Kartagina wyobrażona. Od "Cabirii" Giovanniego Pastrone (1914) do "Gry o tron" (2012)

Autor

  • Dorota Gorzelany National Museum in Kraków, Princes Czartoryski Museum, 31-015 Kraków, 8 Pijarska Street
  • Patrycja Matusiak University of Silesia, Department of Classical Studies, 40-032 Katowice, pl. Sejmu Śląskiego 1

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-0319.19.10

Słowa kluczowe:

Kartagina, historiofotia, recepcja antyku, ‘Cabiria’, ‘Gra o tron’, J.M.W. Turner

Abstrakt

Celem artykułu jest przybliżenie historiofotycznego obrazu wyobrażonego Kartaginy i Kartagińczyków oraz pokazanie, w jaki sposób wymyślone historie bazują na wizerunku antyku istniejącym w zbiorowej świadomości, jakie motywy były inspiracją dla twórców filmu i serialu (motywy historyczne, ale i ważne dla tła np. architektura – w ‘Cabirii’ punicka świątynia Molocha i wszechobecne egipskie zapożyczenia, w ‘Grze o tron’ XIX-wieczne obrazy J.M.W. Turnera), w jaki sposób za pomocą kodu antycznego mówiono o współczesnej ‘Cabirii’ polityce (starcia pacyfistów z nacjonalistami nawołującymi do podboju Afryki), czy wniósł coś do filmu D’Annunzianizm i jak ‘Cabiria’ wpisywała się w nurt historyczno-romański. Szczegółowa analiza dokonana została na dwóch poziomach – filologicznym oraz archeologicznym (obejmującym elementy architektoniczne budujące strukturę urbanistyczną, dekorację rzeźbiarską, wyposażenie wnętrz i przedmioty użytkowe oraz części stroju).

Biogramy autorów

  • Dorota Gorzelany - National Museum in Kraków, Princes Czartoryski Museum, 31-015 Kraków, 8 Pijarska Street

    She is a Classical archaeologist, Curator of the Ancient Art Collection and Head of the Department of Princes Czartoryski Museum at the National Museum in Krakow. She is an author of „Macedonia-Aleksandria. Analiza monumentalnych założeń grobowych z okresu późnoklasycznego i hellenistycznego” (2014) and many articles on Greek vase painting, iconography and the history of the museum collection.

  • Patrycja Matusiak - University of Silesia, Department of Classical Studies, 40-032 Katowice, pl. Sejmu Śląskiego 1

    She is an Assistant Professor in Classics at University of Silesia in Katowice (Department of Classical Studies). She researches Punic history, ancient historiography and antiquity in comics. She is also the author of a monograph on Hannibal entitled „Obraz Hannibala w literaturze antycznej” (Katowice 2015), co-editor of „Szkice o Antyku” and „Scripta Classica”.

Bibliografia

Ameling, W. (2004). Der Staat und der Krieg. In: S. Peters, ed., Hannibal ad portas. Macht und Reichtum Karthagos. Stuttgart: Theiss, 88–95.

Amelung, W. (1995). Die Skulpturen des Vatikanischen Museums. Berlin: Reimer.

Aßkamp, R. et al. (2007). Luxus und Dekadenz. Mainz: Philipp von Zabern.

Blume, H.-D. (2004). Hanno und das Punische Personal im Poenulus. In: Th. Baier, ed., Studien zu Plautus’ Poenulus, Tübingen: Narr, 203–214.

Bulas, K. (1935). Corpus Vasorum Antiquorum. Varsovie-Cracovie: Gebethner et Wolff.

Charles-Picard, G. (1971). Hannibal, transl. Z. Stein. Warszawa: PIW.

Charles-Picard, G. & C. (1962). Życie codzienne w Kartaginie w czasach Hannibala, transl. I. Wieczorkiewicz. Warszawa: PIW.

Cintas, P. (1950). Ceramique punique. Paris: Institut des Hautes Études de Tunis.

Connolly, P. (1998). Greece and Roman at War. London: Greenhill Books.

Dorgerloh, A. (2013). Competing ancient worlds in early historical film: the example of Cabiria (1914). In: P. Michelakis and M. Wyke, eds., The Ancient World in Silent Cinema. Cambridge: Cambridge University Press, 229–246.

Dubuisson, M. (1983). L’Image du Carthaginois dans la literature latine. In: E. Gubel, E. Lipiński, B. Servais-Soyez, eds., Studia Phoenicia, vol. I–II («Orientalia Lovaniensia Analecta» 15). Leu­ven: Peeters, 159–167.

Fantar, M.H. (1995). Carthage. La cite Punique. Paris: CNRS.

Fantar, M.H. (2002). Le Tophet de Salammbô. In: C. Briand-Ponsart, S. Crogiez, eds., L’Afrique du Nord Antiquite et Médiévale. Mémoire, identité et imaginaire. Rouen: Presses Universitaires de Rouen, 13–24.

Fergola, L. (ed.) (2004). Oplontis e le sue ville. Pompei: Flavius.

Finley, G. (1999). Angel in the Sun. Turner’s Vision of History. Montreal & Kingston – London – Ithaca: McGill – Queen’s University Press.

