Intermedialność Alicji w Krainie Czarów. Przykład adaptacji Tima Burtona

Iwona Grodź

doi:10.18778/2299-7458.10.11

Authors

Iwona Grodź Polskie Towarzystwo Kulturoznawcze https://orcid.org/0000-0003-0151-6909

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.10.11

Keywords:

film and literature, adaptation, Tim Burton, Alice in Wonderland

Abstract

This article attempts to answer the question of co-existence of words and images in a cultural text, in the context of reflections on the ‘intermedial turn’. The example used in the paper is the film adaptation of Lewis Carroll’s Alice in Wonderland by Tim Burton (2010). (R)evolution in this aspect primarily involves a change in the form of communication and information acquisition. The aim is to point out the educational value of this type of synergy, which opens up the possibility of reaching new generations of recipients.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Iwona Grodź, Polskie Towarzystwo Kulturoznawcze

Iwona Grodź – literaturoznawca, filmoznawca, historyk sztuki, muzykolog i psycholog percepcji. Interesuje się ponadto kulturoznawstwem, filozofią i psychologią, a także ideą „korespondencji” sztuk, szczególnie: literatury – filmu – teatru – malarstwa i muzyki. Obecnie przygotowuje się do procedury habilitacyjnej. Autorka m.in. książek: Zaszyfrowane w obrazie. O filmach Wojciecha Jerzego Hasa, Gdańsk 2008; Jerzy Skolimowski, Warszawa 2010; Rękopis znaleziony w Saragossie Wojciecha Jerzego Hasa, Poznań 2005; Synergia sztuki i nauki w twórczości Zbigniewa Rybczyńskiego, Warszawa 2015; Hasowski Appendix, Kraków 2020 i wielu innych publikacji naukowych.

References

Adamczak M., Alicja i kulturowe niesprzeczności kapitalizmu, „Odra” 2010, nr 5.

Bobiński W., Teksty w lustrze ekranu. Okołofilmowe strategie kształcenia literacko-kulturowego, Kraków 2011.

Bourdieu P., Reguły sztuki: geneza i struktura pola literackiego, przeł. A. Zawadzki, Kraków 2001.

Bruner J., Kultura edukacji, przeł. T. Brzostowska-Tereszkiewicz, Kraków 2010.

Całek A., Opowieść transmedialna. Teoria, użytkowanie, badania, Kraków 2019.

Carroll L., Alicja w Krainie Czarów, przeł. B. Kaniewska, Poznań 2010.

Cieplińska-Bertini E., Chciałbym być szalonym naukowcem. Rozmowa z Timem Burtonem, „Film” 2012, nr 12.

Citko K., Filmowe adaptacje „Przygód Alicji w Krainie Czarów” Lewisa Carrolla (praca magisterska), Łódź 1984.

Culler J., Co to jest literatura i czy pytanie to ma jeszcze jakiekolwiek znaczenie?, [w:] J. Culler, Teoria literatury. Bardzo krótkie wprowadzenie, przeł. M. Bassaj, Warszawa 1998.

Culler J., W obronie nadinterpretacji, [w:] U. Eco, R. Rorty, Ch. Brooke-Rose, Interpretacja i nadinterpretacja, red. S. Collini, przeł. T. Bieroń, Kraków 1996.

Dayan D., Widz wpisany w obraz, przeł. A. Helman, „Film na Świecie” 1989, nr 369.

Franke A., Filmy „Matrix” oraz „Alicja w Krainie Czarów” jako archetypiczne opowieści mityczne, Warszawa 2015.

Freud S., Psychopatologia życia codziennego. Marzenia senne, przeł. W. Szewczuk, Warszawa 1987.

Gadamer H.-G., Kim jestem Ja i kim jesteś Ty? Komentarz do cyklu wierszy Celana „Atemkristall” (1986), [w:] H.-G. Gadamer, Czy poeci umilkną, oprac. J. Margański, przeł. M. Łukasiewicz, Bydgoszcz 1998.

Gadamer H.-G., Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, przeł. B. Baran, Kraków 1993.

Hejmej A., Intermedialność i komparatystyka intermedialna, „Przegląd Humanistyczny” 2013, nr 4, s. 13–18.

Hejmej A., Literatura w społeczeństwie medialnym, „Teksty Drugie” 2014, nr 2, s. 239–251. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2021.2.18

Helman A., Przesunięcie akcentów, „Kino” 1999, nr 11.

Helman A., Summa wiedzy o obrazie, „Kino” 1999, nr 10.

Helman A., Twórcza zdrada. Filmowe adaptacje literatury, Poznań 1998.

