Splatanie a "common sense" w "Zapisie socjologicznym" Zofii Rydet
DOI:
https://doi.org/10.18778/1506-6541.28.13Słowa kluczowe:
obraz fotograficzny, common sense, bricolage, mit, model hylemorficzny, nienowoczesnośćAbstrakt
Rozważania dotyczą dwu modeli interpretacji, które ukształtowały sposób rozumienia Zapisu socjologicznego Zofii Rydet. Pierwszy z nich nazwany został modelem etnograficzno-archiwistycznym, a drugi estetycznym. Autor ukazuje, jak oparte na nich rozłączne sposoby analizy mają wpływ na różne aspekty znaczenia cyklu fotograficznego Z. Rydet. Ten rodzaj teoretycznego rozdzielenia odpowiada pojęciu common sense, podczas gdy dynamiczny wzorzec Zapisu... został przedstawiony w ramach kategorii „splatania” Tima Ingolda. Głównymi cechami splatania obecnymi w dziele Z. Rydet są szczegóły i przedmioty składające się na fotograficzną kompozycję oraz związany z nią nielinearny układ narracyjny. Proponowany sposób analizy prowadzi do odczytania cyklu Zapisu… jako metafory. Cechą tej obrazowej konstrukcji jest proces wymiany znaczonego i znaczącego opisany przez C. Levi-Straussa jako cecha świadomości mitologicznej. Zdaniem autora tak przedstawione współdziałanie cech estetycznych i tematycznych pozwala widzieć w Zapisie… hybrydę w rozumieniu B. Latoura, a z tego powodu także wyzwanie dla interpretacji. Dzięki tym cechom dzieło Z. Rydet może aktualizować swoje znaczenie w obecnych warunkach kultury i odzwierciedla współczesne doświadczenie odbiorców.
Pobrania
Bibliografia
Busza J., Zofia Rydet i mitologie dalekich podróży, [w:] Busza J., Wobec fotografów, Warszawa 1990.
Czyżewski S., Gołąb M., Zofia Rydet po latach. 1978–2018, Łódź 2020.
Dziewit J., Pisarek A., Ocalać. Zofia Rydet a fotografia wernakularna, Łódź 2020. DOI: https://doi.org/10.18778/8142-664-0
Ferenc T., Jóźwiak K., Różycki A., Zapisy pamięci. Historie Zofii Rydet, Łódź 2020.
Gołąb M., Stykówki „Prezapisu”, [w:] Obraz, obiekt narracja. Doświadczenie wizualne Zofii Rydet, red. S. Czyżewski i M. Gołąb, Łódź 2021.
Gołąb M., Światło, realizm, negatyw, [w:] Obraz, obiekt narracja. Doświadczenie wizualne Zofii Rydet, red. S. Czyżewski i M. Gołąb, Łódź 2021.
Hartwig E., Fotografika, Warszawa 1960.
Ingold T., Splatać otwarty świat, wybór i oprac. E. Klekot, Kraków 2018.
Latour B., Nigdy nie byliśmy nowocześni. Studium z antropologii symetrycznej, przeł. M. Gdula, Warszawa 2011.
Latour B., Polityka natury. Nauki wkraczają do demokracji, przeł. A. Czarnecka, wstęp M. Gdula, Warszawa 2009.
Lévi-Strauss C., Myśl nieoswojona, przeł. A. Zajączkowski, Warszawa 1969.
Ludzie i rzeczy. Zapis socjologiczny Zofii Rydet, red. K. Pijarski, Warszawa 2021.
Mieletynski J., Claude Lévi-Strauss. Czy tylko etnologia?, „Pamiętnik Literacki” 1973, z. 1.
Miłosz Cz., O erozji, [w:] Miłosz Cz., O podróżach w czasie, wybór, oprac. i wstęp J. Gromek, Kraków 2004.
Miłosz Cz., O podróżach w czasie, [w:] Miłosz Cz., O podróżach w czasie, wybór i oprac. i wstęp J. Gromek, Kraków 2004.
Nabokov V., Sztuka pisarska i zdrowy rozsądek, [w:] Nabokov V., Wykłady o literaturze, przeł. Z. Batko, Warszawa 2000.
Obraz, obiekt narracja. Doświadczenie wizualne Zofii Rydet, red. S. Czyżewski i M. Gołąb, Łódź 2021.
Panek-Sarnowska B., Socjologiczność fotografii Zofii Rydet, Zielona Góra 2005.
Potocka M.A., Dzieło: narzędzie poznawcze, a nie klejnot kultury, [w:] Potocka M.A., Estetyka kontra sztuka. Kompromitacja założeń estetycznych w konfrontacji ze sztuką nowoczesną, Warszawa 2007.
Potocka M.A., Sztuka, [w:] Potocka M.A., Nowa estetyka, Warszawa 2016.
Rydet Z., Mały człowiek, wstęp A. Ligocki, przeł. M. Łatyński, G. Crépy-Szymańska, E. Szpak, Warszawa 1965.
Sobota A., Czas, zegar, fotografia, [w:] Sobota A., Konceptualność fotografii, Bielsko-Biała 2004.
Sobota A., Fotografia lat dziewięćdziesiątych, [w:] Sobota A., Konceptualność fotografii, Bielsko-Biała 2004.
Stiegler B., Obrazy fotografii. Album metafor fotograficznych, przeł. J. Czudec, Kraków 2009.
Zofia Rydet po latach. 1978–2018, red. S. Czyżewski, M. Gołąb, Łódź 2020.
Zofia Rydet. „Zapis socjologiczny” 1978–1990, tekst i wybór zdjęć W. Nowicki, Gliwice 2016.
Fundacja im. Zofii Rydet, Archiwun fotografii, http://zofiarydet.com/zapis/pl/library
Kurz I., Nie wyrzucajcie tego wszystkiego, „Dwutygodnik.com” 2015, nr 172, http://www.dwutygodnik.com/artykul/6229-nie-wyrzucajcie-tego-wszystkiego.html
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zofia Rydet. Zapis, 1978–1990, https://artmuseum.pl/pl/wystawy/zofia-rydet-zapis-1978-1990/1
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
