trzy z wyróżnionych kategorii, to jest „grę w brak szacunku”, „trzymanie emocji” oraz „dumę”. W toku analiz stwierdzono, że hierarchiczność i określony poziom władzy implikuje pojawienie się emocji dumy, satysfakcji, zadowolenia i prowadzi do zwiększenia poziomu zaufania pomiędzy personelem medycznym. Duma wynika z przynależności do określonego zawodu i określonej grupy pracowniczej, pojawia się jako rezultat dobrze przeprowadzonego zabiegu, albo wykonania czynności trudnej, której opanowanie wymagało czasu. Duma pojawia się także jako wynik prestiżu zawodu lub miejsca pracy (szpitala, oddziału).

Biogram autora

  • Beata Pawłowska - University of Lodz, Poland

    Beata Pawłowska, an Associate Professor in the field of sociology. A sociology and psychology graduate (specializing in Human Resources Management [HRM]). She works at the Department of Sociology of Organization and Management, Institute of Sociology, Faculty of Economics and Sociology, University of Lodz. A researcher of organizational culture, currently focused on emotional behavior(s) within professional contexts. She is a member of many research teams and a post-graduate Lecturer in coaching, HRM, and public relations. Head of post-graduate studies ‘Effective Public Sector Manager’. She is particularly interested in issues regarding emotions in the work environment, including educational environment. She has authored several books, e.g. Network marketing. Kulturowe i osobowościowe wyznaczniki uczestnictwa w Amway [Network Marketing: Cultural and Personality Determinants of Participation in Amway] (2011, University of Lodz Press, ISBN: 978-83-7525-600-0) and Emocje społeczne w pracy nauczyciela i przedstawiciela handlowego [Social Emotions in the Work of Teachers and Salespeople] (2013, University of Lodz Press, ISBN: 978-83-7525-312-2).

Bibliografia

Adler, Patricia and Peter Adler. 1994. “Observation techniques.” Pp. 377-392 in Handbook of qualitative research, edited by N. Denzin and Y. S. Lincoln. Thousand Oaks, CA: Sage.

Atkinson, Paul and Martyn Hammersley. 1994. “Ethnography and participant observation.” Pp. 248-261 in Handbook of qualitative research, edited by N. Denzin and Y. S. Lincoln. Thousand Oaks, London: Sage.

Barański, Jarosław and Włodzimierz Piątkowski. 2002. Zdrowie i choroba. Wybrane problemy socjologii medycyny. Wrocław: Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.

Becker, Howard S. and Blanche Geer. 1960. “Participant observation: The analysis of qualitative field data.” Pp. 267-289 in Human Organization Research: Field Relations and Techniques, edited by R. N. Adams and J. J. Preiss. Homewood, IL: Dorsey.

Bernard, Chester I. 1938. The Functions of the Executive. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Bielemuk, Agnieszka et al. 2007. “Ocena relacji interpersonalnych w grupie zawodowej pielęgniarka-lekarz.” Pp. 25-34 in Problemy terapeutyczno-pielęgnacyjne od poczęcia do starości, edited by E. Krajewska-Kułak et al. Bialystok: Akademia Medyczna w Białystoku.

Binder, Piotr, Hanna Palska, and Wojciech Pawlik, eds. 2009. Emocje a kultura i życie społeczne. Warsaw: Wydawnictwo IFiS PAN.

Brief, Arthur P. and Howard M. Weiss. 2002. “Organizational Behavior. Affect in the Workplace.” Annual Review of Psychology 53:279-307. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135156

Byczkowska-Owczarek, Dominika, Anna Kubczak, and Beata Pawłowska. 2020. Za drzwiami oddziału. Badania etnograficzne w szpitalu. Lodz: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-143-7.01

Charmaz, Kathy. 2006. Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. London, New Delhi: Sage Publications.

Chua Wei et al. 2020. “A call for better doctor-nurse collaboration: A qualitative study of the experiences of junior doctors and nurses in escalating care for deteriorating ward patients.” Australian Care 33(1):54-61. DOI: 10.1016/j.aucc.2019.01.006. DOI: https://doi.org/10.1016/j.aucc.2019.01.006

Collins, Randall. 2004. Interaction ritual chains. Princeton, NJ: Princeton University Press.

Csorba, Helena. 1966. Szpital−pacjent: system społeczny kliniki internistycznej. Wroclaw: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Domaradzki, Jan. 2018. Szpital jako instytucja społeczna. Retrieved March 31, 2020 https://www.ump.edu.pl/media/uid/f17222b7a2b-23c9792a/562330.pdf

Fatyga, Barbara. 1999. Dzicy z naszej ulicy. Antropologia kultury młodzieżowej. Warsaw: Uniwersytet Warszawski.

Flick, Uwe. 2002. An introduction to qualitative research. London: Sage.

