Nauczyciele wobec teorii w pedagogice: bariery aplikacji teorii do praktyki

Martyna Jarota

doi:10.18778/2450-4491.20.09

Authors

Martyna Jarota Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-3910-4491

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.20.09

Keywords:

dualism of theory and practice, educational reality, educational realities, implementation of theory into practice, action research (AR)

Abstract

The article addresses the issue of implementing pedagogical theories into educational practice, highlighting the tension between the academic sphere and the daily realities of teachers’ work. It discusses the functions of pedagogical theories and identifies barriers to their implementation, including the shock of entering the teaching profession, the traditions prevailing in specific institutions, routine approaches to tasks, fear of failure, and work overload. The conclusion proposes action research as a means to integrate theory and practice, emphasizing its potential to generate knowledge that is relevant and useful in educational realities. Such research fosters reflection on practice, enhances teachers’ competencies, and boosts motivation for change, which can contribute to improving the quality of education in the face of contemporary challenges.

Author Biography

Martyna Jarota, Uniwersytet Łódzki

Martyna Jarota is employed at the Department of Educational Research at the Faculty of Educational Sciences at the University of Lodz, where she graduated in pedagogy with a specialization in early childhood pedagogy. In June 2022, she defended her master’s thesis titled The Attitudes of Social Science and Natural Science Students Toward Scientific Research, written under the supervision of Dr. Hab. Sławomir Pasikowski, prof. UŁ. Since October of the same year, she has been a doctoral student in the field of pedagogy at the Doctoral School of Educational Sciences at the University of Lodz. The author’s research interests focus on the methodology of educational research. She is particularly interested in the decision-making processes that occur during the research process, as well as attitudes toward scientific research, including students’ attitudes toward mathematics and statistics.

References

Błażejewski W. (2021) Kryzys edukacji – edukacja w kryzysie, Edukacja. Terapia. Opieka, nr 3, s. 153–173, https://doi.org/10.52934/eto.141 DOI: https://doi.org/10.52934/eto.141

Buchcic E., Żeber-Dzikowska I. (2014) Start zawodowy nauczyciela, Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Rocznik Polsko-Ukraiński, nr 16, s. 193–206, https://doi.org/10.16926/rpu.2014.16.13 DOI: https://doi.org/10.16926/rpu.2014.16.13

Czerepaniak-Walczak M. (2014a) Badanie w działaniu w kształceniu i doskonaleniu nauczycieli, Przegląd Badań Edukacyjnych, nr 19, s. 181–194, https://doi.org/10.12775/PBE.2014.028 DOI: https://doi.org/10.12775/PBE.2014.028

Czerepaniak-Walczak M. (2014b) Między teorią a praktyką. Funkcje koncepcji pedagogicznych w pracy nauczycieli i nauczycielek, Refleksje, nr 6, s. 10–14.

Dobkowska J., Zielińska A., Zytko M. (2024) Młodzi nauczyciele odchodzą ze szkoły. Raport z diagnozy uwarunkowań odchodzenia z zawodu przez warszawskich nauczycieli o stażu pracy do 5 lat, Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, https://doi.org/10.31338/uw.9788323565949 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323565949

Fabiś I. (1998) Start zawodowy bez szoku, Edukacja i Dialog, nr 8, s. 45–48.

Góral A., Jałocha B., Mazurkiewicz G., Zawadzki M. (2019) Badania w działaniu: Książka dla kształcących się w naukach społecznych, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Janowicz M. (2017) Wybrane aspekty uczenia się. Wyniki badań, Folia Pomeranae Universitatis Technologiae Stetinensis. Oeconomica, nr 87, s. 81–92, https://doi.org/10.21005/oe.2017.87.2.08 DOI: https://doi.org/10.21005/oe.2017.87.2.08

Jezierska-Wiejak E. (2018) Praktyki pedagogiczne przygotowaniem do odgrywania roli nauczyciela czy wprowadzeniem do zawodu? [w:] Praktyki pedagogiczne przestrzenią i miejscem ewaluacji kompetencji przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji: koncepcje – przemiany – rozwiązania, E. Musiał, J. Malinowska (red.), Wrocław, Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego.

Klus-Stańska D. (2009) Paradygmaty współczesnej dydaktyki – poszukiwanie kwiatu paproci czy szansa na tożsamość teoretyczno-metodologiczną? [w:] Paradygmaty współczesnej dydaktyki, L. Hurło, D. Klus-Stańska, M. Łojko (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Kochanowska E. (2021) Kompetentny nauczyciel – kompetentny uczeń we współczesnej edukacji [w:] Myśleć teorią w praktyce edukacyjnej. Przekraczanie granic w drodze do rozwijania kompetencji kluczowych uczniów, E. Kochanowska, J. Wojciechowska, A. Herma (red.), Bielsko-Biała, Wydawnictwo Naukowe Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej, s. 11–28.

Korzon A. (1996) Opinie nauczycieli o przygotowaniu do zawodu na studiach pedagogicznych [w:] System kształcenia pedagogów specjalnych: ciągłość i możliwości zmian, J. Wyczesany, H. Kosętka (red.), Kraków, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, s. 128–136.

Kozielska M. (2009) Style nauczania akademickiego w aspekcie treści kształcenia, Chowanna, Tom jubileuszowy, s. 161–172.

