Interkomprehensja w nauczaniu języka polskiego jako obcego (jpjo) Słowian wschodnich

Jacopo Saturno; Przemysław E. Gębal

doi:10.18778/0860-6587.29.14

Autor

Jacopo Saturno Università degli Studi di Bergamo, Dipartimento di Lingue, Letterature e Culture Straniere, Via Donizetti 3, 24129 Bergamo https://orcid.org/0000-0001-6932-6832
Przemysław E. Gębal Uniwersytet Gdański, Instytut Lingwistyki Stosowanej, ul. Wita Stwosza 51, 80-308 Gdańsk; Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki Stosowanej, Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa https://orcid.org/0000-0002-4335-5886

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.29.14

Słowa kluczowe:

język polski jako obcy, interkomprehensja, języki wschodniosłowiańskie, interferencja językowa

Abstrakt

Tematem artykułu jest nauczanie JPJO w oparciu o podobieństwa leksykalne i gramatyczne pomiędzy językiem polskim i językami wschodniosłowiańskimi w celu ułatwienia i przyspieszenia procesu akwizycji. Po wprowadzeniu do teoretycznego zakresu badań przedstawiają się autorską koncepcję psycholingwistycznych badań empirycznych oraz wyniki projektu badawczego, prezentującego opis sekwencji akwizycji wybranych elementów polskiej morfoskładni. Szczególną uwagę poświęcono implikacjom glottodydaktycznym przedstawionych wyników badań. Szczegółowo omawiana jest koncepcja programów nauczania i materiałów do szybkiego nauczania JPJO dla Słowian wschodnich by ułatwić integrację językową we społeczeństwie polskim w kontekście obecnego kryzysu humanitarnego w Ukrainie.

Bibliografia

Bednarska K., 2014, Rola transferu jezykowego w nauczaniu jezyka polskiego Slowenców, Łódź.

Berthele R., 2011, On Abduction in Receptive Multilingualism. Evidence from Cognate Guessing Tasks. „Applied Linguistics Review” 2, s. 191–220. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110239331.191

Berthele R. & Lambelet A. & Schedel L., 2017, Effets souhaités et effets pervers d’une didactique du plurilinguisme: l’exemple des inférences inter-langues. „Le Français Dans Le Monde” 61, s. 146–155.

Bonvino E., 2014, Intercomprehension Studies in Europe: History, Current Methodology and Future Developments. w: D. Roberto, A. Tamburri (red.), Intercomprehension and Plurilingualism: Assets for Italian Language in the USA, New York, s. 29–59.

Bonvino E., Caddéo S., Serra E. & Pippa S. (red.), 2011, EuRom5: leggere e capire 5 lingue romanze.

Candelier M. i in., 2017, FREPA. System opisu pluralistycznych podejść do języków i kultur. Kompetencje i zasoby, Warszawa.

Danylenko A., 2016, Iazychie and Surzhyk: Mixing Languages and Identities in the Ukrainian Borderlands, w: Kamusella T., Nomachi M., Gibson C. (red.), The Palgrave Handbook of Slavic Languages, Identities and Borders, London, s. 81–100. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-137-34839-5_5

Doyé P., 2005, Intercomprehension. Council of Europe.

Dulay H. C., Burt M. K., Krashen S., 1982, Language Two, New York.

Fiorentini I., Gianollo C., Grandi N., 2020, La classe plurilingue, Bologna.

Gębal P., 2016, Interkomprehensja, strategie mediacyjne i nauczanie języków obcych, w: E. Lipińska, A. Seretny (red.), Tłumaczenie dydaktyczne w nowoczesnym kształceniu językowym: monografia zbiorowa, Kraków, s. 77–94.

Giacobbe J., Cammarota M., 1986, Un modello del rapporto L1/L2 nella costruzione del lessico, w: A. Giacalone Ramat (red.), L’apprendimento spontaneo di una seconda lingua, Bologna, s. 245–264.