Given, Lisa M. 2008. The SAGE Encyclopaedia of Qualitative Research Methods, vol. 1-2. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.4135/9781412963909

Glińska, Jolanta and Magdalena Lewandowska. 2007. “Autonomiczność zawodu pielęgniarskiego w świadomości pielęgniarek z uwzględnieniem pełnionych funkcji zawodowych.” Problemy Pielęgniarstwa 15(4):249-253.

Goffman, Erving. 1981. Człowiek w teatrze życia codziennego. Warsaw: PIW.

Goffman, Erving. 2008. Zachowanie w miejscach publicznych, o społecznej organizacji zgromadzeń. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Goleman, Daniel. 1997. Inteligencja emocjonalna. Poznan: Media Rodzina.

Griffin, Ricky W. 1996. Podstawy zarządzania i organizacji. Warsaw: PWN.

Hammersley, Martyn and Paul Atkinson. 2000. Metody badań terenowych. Poznan: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Hammersley, Martyn and Paul Atkinson. 2007 Ethnography. Principles in Practice. New York: Taylor and Francis.

Hochschild, Arlie R. 1983. The Managed Heart: Commercialization of Human Feeling. Berkeley: University of California Press.

Hochschild, Arlie R. 2009. Zarządzanie emocjami. Komercjalizacja ludzkich uczuć. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Huberman, Michael A. and Matthew N. B. Miles. 1984. Innovation up Close: How School Improvement Works. New York: Plenum Press. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4899-0390-7

Januszek, Henryk and Jan Sikora. 2000. Socjologia pracy. Poznan: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu.

Johannessen, Lars E. F. 2014. “The narrative (re)production of prestige: How neurosurgeons teach medical students to valorise diseases.” Social Science & Medicine 120:85-91. DOI: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2014.09.013

Kemper, Theodore D. 1978. A Social Interactional Theory of Emotions. New York: Wiley.

Kemper, Theodore D. 1991. “Predicting Emotions from Social Relations.” Social Psychology Quarterly 54:330-342. DOI: https://doi.org/10.2307/2786845

Kemper, Theodore D. 2005. “Modele społeczne w wyjaśnianiu emocji [Social Models in Explaining Emotions].” Pp. 72-87 in Psychologia emocji [Psychology of Emotions], edited by M. Lewis and J. M. Haviland-Jones. Gdansk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kemper, Theodore D. 2008. “Power, Status, and Emotions.” Pp. 369-383 in Emotions. A Social Science Reader, edited by M. Greco and P. Stenner. London, New York: Routledge Taylor and Francis Group.

Kleinknecht, Steven. 2007. “An interview with Robert Prus: His Career, Contributions, and Legacy as an Interactionist Ethnographer and Social Theorist.” Qualitative Sociology Review 3(2):221-288. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.3.2.12

Klingemann, Justyna I. 2011. “Magdalena Sokołowska – inspiracje i kontynuacje (recenzja z: Włodzimierz Piątkowski (red.) Socjologia z medycyną. W kręgu myśli naukowej Magdaleny Sokołowskiej.” Studia Socjologiczne 3(202):217-222.

Konecki, Krzysztof. 2000. Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Konecki, Krzysztof. 2007. “Procesualne ujęcie organizacji. Organizacje, struktury, procesy, tożsamości.” Pp. 7-22 in Zarządzanie organizacjami. Organizacja jako proces, edited by K. Konecki and P. Chomczyński. Lodz: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Konecki, Krzysztof. 2012. “Etnografia socjologiczna.” Pp. 77-82 in Słownik socjologii jakościowej, edited by K. Konecki and P. Chomczyński. Warsaw: Difin.

Kostera, Monika. 2003. Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kostera, Monika, ed. 2011. Etnografia organizacji. Badania polskich firm i instytucji. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kostera, Monika. 2012. “Etnografia organizacji.” Pp. 73-77 in Słownik socjologii jakościowej, edited by K. Konecki and P. Chomczyński. Warsaw: Difin.

Kubisa, Julia. 2014. Bunt białych czepków. Analiza działalności związkowej pielęgniarek i położnych. Warsaw: Wydawnictwo naukowe SCHOLAR.

Kvale, Steinar. 2004. InterViews. Wprowadzenie do jakościowego wywiadu badawczego. Bialystok: Trans Humana.

Leavitt, Harold J. 1964. “Applied organization change in industry structural, technical, and human approaches.” Pp. 55-71 in New Perspectives in Organization Research, edited by W. Cooper, H. Leavitt, and M. Shelly. New York, London, Sydney: John Wiley & Sons Inc.

Merriam, Sharon. 2009. Qualitative research. San Francisco: Jossey-Bass.

Nogalski Bogdan and Janusz Śniadecki. 1998. Kształtowanie umiejętności menedżerskich. Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza Ośrodka Postępu Organizacyjnego Sp. z o. o.

