Rola i działalność Centralnego Towarzystwa Rolniczego w procesach modernizacyjnych wsi Królestwa Polskiego w latach 1907–1914
DOI:
https://doi.org/10.18778/1506-6541.26.03Słowa kluczowe:
Centralne Towarzystwo Rolnicze, rolnictwo, oświataAbstrakt
Artykuł przedstawia rys historyczny i różne aspekty działalności Centralnego Towarzystwa Rolniczego (CTR) w Królestwie Polskim. Oficjalnie zainaugurowało działalność 11 III 1907 r. wzorem wcześniejszych zrzeszeń rolniczych, podejmując działania mające na celu modernizację rolnictwa i wsi w istniejących politycznych, społecznych oraz gospodarczych realiach zaboru rosyjskiego. Uzyskawszy rządowe pozwolenie na rozpoczęcie działalności, CTR prowadziło politykę gospodarczą oddziałującą na rynek towarowy i rynek pracy. W jej ramach funkcjonowały wydziały: Kółek Rolniczych, Społeczno-Ekonomiczny, Rolniczy, Hodowlany i Naukowo-Dydaktyczny, które realizowały zadania, mając na uwadze unowocześnienie i usprawnienie polskiego rolnictwa. Działalność przejawiała się m.in. w organizacji jarmarków, na których prezentowano np. inwentarz żywy czy maszyny rolnicze, ponadto organizowano odczyty, kursy, wycieczki rolnicze, podejmowano starania o szkolnictwo rolnicze na dobrym poziomie oraz propagowano prasę i książki na temat rolnictwa. Prowadzono też stacje i pola doświadczalne. Po zakończeniu I wojny światowej CTR skoncentrowało się na naprawie szkód wyrządzonych przez działania wojenne. Towarzystwo chwalebnie zapisało się w dziejach polskiego rolnictwa w aspekcie jego modernizacji i integracji środowiska związanego z polską wsią.
Pobrania
Bibliografia
„Gazeta Rolnicza” 1907, 1911, 1912, 1914
Pamiętnik Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego za czas od r. 1845 do r. 1895, zestawił J.A. Lippoman, Krakow 1898.
„Przewodnik Kołek i Społek Rolniczych Krolestwa Polskiego” 1912
Rocznik Statystyczny Krolestwa Polskiego z uwzględnieniem innych ziem polskich, pod kier. E. Strasburgera, Warszawa 1916.
Sprawozdanie Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Krolestwie Polskiem za rok 1909, Warszawa 1910.
Sprawozdanie Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Krolestwie Polskiem za rok 1910, Warszawa 1911.
Sprawozdanie Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Krolestwie Polskiem za rok 1911, Warszawa 1912.
„Tygodnik Ilustrowany” 1907
Ustawa Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Krolestwie Polskim, Warszawa 1907.
Biały H., Rola pol doświadczalnych w rozwoju rolnictwa Krolestwa Polskiego i ziem zabranych w XIX i początkach XX wieku, „Zeszyty Wiejskie” 2013, z. 18.
Borkowski J., Gurwicz A., Kołka rolnicze w II Rzeczypospolitej, Warszawa 1978.
Dzięciołowski S., Centralne Towarzystwo Rolnicze w Krolestwie Polskim i jego polityka agrarna 1906–1918, Warszawa 1981.
Gloger Z., Pisma rozproszone (1890–1910), t. III, Białystok 2016.
Grabski W., Historia Towarzystwa Rolniczego 1858–1861 r., t. 2, Warszawa 1904.
Izdebski H., Bohdan Wasiutyński 1882–1940, „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 5.
Kaczmarek Z., Marszałkowie Senatu II Rzeczpospolitej, Warszawa 1992.
Karczewski W., Liskow. Dzieje jednej wsi polskiej, Krakow 1937.
Kaszubowski P., Potężny w duchu i potężny w ciele. Opowieść o Stanisławie Chełchowskim, Przasnysz 2007.
Kopczyński W., Polski Słownik Biograficzny, t. VI, Krakow 1937.
Krasińska I., Rola i działalność Okręgowego Towarzystwa Rolniczego w Radomiu w modernizowaniu wsi guberni radomskiej w latach 1906–1914, [w:] Dwor – wieś – plebania na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. Profesorowi Mieczysławowi B. Markowskiemu w trzydziestolecie pracy naukowej, red. W. Caban i in., Kielce 2003.
Leśniowski S., Chaniewski Stanisław, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 3, Krakow 1937.
Miąso J., Szkolnictwo zawodowe w Krolestwie Polskim w latach 1815–1915, Wrocław 1966.
Mysiakowski M., Społecznik z Klic, czyli rzecz o Michale Ignacym Bojanowskim (1865–1932), „Rocznik Mazowiecki” 2006, t. 18.
Przegaliński A., Zarys działalności oświatowej Lubelskiego Towarzystwa Rolniczego w latach 1905–1914, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej” 2010, t. VII. DOI: https://doi.org/10.18778/2080-8313.07.04
Roszkowski W., Lista największych właścicieli ziemskich w Polsce w r. 1922, „Przegląd Historyczny” 1983, t. 74.
Snoch B., Słownik szkolny. Terminy i pojęcia historyczne, Warszawa 1990.
Socha J., Centralne Towarzystwo Rolnicze 1907–1927, Łodź 2011.
Socha J., Działalność Centralnego Towarzystwa Rolniczego w dziedzinie oświaty rolniczej 1907–1927, Łodź 1994.
Socha J., Słownik biograficzny działaczy Centralnego Towarzystwa Rolniczego (1907–1929), Łodź 2003.
Ścibor E., Życie i działalność społeczno-obywatelska Leona Przanawskiego (1844–1914), „Bibliotekarz Lubelski” 2010, R. LVIII.
Wojciechowski S., Historia społdzielczości polskiej od 1914 roku, Warszawa 1939.
Wykrętowicz S., Przemysł cukrowy i jego rola w ekonomice Polski Ludowej (1945–1960), Poznań 1967.
Żabko-Potopowicz A., Stulecie działalności ziemiaństwa polskiego 1814–1914, Warszawa 1929.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