Główny Urząd Statystyczny, 2020a, Populacja cudzoziemców w Polsce w czasie COVID-19, https://stat.gov.pl/statystyki-eksperymentalne/kapital-ludzki/populacja-cudzoziemcow-w-polsce-wczasie-covid-19,12,1.html [11.12.2022].

Główny Urząd Statystyczny, 2020b, Sytuacja demograficzna Polski do roku 2019. Migracje zagraniczne ludności, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/migracje-zagraniczne-ludnosci/sytuacjademograficzna-polski-do-roku-2019-migracje-zagraniczne-ludnosci,16,1.html [11.12.2022].

Golubovic J., Gooskens C., 2015, Mutual Intelligibility between West and South Slavic Languages. „Russian Linguistics” 39, s. 351–373. doi:https://doi.org/10.1007/s11185-015-9150-9 DOI: https://doi.org/10.1007/s11185-015-9150-9

Gribble C., 2013, Reading Bulgarian through Russian, Bloomington.

Heinz C., 2009, Understanding What you’ve never Learned?” – Chances and Limitations of Spontaneous Auditive Transfer between Slavic Languages, „WU Online Papers in International Business Communication” 5. doi:https://epub.wu.ac.at/id/eprint/696

Heinz C., Kuße H. (red.), 2015, Slawischer Sprachvergleich für die Praxis: Lern- und Erschließungsstrategien, Floskeln für den Alltag, Grammatik, Wörterverzeichnis, Hörmaterialien (Specimina philologiae Slavicae Band 179). München Berlin Leipzig Washington.

Hentschel G., 2017, Eleven Questions and Answers about Belarusian-Russian Mixed Speech (‘Trasjanka’), „Russian Linguistics” 41(1), s. 17–42. DOI: https://doi.org/10.1007/s11185-016-9175-8

Hufeisen B., Marx N., 2007a, How Can DaFnE and EuroComGerm Contribute to the Concept of Receptive Multilingualism?, w: J. D. ten Thije, L. Zeevaert (red.), Receptive Multilingualism: Linguistic Analyses, Language Policies, and Didactic Concepts, s. 307–322. DOI: https://doi.org/10.1075/hsm.6.20huf

Hufeisen B., Marx N. (red.), 2007b, EuroComGerm – die sieben Siebe: germanische Sprachen lessen lernen (Reihe EuroComGerm), Aachen.

Izdebska-Długosz D., 2017, Po polsku bez błędu: zbiór ćwiczeń z gramatyki języka polskiego dla studentów ukraińskojęzycznych, Rzeszów.

Izdebska-Długosz D., 2021, Polski dla nas: deklinacja i skladnia kontrastywne dla Slowian wschodnich (A2–B2), Kraków.

Jágrová K., Avgustinova T., Stenger I., Fischer A., 2019, Language Models, Surprisal and Fantasy in Slavic Intercomprehension, „Computer Speech & Language” 53, s. 242–275. doi:10.1016/j.csl.2018.04.005 DOI: https://doi.org/10.1016/j.csl.2018.04.005

Jasińska A., 2013, O interkomprehensji w nauczaniu języka polskiego jako obcego, „Polski w Niemczech / Polnisch in Deutschland” 1, s. 68–75.

Kellerman E., 1983, Now You See It, Now You Don’t, w: S. Gass, L. Selinker (red.), Language Transfer in Language Learning, Massachussets, s. 112–134.

Klein H. G., Stegmann T. D., 2000, EuroComRom – die sieben Siebe: romanische Sprachen sofort lesen können ; [français, català, español, italiano, português, română], Aachen.

Klyšinskij E. S., Logačeva V. K., Belobokova Y. A., 2017, Ponimaemost’ teksta na inostrannom jazyke: slučaj slavjanskich jazykov, „Keldysh Institute Preprints” (13), s. 1–23. DOI: https://doi.org/10.20948/prepr-2017-13

Kravčuk A., Kowalewski J., 2019, Jestem stąd. Pidručnik z pol’skoji movy, wydanie drugie, Lviv.

