Kulturemy polskie – punkty widzenia, techniki ich wydobywania i negocjowania. Stosowanie perspektywy etnolingwistycznej w glottodydaktyce polonistycznej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29Słowa kluczowe:
kulturem, punkty widzenia, wydobywanie, typowanie, negocjowanie, etnolingwistyka, glottodydaktyka polonistyczna, nauczanie języka polskiego jako obcegoAbstrakt
W artykule zachęca się do stosowania perspektywy i metodologii etnolingwistycznej w glottodydaktyce języka polskiego. W części wprowadzającej omawiane jest, z wykorzystaniem światowej i polskiej literatury, pojęcie kulturemu – jednostki kultury należącej do danego systemu kulturowego i istotne dla jej zrozumienia. Konieczność włączania kultury do nauczania języka polskiego jako języka obcego jest sprawą bezdyskusyjną. Sposoby wydobywania (typowania) kulturemów z ogromnej przestrzeni danej kultury wydają się natomiast mniej oczywiste. Kto jest „upoważniony” do ich typowania – tylko przedstawiciel rodzimej kultury czy także zewnętrzny obserwator? Czy można wydobyć kulturemy w wyniku procesu negocjacji? W artykule przedstawiono techniki ich wyboru i negocjowania z wykorzystaniem perspektywy wewnętrznej i zewnętrznej, a także opisano propozycje wykorzystania tej metodologii w praktyce nauczania języka polskiego jako obcego.
Bibliografia
Agar M., 1994, Language Shock. Understanding the Culture of Conversation, New York.
Bartmiński J., 1988, Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji słowa, w: Konotacja, J. Bartmiński (red.), Lublin, s. 169–183.
Bartmiński J., 2007, Stereotypy mieszkają w języku. Studia etnolingwistyczne, Lublin.
Burkhardt H., 2008, Kulturemy i ich miejsce w teorii przekładu, „Język a Kultura”, t. 20, s. 197–211.
Burzyńska A., 2002, „Jakże rad bym się nauczył polskiej mowy...” O glottodydaktycznych aspektach relacji „język a kultura” w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Wrocław.
Cudak R., Tambor J. (red.), 2002, Kultura polska. Silva rerum, Katowice.
Czerkies T., 2012, Tekst literacki w nauczaniu języka polskiego jako obcego (z elementami pedagogiki dyskursywnej), Kraków.
Dąbrowska A., Współczesne problemy lingwistyki kulturowej, http://filologia-polska.pwa.edu.pl [15.09.2018].
Fleischer M., 2003, Polska symbolika kolektywna, Wrocław.
Galisson R., 1999, La pragmatique lexiculturelle pour accédar autrement, à une autre culture, par un autre lexique, „Études de Linguistique Appliquée” (ÉLA), nr 116, s. 477–496.
Garncarek P., 2006, Przestrzeń kulturowa w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa.
Garncarek P., Kajak P. (red.), 2012, Kultura popularna w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa.
Garncarek P., Kajak P., Zieniewicz A. (red.), 2010, Kanon kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa.
Gębal P., 2010, Dydaktyka kultury polskiej w kształceniu językowym cudzoziemców, Kraków.
Klos Sokol L., 2015, Shortcuts to Poland, wyd. 4, Warszawa 2015.
Kowalewski J., 2011, Kultura polska jako obca?, Kraków.
Ligara B., 2009, Perspektywa kulturoznawcza nauczania kodu: teoria leksykultury Roberta Galissona, w: W. Miodunka (red.), Nowa generacja w glottodydaktyce polonistycznej, Kraków, s. 119–145.
Łaziński M., Słowa klucze prasy polskiej. Słowa dnia i słowa roku UW, http://www.slowanaczasie.uw.edu.pl/wp-content/uploads/klucze.pdf [15.10.2018].
Miodunka W. (red.), 2004, Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Stan obecny – programy nauczania – perspektywy, Kraków.
Nagórko A., 1994, Z problemów etnolingwistyki – jak porównywać języki i kultury, „Poradnik Językowy”, nr 4, s. 4–14.
Nagórko A., 2004, Metody konfrontatywne a etnolingwistyka (lingwistyka kulturowa), w: E. Forian (red.), Wielokulturowość, tożsamość, mniejszości na Węgrzech i w Polsce. Język – literature – kultura, Debreczyn, s. 25–33.
Oksaar E., 1998, Kulturentheorie, „Berichte aus den Sitzungen der Joachim-Jungius-Gesellschaft der Wissenschaften”, e.V, Jg.6, H.3. Göttingen, s. 26–49.
Pisarek W., 2003, Polskie słowa sztandarowe i ich publiczność, Kraków.
