Marek Waleriusz i kruk. Historia pewnej symbiozy bitewnej (Liv. 7.26)
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-0319.28.05Słowa kluczowe:
Marek Waleriusz Korwin, Liwiusz, corvus, kruk, monomachiaAbstrakt
In the seventh book of Ab Urbe Condita, Titus Livius describes an extraordinary phenomenon of battle symbiosis involving a bird. During the campaign against the Gauls in 349 BC, a Gallic warrior challenged a Roman to single combat – this Roman was Marcus Valerius. During the fight, a raven landed on his helmet and aided him in the duel, which earned him the cognomen Corvinus. Livy presents this event within the framework of monomachy, aristeia, and the etymological explanation of the epithet, emphasizing the role of the gods. However, this story may also be a reinterpretation of avian imagery appearing on Gallic warriors’ helmets, such as the so-called Ciumeşti Helmet, discovered by archaeologists in 1961 in western Romania.
Bibliografia
Aelian. (1958). On the Characteristic of Animals. Vol. I. Books I–V. With an English translation by A.F. Scholfield. London–Cambridge (Ma.): Harvard University Press.
Aelian. (1959). On the Characteristic of Animals. Vol. II. Books VI–XI. Trans. A.F. Scholfield. London–Cambridge (Ma.): Harvard University Press.
Ammianus Marcellinus. (1935–1940). Rerum gestarum libri. Trans. J.C. Rolfe. Cambridge, Mass.: Harvard University Press and London: W. Heinemann, Ltd.
Appian z Aleksandrii. (2004). Historia rzymska. T. I. Przeł. i oprac. L. Piotrowicz. Wrocław: Zakład Narodowy Ossolińskich.
Aratus Solensis. (1921). Phaenomena. G.R. Mair (ed.). London: W. Heinemann and New York: G.P. Putnam’s Sons. DOI: https://doi.org/10.4159/DLCL.aratus-phaenomena.1921
Arystofanes. (1954). Ptaki. Przeł. J. Jedlicz, oprac. K. Kumaniecki. Warszawa: PIW.
Arystoteles. (1982). Zoologia (Historia animalium). Przeł. i oprac. P. Siwek. Warszawa: PIW.
Atenajos. (2010). Uczta mędrców. Przeł. i oprac. K. Bartol i J. Danielewicz. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Aulu-Gelle. (1978). Les Nuits Attiques. T II. Livres V–X. Trad. R. Marache. Paris: Les Belles Lettres.
Aulus Gelliusz. (2023). Noce attyckie. T. II (księgi 6–20). Przeł. M. Bielewicz, M. Staniszewski, K. Różycka-Tomaszuk. Wrocław: Instytut Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych Uniwersytetu Wrocławskiego.
Isidore de Séville. (2012). Étymologies. Livre XII: Des Animaux. Trad. et comm. J. André. Paris: Les Belles Lettres.
Justin. (2020). Abrégé des Histoires Philippiques de Trogue Pompée. T. III. Livres XXIV–XLIV. Trad. et comm. B. Mineo, G. Zecchini. Paris: Les Belles Lettres.
Justynus Marek Junianus. (1988). Zarys dziejów powszechnych na podstawie Pompejusza Trogusa. Przeł. I. Lewandowski. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
Liberalis Antoninos. (2023). Metamorfozy. Przeł. i oprac. E. Żybert. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT–Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.
Liwiusz Tytus. (1968). Dzieje Rzymu od założenia miasta. Księgi I–V. Przeł. A. Kościółek, oprac. J. Wolski, M. Brożek. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich.
Liwiusz Tytus. (1971). Dzieje Rzymu od założenia miasta. Księgi VI–X. Przeł. A. Kościółek, M. Brożek, oprac. J. Wolski, M. Brożek. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich.
Livius Titus. (1898). Ab urbe condita. Pars I. Libri I–X. W. Weissenborn. H.J. Müller (ed.). Leipzig: Teubner.
Ovidius Naso. P. (2004). Metamorphoses. R.J. Tarrant (ed.). Oxonii: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00072622
Owidiusz. (2008). Fasti. Kalendarz poetycki. Przeł. i oprac. E. Wesołowska. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich.
Pline L’Ancien. (2003). Histoire naturelle. Livre X. Trad. et comm. E. De Saint-Denis. Paris: Les Belles Lettres.
Pliniusz Gajusz Sekundus. (2019). Historia naturalna. T. II: Antropologia i zoologia. Księgi VII–XI. Przeł i oprac. I. Mikołajczyk. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Polybius. (1893). Historiae. T. Büttner-Wobst (ed.). Leipzig: Teubner.
Quintilian. (1920). The Institutio Oratoria. Trad. H.E. Butler. Vol. 1. Cambridge, Mass.: Harvard University Press and London: W. Heinemann, Ltd.
Silius Italicus. (2003). La guerre punique. T. II. Livre V. Trad. J. Volpilhac. Livres VI–VII. Trad. P. Miniconi et G. Devallet. Paris: Les Belles Lettres.
Swetoniusz Gajusz Trankwillus. (1987). Żywoty Cezarów. Przeł. J. Niemirska-Pliszczyńska, oprac. J. Wolski. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich.
Theophrastus of Eresus. (2007). On Weather Signs. D. Sider, C.W. Brunschön (eds.). Leiden–Boston: Brill.
Waleriusz Maksymus. (2019). Czyny i powiedzenia godne pamięci w dziewięciu księgach. Przeł. i oprac. I. Lewandowski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