Krifka M., Błaszczak J., Leßmöllmann A., Meinunger A., Stiebels B., Tracy R., Truckenbrodt H., 2014, Das mehrsprachige Klassenzimmer: Über die Muttersprachen unserer Schüler (Mehrsprachige Klassenzimmer), Berlin, Heidelberg. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-34315-5

Levchuk P., 2020, Trójjęzyczność ukraińsko-rosyjsko-polska Ukraińców niepolskiego pochodzenia, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381382854

Maliszewski B., 2020a, Gramatyka z kulturą: poradnik metodyczny, Lublin.

Maliszewski B., 2020b, Gramatyka z kulturą: przez przypadki, Lublin.

Magnani M., Artoni D., 2021, L’interferenza della prima lingua nell’apprendimento del caso in russo, „Linguistica e Filologia” 41. doi:DOI: 10.6092/LeF_41_p51

Marx N., Mehlhorn G., 2010, Pushing the positive: encouraging phonological transfer from L2 to L3, „International Journal of Multilingualism” 7(1), s. 4–18. doi:https://doi.org/10.1080/14790710902972271 DOI: https://doi.org/10.1080/14790710902972271

Mehlhorn G., 2007, Individual pronunciation coaching and prosody, w: J. Trouvain, U. Gut (red.), Non-native prosody. Phonetic description and teaching practice, Berlin, s. 211–236. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110198751.2.211

Perdue C. (ed.), 1993, Adult Language Acquisition, Cambridge.

Pienemann M., Keßler J., Lenzing A., 2013, Developmentally Moderated Transfer and the Role of the L2 in L3 Acquisition, w: M. A. Mattsson, C. Norrby (red.), Language Acquisition and Use in Multilingual Contexts: Theory and Practice, Lund, s. 142–159.

Rehbein J., ten Thije J., Verschik A., 2012, Lingua Receptiva (LaRa) – Remarks on the Quintessence of Receptive Multilingualism. „International Journal of Bilingualism” 16(3), s. 248–264. DOI: https://doi.org/10.1177/1367006911426466

Saturno J., 2020, Utterance Structure in the Initial Stages of Polish L2 Acquisition: from Semantics to Case Morphology, Berlin, https://langsci-press.org/catalog/book/265

Saturno J., w druku, East Slavic Interference in L2 Polish, „Applied Linguistics Papers”.

Saturno J., Gębal P., w druku, The Acquisition of L2 Polish by Speakers of East Slavic.

Tafel K. (ed.), 2009, Slavische Interkomprehension: eine Einführung, Tübingen.

Townsend Ch. E., Komar E. S., 2000, Czech through Russian, Bloomington.

Vanhove J., Berthele R., 2015a, Item-related Determinants of Cognate Guessing in Multilinguals, w: G. de Angelis, U. Jessner, M. Kresić (red.), Crosslinguistic Influence and Crosslinguistic Interaction in Multilingual Language Learning, London, s. 95–118.

Vanhove J., Berthele R., 2015b, The Lifespan Development of Cognate Guessing Skills in an Unknown Related Language. „International Review of Applied Linguistics in Language Teaching” 53(1), s. 1–38, doi:10.1515/iral-2015-0001 DOI: https://doi.org/10.1515/iral-2015-0001

Vanhove J., Berthele R., 2017, Interactions between Formal Distance and Participant-related Variables in Receptive Multilingualism, „International Review of Applied Linguistics in Language Teaching” 55(1), s. 23–40. DOI: https://doi.org/10.1515/iral-2017-0007

Zawadzka A., 2013, Interkomprehensja jako możliwość wzbogacania tradycyjnej metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, w: J. Mazur, A. Małyska, K. Sobstyl (red.), Glottodydaktyka polonistyczna w obliczu dynamiki zmian językowo-kulturowych i potrzeb społecznych, vol. II, Lublin, s. 123–133.