Hopfinger M., Doświadczenia audiowizualne. O mediach w kulturze współczesnej, Warszawa 2003.

Jakubowska M., Alicja w krainie słów i obrazów, [w:] Literatura prze-pisana. Od Hamleta do slashu, red. A. Izdebska, D. Szajnert, Łódź 2015, s. 53–71. https://doi.org/10.18778/7969-644-4.05 DOI: https://doi.org/10.18778/7969-644-4.05

Jenkins H., Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów, przeł. M. Filiciak i M. Bernatowicz, Warszawa 2006.

Kaczmarczyk K., Narratologia transmedialna. Założenia, cele i badania, „Tekstualia” 2015, nr 4 (43), s. 3−16. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.4249 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.4249

Kempna M., Nie ta Alicja, „Opcje” 2010, nr 2.

Kino Nowej Przygody, red. J. Szyłak i in., Gdańsk 2011.

Kognitywizm w poetyce i stylistyce, red. G. Habrajska, J. Ślósarska, Kraków 2006.

Kornatowska M., Demiurg melancholijny i anarchiczny. O twórczości Tima Burtona, „Kino” 2000, nr 4.

Kozera D., Wirtualna Alicja – historia Alicji w Krainie Czarów napisana na nowo, „Media. Kultura. Komunikacja Społeczna” 2015, t. 11, nr 1, s. 71–83.

Królikowska-Avis E., Idol nastolatków (wywiad z Timem Burtonem), „Przekrój” 1995, nr 18.

Lacan J., Funkcja i pole mówienia i mowy w psychologii, przeł. B. Gorczyca, W. Grajewski, Warszawa 1996.

Media Borders, Multimodality and Intermediality, ed. L. Elleström, Basingstoke 2010.

Merschmann H., Tim Burton, London 2000.

Miś M., Alicja, Lewis Carroll i sen, który trwa (rec.), „Kino” 2010, nr 3.

Orłowska A., Film w świadomości odbiorców, „Kino” 1985, nr 8.

Piotrowska A., Prawie Alicja (rec.), „Tygodnik Powszechny” 2010, nr 11.

Rudnicka A., Kaczorowska-Spychalska D., Kulik M., Reichel J., Digital ethics – polscy konsumenci wobec wyzwań etycznych związanych z rozwojem technologii. I Ogólnopolski Raport, Łódź 2021. https://doi.org/10.18778/8220-413-1 DOI: https://doi.org/10.18778/8220-413-1.01

Sartre J.-P., Czym jest literatura? Wybór szkiców krytycznoliterackich, oprac. A. Tatarkiewicz, przeł. J. Lalewicz, Warszawa 1968.

Schmidt S. J., Literaturoznawstwo jako projekt interdyscyplinarny, przeł. B. Balicki, „Teksty Drugie” 2010, nr 4, s. 151–167.

Scolari C., Bertetti P., Freeman M., Introduction: Towards an Archeology of Transmedia Storytelling, [w:] Transmedia Archeology. Storytelling in the Borderlines of Science Fiction, Comics and Pulp Magazines, eds. C. Scolari, P. Bertetti, M. Freeman, New York 2014, s. 1−14. https://doi.org/10.1057/9781137434371_1 DOI: https://doi.org/10.1057/9781137434371_1

Sikoń A., Alicja w Krainie Czarów (rec.), „Kino” 2010, nr 4.

Szczerba J., Podróż w głąb siebie (rec.), „Gazeta Wyborcza” 2010, nr 54 (Dodatek).

Świątek R., Biznesy z Alicją, „Rzeczpospolita” 2010, nr 49.

Wysłouch S., Literatura i sztuki wizualne, Warszawa 1994.

Zabłocka-Skorek J., Tim Burton – dziwak w Fabryce Snów. Mistrzowie Kina Amerykańskiego. Współczesność, red. Ł. Plesnar, K. Loska, Kraków 2010, s. 331–356.

Zalewski A., Film i nie tylko. Kognitywizm, emocje, reality show, Kraków 2003.

Zawojski P., Cyberkultura. Syntopia sztuki, nauki i technologii, Katowice 2018.

Zielinski S., Archeologia mediów. O głębokim czasie technicznie zapośredniczonego słuchania i widzenia, Warszawa 2010.

Žižek S., Przekleństwo fantazji, przeł. A. Chmielewski, Wrocław 2001.

Żywiołek A., Logos pedagogii, logos kultury. O edukacyjnym zwrocie (?) kultury, „Teksty Drugie” 2014, nr 2.