Fenomen kłamstwa jako inspiracja do stworzenia zadań na zajęcia jpjo

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.29.06

Słowa kluczowe:

kłamstwo, polski jako obcy, różnice kulturowe, ćwiczenia, definicje kłamstwa, oznaki kłamstwa, analiza językowa komunikatu, model komunikacji, maszyna przeżyć

Abstrakt

Kłamstwo to zjawisko, które dotyczy każdego bez względu na płeć, pochodzenie, zawód, pozycję społeczną, zainteresowania czy status. Jest analizowane z różnych perspektyw badawczych i każda z nich zwraca uwagę na inne jego aspekty. Badania pokazują, że codziennie kłamiemy i jesteśmy okłamywani. Autorka niniejszego artykułu postawiła sobie za cel przyjrzenie się różnym teoriom dotyczącym kłamstwa tak, by stały się one inspiracją do stworzenia materiałów na zajęcia języka polskiego jako obcego. Analizuje więc wybrane definicje kłamstwa, omawia różnice w zakresach semantycznych wyrazów opisujących kłamstwo i kłamanie w językach polskim i angielskim. Wnioskuje, że znaczące rozbieżności w tej kwestii mogą wpływać na odmienne pojmowanie kłamstwa w różnych kulturach. Następnie, posługując się klasycznym, częściowo uproszczonym, modelem komunikacji interpersonalnej opisuje kłamstwo z perspektywy nadawcy, komunikatu i odbiorcy. Spostrzeżenia wpisane w te kategorie pozwalają na przyjrzenie się szerszemu kontekstowi, a mianowicie oznakom kłamstwa i sposobom jego wykrywania. Szczególnie interesujące ze względu na cel tego artykułu są tutaj symptomy wygłaszania fałszywych komunikatów uwidaczniające się na płaszczyźnie językowej. Autorka przedstawia także wybrane różnice kulturowe dotyczące kłamstwa. Dodatkowo proponuje zadania, które można wykorzystać podczas zajęć językowych z cudzoziemcami.

Bibliografia

Antas J., 2008, O kłamstwie i kłamaniu, Kraków.

Blum S. D., 2007, Lies that Bind: Chinese Truth, Other Truths, Lanham.

Cambridge English Dictionary [online], https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english-polish/lie [30.04.2022].

Cichocki M., 2017, Znaczenie i funkcja kłamstwa w komunikacji interpersonalnej, „Kultura i wartości”, nr 24, s. 23–44, http://dx.doi.org/10.17951/kw.2017.24.23 DOI: https://doi.org/10.17951/kw.2017.24.23

Collodi C., 1994, Pinokio, Poznań.

Czerkies T., 2008, Rozwijanie kompetencji literackiej – teksty prozatorskie na zajęciach języka polskiego jako obcego, w: W. Miodunka, A. Seretny (red.), W poszukiwaniu nowych rozwiązań. Dydaktyka języka polskiego jako obcego u progu XXI wieku, Kraków, s. 255–263.

De Lazari-Radek K., 2016, O dwóch zarzutach przeciw hedonizmowi, „Hybris. Internetowy Magazyn Filozoficzny”, nr 33, s. 1–17. DOI: https://doi.org/10.18778/1689-4286.33.01

De Paulo M. B. i in., 1996, Lying in Everyday Life, „Journal of Personality and Social Psychology”, 70, s. 979–995. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.5.979

DePaulo B. M. i Kashy D. A., 1998, Everyday lies in close and casual relationships, „Journal of Personality and Social Psychology”, nr 74, s. 63–79. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.1.63

Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa.

Ekman P., 2003, Kłamstwo i jego wykrywanie w biznesie, polityce i małżeństwie, Warszawa.

Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie, 2003, przeł. W. Martyniuk, Warszawa.

Greene J., 2001, A psychological perspective on Nozick’s experience machine and Parfit’s repugnant conclusion, niepublikowane wystąpienie na konferencji „Society for Philosophy and Psychology”, Cincinnati, Ohio, za: K. De Lazari-Radek, tamże.

Grice P., 1980, Logika i konwersacja, w: B. Stanosz (red.), Język w świetle nauki, s. 91–114.

Hołówka J., 1994, Problemy etyczne w literaturze pięknej, Warszawa.

Janowska I, 2011, Podejście zadaniowe do nauczania i uczenia się języków obcych. Na przykładzie języka polskiego jako obcego, Kraków.