Kozubek M. T. (2022) Globalny pakt edukacyjny w odpowiedzi na kryzys edukacji, Roczniki Pedagogiczne, nr 14(3), s. 142–148, https://doi.org/10.18290/rped22143.9 DOI: https://doi.org/10.18290/rped22143.9

Kwiatkowska H. (2008) Pedeutologia, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Leppert R. (2007) Potoczne pojmowanie praktyczności pedagogiki [w:] Edukacja, moralność, sfera publiczna: materiały z VI Ogólnopolskiego Zjazdu Pedagogicznego PTP, J. Rutkowiak, D. Kubinowski, M. Nowak (red.), Lublin, Oficyna Wydawnicza „Verba”.

van Lier L. (1994) Action Research, Sintagma, nr 6, s. 31–37.

Malec A. (2018) Przygotowanie studentów do realizacji zadań nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej – między teorią a praktyką [w:] Praktyki pedagogiczne przestrzenią i miejscem ewaluacji kompetencji przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji: koncepcje – przemiany – rozwiązania, E. Musiał, J. Malinowska (red.), Wrocław, Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 154–163.

Michniuk A. (2020) Dlaczego współcześni nauczyciele rezygnują z pracy w szkołach państwowych? Raport z badań, Rocznik Pedagogiczny, nr 43, s. 153–165.

Skibińska E. (2023) Strategie edukacyjne dorosłych (na przykładzie studentów studiów niestacjonarnych Wydziału Pedagogicznego UW), Rocznik Andragogiczny, nr 30, s. 271–282, https://doi.org/10.12775/RA.2023.015 DOI: https://doi.org/10.12775/RA.2023.015

Skrzetuska E. (2019) Zmiany społeczne a kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji [w:] Pedagogika wczesnoszkolna w Polsce i na świecie. Teoria i badania, B. Borowska, M. Buk-Cegiełka (red.), Lublin, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Szempruch J. (2018) Teoria i praktyka pedagogiczna w rozwoju zawodowym nauczyciela [w:] Praktyki pedagogiczne przestrzenią i miejscem ewaluacji kompetencji przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji: koncepcje – przemiany – rozwiązania, E. Musiał, J. Malinowska (red.), Wrocław, Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 15–25.

Tłuściak-Deliowska A. (2022) Współpraca na rzecz zmiany, czyli o partycypacyjnych badaniach w działaniu w profilaktyce dręczenia rówieśniczego, Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, nr 21(4), s. 13–33.

Waloszek D. (2013) Zmiana w kształceniu praktycznym nauczycieli, konieczna i możliwa [w:] Ewaluacja i innowacje w edukacji. Projektowanie poprawy jakości kształcenia, J. Grzesiak (red.), Kalisz–Konin, WPA-PWSZ.

Wasielewski M. (2014) Kształcenie i wychowanie w szkole wyższej – pomiędzy tradycją a współczesnością [w:] Edukacja – wychowanie – oświata w perspektywie temporalnej (między przeszłością a współczesnością), A. Łacina-Łanowski, J. Stanek (red.), Łódź, Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, s. 9–36.

Włoch S. (2018) „Uczymy inaczej” – teoria i praktyka w kształceniu nauczycieli wczesnej edukacji [w:] Praktyki pedagogiczne przestrzenią i miejscem ewaluacji kompetencji przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji: koncepcje – przemiany – rozwiązania, E. Musiał, J. Malinowska (red.), Wrocław, Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 41–51.

Wróbel A. (2014) Problem intencjonalności działania wychowawczego. Studium teoretyczne, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Wróbel A. (2019) Relacja teoria – praktyka jako element myślenia pedagogów wczesnej edukacji w: Horyzonty dziecięcych znaczeń. Kreowanie środowiska uczenia się, J. Bonar, M. Wiśniewska-Kin, A. Buła (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 59–70, https://doi.org/10.18778/8142-117-1.05 DOI: https://doi.org/10.18778/8142-117-1.05

Zandee D. P., Coghlan D. (2024) Action Research for Impact in Addressing the Grand Challenges, „Strategic Organization”, nr 23(1), s. 147–161, https://doi.org/10.1177/14761270241270913 DOI: https://doi.org/10.1177/14761270241270913

Zimbardo P. G., Gerrig R. J. (2023) Psychologia i życie, tłum. E. Czerniawska, M. Guzowska-Dąbrowska, A. Jaworska-Surma, J. Radzicki, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Zychowicz I. (2024) Inspirująca pomoc czy „zło konieczne”, czyli student pedagogiki na praktykach studenckich, „Roczniki Pedagogiczne”, nr 16(1), s. 145–163, https://doi.org/10.18290/rped24161.9 DOI: https://doi.org/10.18290/rped24161.9

Zygmunt N. (2021) Możliwości metody badań w działaniu, „Studia z Teorii Wychowania”, nr 4, s. 79–100, https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.6060 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.6060

Żuchelkowska K. (2017) Praktyki pedagogiczne i ich rola w rozwijaniu umiejętności interpersonalnych u kandydatów do zawodu nauczycielskiego, „Rocznik Lubuski”, t. 43, s. 231–243.

Żywczok A. (2010) Interakcje między teorią a praktyką w problematyce badawczej pedagogiki ogólnej – studium kulturowej autonomii nauki, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 2, s. 23–33.