Potasińska P., Stasieczek-Górna M. (red.), 2018, Wyzwania glottodydaktyki polonistycznej. „Życie zaczyna się po sześćdziesiątce”, Warszawa.
Próchniak W., 2012, Klucz do wierszy. Poezja w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Lublin.
Przybylska R., 2005, Projekt słownika egzotyzmów polskich dla cudzoziemców, w: P. Garncarek (red.), Nauczanie języka polskiego jako obcego i polskiej kultury w nowej rzeczywistości europejskiej, Warszawa, s. 290–294.
Rabczuk A., 2015, Jak całować polskim kobietom ręce, w: I. Bundza, A. Krawczuk, J. Kowalewski, J. O. Slivinskij (red.), Język polski i polonistyka w Europie Wschodniej: przeszłość i współczesność, Kijów 2015, s. 499–514.
Rak M., 2015, Kulturemy podhalańskie, Kraków 2015. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/15647/rak_kulturemy_podhalanskie.pdf?sequence=1&isAllowed=y [15.09.2018].
Rudziński G., 2010, Rankingi fenomenów polskiej kultury autorstwa studentów specjalizacji Nauczanie Języka Polskiego jako Obcego, w: P. Garncarek, P. Kajak, A. Zieniewicz (red.), 2010,
Kanon kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa, s. 207–214.
Skura M., 2010, Przykłady kulturemów w językach polskim i niemieckim, P. Garncarek, P. Kajak, A. Zieniewicz (red.), 2010, Kanon kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa, s. 175–180.
Sztabnicka-Gradowska E., 2017, Model polskiej grzeczności językowej w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Perspektywa interkulturowa, Łódź, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/handle/11089/22939 [15.09.2018].
Tambor J., 2008, Mowa Górnoślązaków, Katowice.
Tambor J., 2015, Egzotyzmy kulinarne w i na języku Polaków. Rozważania o jedzeniu, mówieniu i pisaniu, w: Koji Morita (red.), „Spotkania Polonistyk Trzech Krajów – Chiny, Korea, Japonia – Rocznik 2014/2015”, Tokio, s. 83–92.
Tambor J., 2017, Polskie kulinarno-leksykalne przemiany: czy Polacy wiedzą, co jedzą?, Mao Inhui (red.), „Spotkania Polonistyk Trzech Krajów – Chiny, Korea, Japonia – Rocznik 2016/2017”, Kanton–Warszawa, s. 315–332.
Tambor J., 2018, Pierwsze, drugie i... co dalej? Kolejność dań na polskim stole, w: Yongdeog Kim (red.), „Spotkania Polonistyk Trzech Krajów – Chiny, Korea, Japonia – Rocznik 2018/2019”, Seul, s. 203–212.
Wacławek M., Wtorkowska M., 2018, Powiedz mi, co jesz, a powiem ci, kim jesteś – o kulinariach w Słowenii, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 25, s. 55–68.
Wieczorek I., 2016, Strachy na Lachy. Nazewnicze komponenty przysłów i frazeologizmów. Opracowanie do nauki języka polskiego jako obcego. Poziom zaawansowany, Poznań.
Wierzbicka A., 1999, Emocje, Język i „skrypty kulturowe”, w: A. Wierzbicka, Język – umysł – kultura, Warszawa, s. 163–189.
Wierzbicka A., 2007, Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, Warszawa.
Zarzeczny G., Piekot T., 2010, Inny punkt widzenia – treści kulturowe w podręcznikach oczami cudzoziemców, w: P. Garncarek, P. Kajak, A. Zieniewicz (red.), 2010, Kanon kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa, s. 199–206.
Zarzycka G., 2004, Lingwakultura − czym jest, jak ją badać i „otwierać”, w: A. Dąbrowska (red.), Wrocławska dyskusja o języku polskim jako obcym, Wrocław, s. 435–444.
Zarzycka G, 2008, Kultura, lingwakultura, socjokultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: A. Seretny, E. Lipińska (red.), Rozwijanie i testowanie biegłości w języku polskim jako obcym, Kraków, s. 143–160.
Zarzycka G., 2010, Skrzydlate słowa w procesie nauczania języka polskiego jako obcego. Propozycje programowe, w: P. Garncarek, P. Kajak, A. Zieniewicz (red.), 2010, Kanon kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa, s. 121–142.
Zarzycka G., 2012, Kultura popularna w polskich skrzydlatych słowach, w: P. Garncarek, P. Kajak (red.), Kultura popularna w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa.
Żurek A., 2008, Grzeczność językowa w polszczyźnie cudzoziemców, Łask
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
