Obraz nadawcy w recenzjach Henryka Sienkiewicza

Magdalena Pietrzak

doi:10.18778/0208-6077.47.04

Autor

Magdalena Pietrzak Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-2136-356X

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.47.04

Abstrakt

The aim of the article is to investigate the ways in which the speaker in the reviews by Henryk Sienkiewicz presents himself to the reader and to describe the roles he performs. The present analysis indicates that there is a correspondence between the image of the speaker and the type of the review. On the one hand, in case of reviews with a complex structure and a diverse illocutionary potential, i.e. academic reviews, polemical reviews which discuss and assess various aspects of the literary work, the speaker frequently assumes the roles of an expert, a connoisseur or a teacher, which often permeate and complement one another. On the other hand, reviews in the form of an overview or a summary usually feature a speaker-informer. Regardless of the genre, the speaker manifests his presence in the first-person plural forms and pronouns (my, nasz; Eng. we, our) and uses surprisingly few singular forms. What may explain the employment of the “my” (“we”) form as the plural of modesty is an attempt to make the text of the review seem more objective, while the inclusive “my” (“we”) serves persuasive purposes.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

B. Bobrowska, 1999, Bolesław Prus – mistrz pozytywistycznej kroniki, Białystok.

P. Chmielowski, 1903, Stylistyka polska wraz z nauką kompozycji pisarskiej, Warszawa.

J.W. Gomulicki, 1959, Dwieście lat polskiej recenzji literackiej, „Nowe Książki” nr 24.

M. Gumkowski, 1994, Krytyka literacka [hasło], w: J. Bachórz, A. Kowalczykowa (red.) Słownik literatury polskiej XIX wieku, Wrocław.

P. Konopka, 1991, Nagłówek, spis rzeczy, streszczenie, czyli o tytułach Kronik Bolesława Prusa, w: T. Lewandowski (red.) Fakty i interpretacje. Szkice z historii literatury i kultury polskiej, Warszawa.

M. Krauz, 2004, Recenzja – gatunek naukowy, krytycznoliteracki czy publicystyczny?, w: M. Ruszkowski (red.) Wielojęzyczność stylistyki i poetyki, Kielce.

W. Kupiszewski, 1983, Uwagi o języku „Kronik” Bolesława Prusa, „Przegląd Humanistyczny” nr 9/10.

H. Kurkowska, 1991, Język publicystyki Sienkiewicza, w: taż, Polszczyzna ludzi myślących, wybór i opracowanie H. Jadacka i A. Markowski, Warszawa.

J. Lalewicz, 1983, Retoryka kategorii osobowych, w: T. Dobrzyńska, E. Janus (red.) Tekst i zdanie. Zbiór studiów, Wrocław.

M. Pietrzak, 2013a, Wyznaczniki gatunkowe felietonu drugiej połowy XIX wieku (na przykładzie tekstów Henryka Sienkiewicza, Bolesława Prusa i Aleksandra Świętochowskiego), Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-824-0

M. Pietrzak, 2013b, Między felietonem a recenzją – o przynależności gatunkowej „Mieszanin literacko-artystycznych” Henryka Sienkiewicza, w: J. Migdał i A. Piotrowska-Wojaczyk (red.) Cum reverentia, gratia, amicitia... Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Bogdanowi Walczakowi, t. 3, Poznań.

Z. Przybyła, 1996, „Żyłka filologiczna” Sienkiewicza – publicysty, „Język Polski”, nr 4-5.

A. Rejter, 2000, Kształtowanie się gatunku reportażu podróżniczego w perspektywie stylistycznej i pragmatycznej, Katowice.

A. Rejter, 2002, Szkic fizjologiczny i felieton – dwa typy gatunku prasowego (zagadnienia struktury i funkcji tekstu, w: K. Michalewski (red.) Tekst w mediach, Łódź.

M. Wojtak, 2004, Gatunki prasowe, Lublin.

M. Wojtak, 2008, Analiza gatunków prasowych, Lublin.

O. Wolińska, 1987, Język XIX-wiecznych wiadomości prasowych, Katowice.

M. Zaśko-Zielińska, 1999, Recenzja i jej norma gatunkowa, „Poradnik Językowy” nr 8-9.

M. Zaśko-Zielińska, 2002, Przez okno świadomości. Gatunki mowy w świadomości użytkowników języka, Wrocław.