Ostrowska, Antonina. 2009. Socjologia medycyny. Podejmowane problemy, kategorie analizy. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Pawłowska, Beata. 2013. Emocje społeczne w pracy nauczyciela i przedstawiciela handlowego [Social Emotions in the Work of Teachers and Salesmen]. Lodz: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-862-2

Pawłowska, Beata. 2014. “Emocje społeczne w teorii Theodore’a Kempera [Social Emotions in Theodore Kemper’s Theory].” Pp. 39-52 in Emocje w życiu codziennym [Emotions in Everyday Life], edited by K. Konecki and B. Pawłowska. Lodz: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Pawłowska, Beata. 2020. “Pride in Teachers’ Everyday Work. Conditions and Contexts.” Qualitative Sociology Review 16(1):28-48. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.16.1.03 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.16.1.03

Pawłowska, Beata and Piotr Chomczyński. 2012. “Sposoby radzenia sobie z emocjami negatywnymi na przykładzie grupy nauczycieli.” Studia Edukacyjne 21:141-162.

Piątkowski, Włodzimierz. 2004. Zdrowie, choroba, społeczeństwo: studia z socjologii medycyny. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Piątkowski, Włodzimierz and Bożena Płonka-Syroka. 2008. Socjologia i antropologia medycyny w działaniu. Wrocław: Aboretum.

Piątkowski, Włodzimierz and Anna Titkow. 2002. W stronę socjologii zdrowia. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Pierce, Jennifer L. 1995. Gender trials: Emotional lives in contemporary law firms. Berkeley: University of California Press. DOI: https://doi.org/10.1525/california/9780520201071.001.0001

Plutchik, Robert. 1991. “Emotions and Evolution.” Pp. 37-58 in International Review of Studies on Emotion, edited by K. T. Strongman. Chichester: Wiley.

Prus, Robert. 1997. Subcultural Mosaics and Intersubjective Realities. An Ethnographic Research Agenda for Pragmatizing the Social Sciences. New York: State University of New York Press.

Prus, Robert and Scott Grills. 2003. The Deviant Mystique: Involvements, Realities and Regulation. Westport: Praeger Publishers.

Rafaeli, Anat and Robert I. Sutton. 1987. “Expression of emotion as part of the work role.” The Academy of Management Review 12(1):23-37. DOI: https://doi.org/10.5465/amr.1987.4306444

Silverman, David. 2001. Interpreting Qualitative Data. Methods for analyzing talk, text and interaction. London, Thousand Oaks, New Delhi: Sage Publication.

Silverman, David. 2007. Interpretacja danych jakościowych [Interpreting Qualitative Data]. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Silverman, David. 2008. Prowadzenie badań jakościowych. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stake, Robert E. 1994. “Case Studies.” Pp. 236-247 in Handbook of Qualitative Research, edited by N. Denzin and Y. S. Lincoln. Thousand Oaks, London: Sage.

Stake, Robert E. 2010. Qualitative Research. Studying how things work. New York, London: The Guilford Press.

Strauss Anselm and Juliet Corbin. 1990. Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques. Newbury Park–London–New Delhi: Sage Publications.

Sułkowski, Łukasz. 2013. “Zmiana kulturowa w polskich szpitalach – wyniki badań.” Przedsiębiorczość i Zarządzanie XIV(10):83-96.

Tobiasz-Adamczyk, Beata. 2000. Wybrane elementy socjologii zdrowia i choroby. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Tobiasz-Adamczyk, Beata. 2001. Relacje lekarz-pacjent w perspektywie socjologii medycyny. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Turner, Jonathan H. and Jan E. Stets. 2009. Socjologia emocji [Sociology of Emotions]. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Van der Geest, Sjaak and Kaja Finkler. 2004. “Hospital ethnography: introduction.” Social Science & Medicine 59(2004):1995-2001. DOI: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2004.03.004

Wojciechowska, Magdalena. 2020. Dwie matki jednego dziecka. Macierzyństwo nieheteronormatywne w doświadczeniu kobiet wychowujących dzieci poczęte w związku jednopłciowym. Lodz: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Zdziebło, Kazimiera and Ewa Kozłowska. 2010. “Mobbing w środowisku pracy pielęgniarek.” Problemy Pielęgniarstwa 18(2):212-219.

Zielińska-Więczkowska, Halina and Anna Buśka. 2010. “Satysfakcja zawodowa pielęgniarek na tle wybranych czynników środowiska pracy.” Pielęgniarstwo XXI wieku 3-4:32-33.

Opublikowane

2021-11-30

Numer

Dział

Artykuł

Jak cytować

Pawłowska, Beata. 2021. “Emocje Personelu Medycznego a Status I władza W Pracy W Szpitalu”. Przegląd Socjologii Jakościowej 17 (4): 68-87. https://doi.org/10.18778/1733-8069.17.4.04.