Aktywność społeczno-edukacyjna seniorów w środowisku wiejskim. Potencjał i ograniczenia

Jolanta Maćkowicz; Joanna Wnęk-Gozdek; Ewa Śliwa

doi:10.18778/2450-4491.19.15

Authors

Jolanta Maćkowicz University of the National Education Commission, Krakow https://orcid.org/0000-0002-4067-2384
Joanna Wnęk-Gozdek University of the National Education Commission, Krakow
Ewa Śliwa University of the National Education Commission, Krakow https://orcid.org/0000-0001-9724-4105

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.19.15

Keywords:

active old age, old age in rural areas

Abstract

The aim of the text is to present the activities of seniors – residents of rural areas, as well as different obstacles typical for this living environment. The study was conducted using a collective case study with an in-depth interview (Stake 2009). The qualitative strategy enables presentation of the respondents’ individual experiences related to old age in the context of opportunities and limitations. The study covers 12 cases – native residents (aged 67-80) of villages located in different regions of Poland. The study shows that seniors in rural regions face various limitations to their activities. Most of the respondents do not remain passive in their old age and – despite difficulties – engage in activities towards self-development and activation of other seniors. However, some measures should be implemented to increase the availability of activities for senior citizens in their place of residence.

Author Biographies

Jolanta Maćkowicz, University of the National Education Commission, Krakow

Jolanta Maćkowicz is an Associate Professor (PhD with habilitation) at the University of the National Education Commission, Kraków. Her research focus on social, educational and gerontological issues. She is a member of the Gerontology Section of the Committee on Pedagogical Sciences of the Polish Academy of Sciences, the Association of Polish Gerontologists, Centre for Research into Violence and Abuse at Durham University, and a national representative in the International Network for the Prevention of Elder Abuse (INPEA). An independent expert of the European Commission, a reviewer in the scientific research program Horizon 2020 and Horizon Europe, as well as reviewer of publications from the ISI Master Journal List.
Joanna Wnęk-Gozdek, University of the National Education Commission, Krakow

Joanna Wnęk-Gozdek, PhD – pedagogist, sociologist, psychotherapist. She specializes in pedagogy and social gerontology as well as modern didactics. Since 2016, she has been researching the social capital of long-lived persons. She is a member of the Social Pedagogy Section of the Committee on Pedagogical Sciences of the Polish Academy of Sciences, the Association of Polish Gerontologists and the Polish Psychiatric Association.
Ewa Śliwa, University of the National Education Commission, Krakow

Ewa Śliwa, PhD – pedagogist and sociologist. In her research, she focuses on biographical patterns of long-lived persons as well as the ability to engage in close relationships and social relations in the light of dynamic societal changes.

References

Adamczyk M. D. (2022) Modele funkcjonowania osób starszych w tym niesamodzielnych w rodzinie, „Roczniki Nauk Społecznych”, nr 3, s. 189–208, https://doi.org/10.18290/rns22503.2 DOI: https://doi.org/10.18290/rns22503.2

Avramov D., Maskow M. (2003) Active Ageing in Europe, seria: Population Studies, nr 41(1), Council of Europe.

Drzazga A. (2019) Aktywność i aspiracje kobiet wiejskich w Polsce w: Trendy w zarządzaniu przedsiębiorstwem w ujęciu międzynarodowym, A. Piotrowska (red.), Łódź, Akademia Młodych Innowatorów Zarządzania, s. 103–123.

Frączak P. (2021) Historia kół gospodyń wiejskich – między emancypacją a kolonizacją wsi, „Kwartalnik Trzeci Sektor”, nr 55(3), s. 42–56.

Główny Urząd Statystyczny (2021) Sytuacja osób starszych w Polsce w 2020 r., Warszawa–Białystok, Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Białymstoku.

Gucher C. (2015) About Social Exclusion in Rural Areas in France: The Case of Elderly, „Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej”, nr 10(2), s. 71–85.

Havighurst R. J., Taba H. (1963) Adolescent Character and Personality, New York, Science Editions.