Janowska I., 2017, Mediacja i działania mediacyjne w dydaktyce języków obcych, „Języki obce w szkole”, nr 3, s. 80–86.

Klos Sokol L., 2015, Shortcuts to Poland, Warszawa.

Kolber A., 1994, Mental statism and the experience machine, „Bard Journal of Social Sciences”, 3, s. 10–17.

Kołakowski L., 2009, Mini wykłady o maxi sprawach, Kraków, s. 29–35.

Kucharski J, 2014, Usprawiedliwione kłamstwo we współczesnej etyce stosowanej”, Kraków.

Łoskot M., 2017, Syndrom Pinokia w szkole, „Głos Pedagogiczny”, nr 87 [online], https://www.glospedagogiczny.pl/artykul/syndrom-pinokia-w-szkole [21.04.2022].

Łukowski P., 2017, Kłamstwo. Analiza terminologiczna, „Studia z Teorii Wychowania”, t. VIII/3(20), s. 9–48.

Martyniuk W., 2021, ESOKJ 2020: nowy, zmodernizowany europejski system opisu kształcenia językowego, „Postscriptum polonistyczne”, nr 2(28), https://www.postscriptum.us.edu.pl/wp-content/uploads/2021/12/11_Martyniuk.pdf [14.09.2022], DOI: 10.31261/PS_P.2021.28.12 DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2021.28.12

Meyer P, 2011, How to Spot a Liar, https://www.ted.com/talks/pamela_meyer_how_to_spot_a_liar? [3.05.2022].

Międzynarodowa grupa badaczy, 2006, A World of Lies, „Journal of Cross-Cultural Psychology 1”, nr 37, 60–74. DOI: https://doi.org/10.1177/0022022105282295

Nozick R., 2010, Anarchia, państwo, utopia, Warszawa.

Pajdzińska A., 1999, W poszukiwaniu prawdy o kłamstwie, „Teksty drugie”, 5, s. 82–88.

Surmiak A., 2014, Antropologia kłamstwa? Badania nad kłamstwem w perspektywie antropologii społeczno-kulturowej, „Kultura i społeczeństwo”, nr 4, s. 201–224.

Św. Augustyn, De Mendacio, IV, 5, ML 4, 489; cyt. za: Kucharski J., 2014, Usprawiedliwione kłamstwo we współczesnej etyce stosowanej, Kraków.

Taylor P. J., Larner S., Conchie S. M., Menacere T., 2017, Culture moderates changes in linguistic self-presentation and detail provision when deceiving others. Royal Society Open Science, 4 (6): 170128 [online] https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsos.170128 [3.05.2022], DOI: 10.1098/rsos.170128 DOI: https://doi.org/10.1098/rsos.170128

Ulatowska J., 2013, Wskaźniki kłamstwa w wypowiedziach na różne tematy, „Roczniki psychologiczne”, XVI, 1, s. 107–126.

Vrij A., 2009, Wykrywanie kłamstw i oszukiwania. Psychologia kłamania i konsekwencje dla praktyki zawodowej, Kraków.

Widacki J., Mirska N., Wrońska M., 2012, Werbalne i niewerbalne symptomy kłamstwa w oczach policjantów oraz psychologów, „Przegląd bezpieczeństwa wewnętrznego”, nr 7 (4), s. 19–30.

Wiseman R., 2010, Dziwnologia: odkrywanie wielkich prawd w rzeczach małych. Warszawa.

Witkowski T., 2006, Psychologia kłamstwa, Taszów.

Wolniewicz B., 2012, O pojęciu kłamstwa i zasadzie prawdomówności, „Edukacja Filozoficzna”, nr 54.

Zandan N., 2014, The language of lying, https://www.ted.com/talks/noah_zandan_the_language_of_lying [3.05.2022].

Zelman N. E., 2000, Conversation Inspirations, Vermont.

Żmigrodzki P. (red.), 2018, Wielki słownik języka polskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.99.1.12

Pobrania

Opublikowane

29.12.2022

Jak cytować

Rabczuk, Anna. 2022. “Fenomen kłamstwa Jako Inspiracja Do Stworzenia Zadań Na zajęcia Jpjo”. Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców 29 (December): 79-104. https://doi.org/10.18778/0860-6587.29.06.