Fiorina, P. (2006). Cartagine, teatro dell’immaginario. Su alcune tracce archeologiche nei film muti italiani di ambientazione punica. In: S. Alvisio, A. Barbera, eds., Cabiria&Cabiria, Turin, Mi­lan: Il Castoro/Museo Nazionale del Cinema.

Flaubert, G. (2008). Salambo, transl. W. Rogowicz. Warszawa: Hachette Livre Polska.

Franko, G.F. (1996). ‘The Characterization of Hanno in Plautus’ Poenulus’. AJP, 117, 425–452.

Frazer, A. (ed.) (1998). The Roman Villa: villa urbana. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.

Galpin, F. W. (1929). ‘The Sumerian Harp of Ur, c. 3500 B.C.’. Oxford Journal of Music and Let­ters, X, 108–123.

García Morcillo, M. (2015). The East in the West. The Rise and Fall of Carthage in Modern Imagery and Film. In: M. García Morcillo, P. Hanesworth, O. Lapeña Marchena, eds., Imagining Ancient Cities in Film: From Babylon to Cinecittà. New York – London: Routledge, 135–162.

Grassinger, D. (1991). Römische Marmorkratere. («Monumenta Artis Romanae», XVIII). Mainz: Philipp von Zabern.

Hamlin, A.D.F. (1916). A History of Ornament. New York: Cooper Square Publ.

Hardie, P. (2014). The Last Trojan Hero. A Cultural History of Virgil’s Aeneid. London – New York: I.B. Tauris.

Hoyos, D. (2011). Truceless War. Carthage’s Fight for Survival, 241 to 237 BC. Leiden – Boston: Brill.

Kunze, M. (ed.) (1995). Kurzführer Pergamonmuseum. Antikensammlung, Vorderasiatisches Muse­um. Mainz: Philipp von Zabern Verlag.

Lezzi-Hafter, A. (1988). Der Eretria-Maler, Werke und Weggefahrten. Mainz: Philipp von Zabern.

Lipiński, E. (2013). Studia z dziejów i kultury starożytnego Bliskiego Wschodu. Kraków: Zakład Wydawniczy »NOMOS«.

Lipiński, E. (1988). Sacrifices d’enfants a Carthage et dans le monde semitique oriental. In: E. Li­piński, ed., Studia Phoenicia VI. Carthago («Orientalia Lovaniensia Analecta» 26, nr 2). Leu­ven: Peeters Press, 162–182.

Mekhitarian, A. (1992). Malarstwo egipskie. Warszawa: Skira.

Miczka, T. (2009). Kino włoskie. Gdańsk: słowo / obraz terytoria.

Miles, R. (2011). Hannibal and Propaganda. In: D. Hoyos, ed., A Companion to the Punic Wars. Chichester – Malden: Wiley–Blackwell, 260–279.

Moscati, S. (1968). Świat Fenicjan, transl. M. Gawlikowski. Warszawa: PWN.

Niemeyer, H.G. (2004). Mythos und Geschichte, Orient und Okzident. In: S. Peters, ed., Hannibal ad portas. Macht und Reichtum Karthagos. Stuttgart: Theiss, 38–51.

Pelletier-Hornby, P. (1995). Salammbô: La Carthage de Flaubert. In: Carthage. L’Histoire, sa trace et son écho. Paris: Paris Musées, 138–144.

Picard, G. (1983–1984). ‘Hannibal hegemon hellénistique’. RSA, 13–14, 75–81.

Shelby Brown, S. (1992). Late Carthaginian Child Sacrifice and Sacrificial Monuments in their Mediterranean Context. Sheffield: Sheffield Academic Press.

Śliwa, J. (1970). ‘Egipskie figurki brązowe w Muzeum Narodowym w Krakowie’. Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie, X, 21–37.

Śliwa, J. (1987). ‘Zabytki egipskie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, część II’. Studia i materiały archeologiczne 5, 97–217.

Starks Jr., J.H. (2000). ‘Nullus me est hodie Poenus Poenior: Ballanced Ethnic Humor in Plautus’ Poenulus’. Helios, 27, 163–186.

Villaronga, L. (1973). Las monedas hispano-cartaginesas. Barcelona: Patrocinado por la Sección Numismática del Círculo Filatélico y Numismático.

Ward-Perkins, J.B. (1981). Roman Imperial Architecture. Harmondsworth: Penguin Books.

White, H. (1988). ‘Historiography and historiophoty’. The American Historical Review 93, 1193–1199.

White, H. (2014). Historiografia i historiofotia, transl. Ł. Zaremba. In: H. White, Przeszłość prak­tyczna. E. Domańska, ed. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 255–266.

Pobrania

Opublikowane

2016-12-30

Numer

Nr 19 (2016)

Dział

Articles

Jak cytować

Gorzelany, Dorota, and Patrycja Matusiak. 2016. “Kartagina wyobrażona. Od "Cabirii" Giovanniego Pastrone (1914) Do ‘Gry O Tron’ (2012)”. Collectanea Philologica, no. 19 (December): 117-28. https://doi.org/10.18778/1733-0319.19.10.
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC