Fenomen kłamstwa jako inspiracja do stworzenia zadań na zajęcia jpjo

Anna Rabczuk

doi:10.18778/0860-6587.29.06

Authors

Anna Rabczuk Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki, Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców Polonicum, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00–927 Warszawa https://orcid.org/0000-0002-9161-4926

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.29.06

Keywords:

lie, Polish as a foreign language, cultural differences, tasks, definitions of a lie, signs of lies, linguistic text analysis, communication model, experience machine

Abstract

Lying is a phenomenon that affects everyone, regardless of gender, origin, occupation, social status or interests. It has been investigated from a wide range of research perspectives, and each of them pays attention to different aspects of lying. Studies show that we lie and are lied to every day. The author of this article has set the goal of investigating various theories about lying in order to use them as an inspiration for creating materials for foreigners learning Polish. Therefore, she analyses selected definitions of lies and discusses the differences in the semantic ranges of the words that describe lies and lying in both Polish and English. She concludes that significant divergences on this issue may result in a plurality of opinions and perceptions regarding the significance of lying in different cultures. Then, using the classic, partially simplified model of interpersonal communication, she describes the lie from the perspective of the sender, message and receiver. The insights inscribed in these categories allow a broader view of the context, namely the signs of deception and how to detect lies. The linguistic symptoms of uttering false messages are of particular interest due to the purpose of this article. The author also presents selected cultural differences concerning lies. In addition, she suggests tasks that can be used during language classes with foreigners.

References

Antas J., 2008, O kłamstwie i kłamaniu, Kraków.

Blum S. D., 2007, Lies that Bind: Chinese Truth, Other Truths, Lanham.

Cambridge English Dictionary [online], https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english-polish/lie [30.04.2022].

Cichocki M., 2017, Znaczenie i funkcja kłamstwa w komunikacji interpersonalnej, „Kultura i wartości”, nr 24, s. 23–44, http://dx.doi.org/10.17951/kw.2017.24.23 DOI: https://doi.org/10.17951/kw.2017.24.23

Collodi C., 1994, Pinokio, Poznań.

Czerkies T., 2008, Rozwijanie kompetencji literackiej – teksty prozatorskie na zajęciach języka polskiego jako obcego, w: W. Miodunka, A. Seretny (red.), W poszukiwaniu nowych rozwiązań. Dydaktyka języka polskiego jako obcego u progu XXI wieku, Kraków, s. 255–263.

De Lazari-Radek K., 2016, O dwóch zarzutach przeciw hedonizmowi, „Hybris. Internetowy Magazyn Filozoficzny”, nr 33, s. 1–17. DOI: https://doi.org/10.18778/1689-4286.33.01

De Paulo M. B. i in., 1996, Lying in Everyday Life, „Journal of Personality and Social Psychology”, 70, s. 979–995. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.5.979

DePaulo B. M. i Kashy D. A., 1998, Everyday lies in close and casual relationships, „Journal of Personality and Social Psychology”, nr 74, s. 63–79. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.1.63

Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa.

Ekman P., 2003, Kłamstwo i jego wykrywanie w biznesie, polityce i małżeństwie, Warszawa.

Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie, 2003, przeł. W. Martyniuk, Warszawa.

Greene J., 2001, A psychological perspective on Nozick’s experience machine and Parfit’s repugnant conclusion, niepublikowane wystąpienie na konferencji „Society for Philosophy and Psychology”, Cincinnati, Ohio, za: K. De Lazari-Radek, tamże.

Grice P., 1980, Logika i konwersacja, w: B. Stanosz (red.), Język w świetle nauki, s. 91–114.

Hołówka J., 1994, Problemy etyczne w literaturze pięknej, Warszawa.

Janowska I, 2011, Podejście zadaniowe do nauczania i uczenia się języków obcych. Na przykładzie języka polskiego jako obcego, Kraków.

Janowska I., 2017, Mediacja i działania mediacyjne w dydaktyce języków obcych, „Języki obce w szkole”, nr 3, s. 80–86.

Klos Sokol L., 2015, Shortcuts to Poland, Warszawa.

Kolber A., 1994, Mental statism and the experience machine, „Bard Journal of Social Sciences”, 3, s. 10–17.

Kołakowski L., 2009, Mini wykłady o maxi sprawach, Kraków, s. 29–35.

Kucharski J, 2014, Usprawiedliwione kłamstwo we współczesnej etyce stosowanej”, Kraków.

Łoskot M., 2017, Syndrom Pinokia w szkole, „Głos Pedagogiczny”, nr 87 [online], https://www.glospedagogiczny.pl/artykul/syndrom-pinokia-w-szkole [21.04.2022].

Łukowski P., 2017, Kłamstwo. Analiza terminologiczna, „Studia z Teorii Wychowania”, t. VIII/3(20), s. 9–48.

Martyniuk W., 2021, ESOKJ 2020: nowy, zmodernizowany europejski system opisu kształcenia językowego, „Postscriptum polonistyczne”, nr 2(28), https://www.postscriptum.us.edu.pl/wp-content/uploads/2021/12/11_Martyniuk.pdf [14.09.2022], DOI: 10.31261/PS_P.2021.28.12 DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2021.28.12

Meyer P, 2011, How to Spot a Liar, https://www.ted.com/talks/pamela_meyer_how_to_spot_a_liar? [3.05.2022].

Międzynarodowa grupa badaczy, 2006, A World of Lies, „Journal of Cross-Cultural Psychology 1”, nr 37, 60–74. DOI: https://doi.org/10.1177/0022022105282295

Nozick R., 2010, Anarchia, państwo, utopia, Warszawa.

Pajdzińska A., 1999, W poszukiwaniu prawdy o kłamstwie, „Teksty drugie”, 5, s. 82–88.

Surmiak A., 2014, Antropologia kłamstwa? Badania nad kłamstwem w perspektywie antropologii społeczno-kulturowej, „Kultura i społeczeństwo”, nr 4, s. 201–224.

Św. Augustyn, De Mendacio, IV, 5, ML 4, 489; cyt. za: Kucharski J., 2014, Usprawiedliwione kłamstwo we współczesnej etyce stosowanej, Kraków.

Taylor P. J., Larner S., Conchie S. M., Menacere T., 2017, Culture moderates changes in linguistic self-presentation and detail provision when deceiving others. Royal Society Open Science, 4 (6): 170128 [online] https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsos.170128 [3.05.2022], DOI: 10.1098/rsos.170128 DOI: https://doi.org/10.1098/rsos.170128

Ulatowska J., 2013, Wskaźniki kłamstwa w wypowiedziach na różne tematy, „Roczniki psychologiczne”, XVI, 1, s. 107–126.

Vrij A., 2009, Wykrywanie kłamstw i oszukiwania. Psychologia kłamania i konsekwencje dla praktyki zawodowej, Kraków.

Widacki J., Mirska N., Wrońska M., 2012, Werbalne i niewerbalne symptomy kłamstwa w oczach policjantów oraz psychologów, „Przegląd bezpieczeństwa wewnętrznego”, nr 7 (4), s. 19–30.

Wiseman R., 2010, Dziwnologia: odkrywanie wielkich prawd w rzeczach małych. Warszawa.

Witkowski T., 2006, Psychologia kłamstwa, Taszów.

Wolniewicz B., 2012, O pojęciu kłamstwa i zasadzie prawdomówności, „Edukacja Filozoficzna”, nr 54.

Zandan N., 2014, The language of lying, https://www.ted.com/talks/noah_zandan_the_language_of_lying [3.05.2022].

Zelman N. E., 2000, Conversation Inspirations, Vermont.

Żmigrodzki P. (red.), 2018, Wielki słownik języka polskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.99.1.12