Kawińska M. (2022) Potrzeby seniorów w obszarze aktywności społecznej, „Polityka Społeczna”, nr 582(09), s. 14–20, https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0111 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0111

Kostka T., Kostka J. (2021) Aktywność fizyczna osób starszych w Polsce – aktualne wyniki badań w: Niedostateczny poziom aktywności fizycznej w Polsce jako zagrożenie i wyzwanie dla zdrowia publicznego. Raport Komitetu Zdrowia Publicznego Polskiej Akademii Nauk, W. Drygas, M. Gajewska, T. Zdrojewski (red.), Warszawa, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, s. 1–106.

Krawiec G. (2019) Kilka uwag na temat kół gospodyń wiejskich, „Gubernaculum et Administratio”, nr 35, s. 35–46, https://doi.org/10.16926/gea.2019.01.03 DOI: https://doi.org/10.16926/gea.2019.01.03

Lisowska K., Łojko M. (2022) Koła gospodyń wiejskich jako przestrzeń do rozwoju edukacji i przedsiębiorczości społecznej opartej na tradycji lokalnej na Warmii i Mazurach, „Przedsiębiorczość – Edukacja”, nr 18(2), s. 82–97, https://doi.org/10.24917/20833296.182.5 DOI: https://doi.org/10.24917/20833296.182.5

Maćkowicz J. (2024) Satisfied Ageing, tłum. D. Jakubowska, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej.

Poulain M., Maćkowicz J. (2021) Implications for Ageing Society w: Positive Ageing and Learning from Centenarians: Living Longer and Better, M. Poulain, J. Maćkowicz (red.), Londyn, Routledge, s. 153–163, https://doi.org/10.4324/9781003162216-11 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003162216-11

Rembowski J. (1984) Psychologiczne problemy starzenia się człowieka, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Rowiński R., Dąbrowski A., Kostka T. (2015) Gardening as the Dominant Leisure Time Physical Activity of Older Adults from a Post-Communist Country. The Results of the Population-Based PolSenior Project from Poland, „Archives of Gerontology and Geriatrics”, nr 60, s. 486–491, https://doi.org/10.1016/j.archger.2015.01.011 DOI: https://doi.org/10.1016/j.archger.2015.01.011

Stake R. E. (2009) Jakościowe studium przypadku, tłum. K. Podemski, w: Metody badań jakościowych, N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 623–654.

Szarota Z. (2015) Uczenie się starości, „Edukacja Dorosłych”, nr 1, s. 23–35.

Walsh K., O’Shea E., Sharf T. (2012) Social Exclusion and Ageing in Diverse Rural Communities, Belfast/Dublin, Irish Centre for Social Gerontology, National University of Ireland Galway.

Wilkin J., Hałasiewicz A. (2020) Polska wieś 2020. Raport o Stanie Wsi, Warszawa, Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Wilowska J. A. (2007) Uczenie się od nauczyciela i od rówieśników w procesie edukacji artystycznej podejmowanej w okresie późnej dorosłości w: Szanse rozwoju w okresie późnej dorosłości, A. I. Brzezińska, K. Ober-Łopatka, R. Stec, K. Ziółkowska (red.), Poznań, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, s. 147–167.

Wrzochalska E. (red.) (2018) Włączenie społeczne seniorów na obszarach wiejskich Mazowsza – inicjatywy lokalne, Warszawa, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy.

Augère-Granier M.-L., McEldowney J. (2020) O: Issues and challenges, European Parliamentary Research Service, (dostęp: 12.06.2022).

Koła gospodyń wiejskich stan na dzień 7.03.2023, https://www.coig.com.pl/wykaz_lista_kola-gospodyn-wiejskich_w_polsce.php (dostęp: 4.06.2023).

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (2018) Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność, https://www.gov.pl/web/rodzina/polityka-spoleczna-wobec-osob-starszych-2030-bezpieczenstwo-uczestnictwo-solidarnosc (dostęp 16.06.2023).

Piszczek E., Knieć W., Marcysiak T. (2021) Obywatelskość na peryferiach. Kondycja wiejskich organizacji pozarządowych w opinii jej liderów, https://faow.org.pl/wp-content/uploads/2021/12/publikacja.pdf (dostęp 16.06.2023).

Pogrzebny R. (2021) Maląg: W tym roku powstaje 113 nowych domów i klubów seniora, https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C902852%2Cmalag-w-tym-roku-powstanie-113-nowych-domow-i-klubow-seniora.html (dostęp 15.05.2024).

The UNECE Ministerial Conference on Ageing (2022), https://mipaa20rome.it/ (dostęp: 10.03.2024).