Między twórczością, edukacją a wychowaniem. Miejsce relaksacji w praktyce pedagogicznej

Gabriela Dobińska; Angelika Cieślikowska-Ryczko

doi:10.18778/2450-4491.07.13

Autor

Gabriela Dobińska Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Pracownia Pedagogiki Specjalnej
Angelika Cieślikowska-Ryczko Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Pracownia Pedagogiki Specjalnej https://orcid.org/0000-0002-5270-2739

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.07.13

Słowa kluczowe:

relaksacja, relaks, wychowanie, edukacja, twórczość, zagrożenia cywilizacyjne, stres

Abstrakt

Szybkie tempo życia oraz zmierzenie się z aktualnym dylematem społecznym „mieć czy być” generują sytuacje stresowe u młodych ludzi, od których oczekuje się sprostania wymaganiom i oczekiwaniom współczesności. Autorki w obliczu tych wyzwań poddają refleksji miejsce oraz znaczenie efektywnego odprężania się w procesie edukacji i wychowania. Zaprezentowany przekrój terminologiczno-koncepcyjny został zbudowany w oparciu o analizę dostępnej literatury naukowej, dydaktycznej oraz popularnonaukowej. Dla wzbogacenia przedstawianych treści poczyniono rozpoznanie wśród nauczycieli, wychowawców oraz praktykujących studentów pedagogiki. Celem poniższych rozważań jest symboliczne „zaproszenie do dyskusji” na temat roli oraz wartości relaksacji w przestrzeni edukacyjno-wychowawczej. Autorki dokonują próby scharakteryzowania podstawowych metod relaksacyjnych, ukazując je na tle innych, bardziej popularnych w dyskursie nauki i praktyki, aktywności arteterapeutycznych. Ostatecznie prezentują szkic własnej propozycji metodycznej jako przykład elastycznego oraz twórczego wykorzystania zastanych technik.

Biogramy autorów

Gabriela Dobińska - Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Pracownia Pedagogiki Specjalnej

Dobińska Gabriela – asystent na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Magister pedagogiki, doktorantka II roku studiów doktoranckich Pedagogiki i Psychologii. Zainteresowania naukowo-badawcze: koncepcja światów społecznych, kategoria wiedzy ukrytej, pedagogika resocjalizacyjna, readaptacja społeczna byłych wychowanków placówek resocjalizacyjnych. Praca doktorska zorientowana wokół tematyki świata społecznego wychowawców młodzieżowych ośrodków wychowawczych.
Angelika Cieślikowska-Ryczko - Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Pracownia Pedagogiki Specjalnej

Cieślikowska-Ryczko Angelika – asystent naukowy na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Magister nauk społecznych i humanistycznych. Autorka tekstów poświęconych problematyce rodzin w kryzysie penitencjarnym, laureatka konkursu PRELUDIUM Narodowego Centrum Nauki. Zainteresowania naukowe: metodologia badań jakościowych, metoda biograficzna w socjologii, metody wizualne w naukach społecznych, resocjalizacja i readaptacja społeczna więźniów, doświadczenia rodzin więźniów.

Bibliografia

Baduń-Karolczuk E. (2013) Radzenie sobie z emocjami i stresem, „Remedium”, nr 7, s. 1–7.

Baranowska-Jojko E., Wiechuła A., Fronczak A. (2018) Arteterapia w przedszkolu. Scenariusze zajęć, Warszawa, Wydawnictwo Forum Raabe.

Cungi Ch., Limousin S. (2010) Jak się relaksować stosując odpowiednią metodą, Warszawa, Wydawnictwo Czarna Owca.

Daszykowska J. (2009) „Shopping” jako nowy sposób spędzania czasu wolnego w: Czas wolny. Przyszłość – teraźniejszość – przyszłość, J. Daszykowska, R. Pelczar (red.), Stalowa Wola, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, s. 193–201.

Furmanik-Celejewska A. (2016) Muzolandia przedszkolaka. Scenariusze zajęć dla nauczycieli rytmiki i wychowania przedszkolnego, Warszawa, Wydawnictwo Difin.

Gąsienica-Szostak A. (2014) Muzykoterapia w rehabilitacji i praktyce, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Gładyszewska-Cylulko J. (2007) Wspomaganie rozwoju dzieci nieśmiałych poprzez wizualizację i inne techniki arteterapii, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Gładyszewska-Cylulko J. (2011) Arteterapia w pracy pedagoga. Teoretyczne i praktyczne podstawy terapii przez sztukę, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Herbert M. (2004) Rozwój społeczny ucznia, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Naukowe.

Heszen I. (2013) Psychologia stresu, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jelonkiewicz I., Kosińska-Dec K. (2004) Spostrzegane zasoby, a doświadczanie stresu rodzinnego i szkolnego wśród młodzieży w: Rozwój, zdrowie, choroba. Aktualne problemy psychosomatyki, K. Kosińska-Dec, L. Szewczyk (red.), Warszawa, Bel Studio Sp. z.o.o., s. 71–90.

Józefowski E. (2012) Arteterapia w sztuce i edukacji, Poznań, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Komorowska M. (2008) Radzenie sobie ze stresem a uzależnienie wśród nastolatków, „Remedium”, nr 6, s. 4–6.

Konieczna A. (2010) Biblioterapia w praktyce. Poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Konieczna E. J. (2013) Arteterapia w teorii i praktyce, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Kozdroń A. (2014) Scenariusze zajęć i zabaw dla wychowawców, pedagogów, animatorów kultury i rodziców, Warszawa, Wydawnictwo Difin.

Kulmatycki L. (1993) Stres Joga, Relaksacja. Podręcznik ćwiczeń, Wrocław, Wydawnictwo W. Bagiński i Synowie.

Kulmatycki L. (1995) Ćwiczenia relaksacyjne. Praktyczne techniki antystresowe dla dzieci i młodzieży, Warszawa, Agencja Promo-Lider.

Kulmatycki L., Torzyńska K. (2013) Ćwiczenia relaksacji, koncentracji i medytacji, Wrocław, Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu.

Kunikowski S. (2014) Edukacja kulturalna wobec wyzwań cywilizacyjnych, „Zeszyty Naukowe WSHE, Nauki Pedagogiczne”, nr 2, s. 20–25.

Lazarus R. (1986) Paradygmat stresu i radzenia sobie, „Nowiny Psychologiczne”, nr 3–4, s. 2–39.

Marek E. (2004) Arteterapia jako metoda wspomagająca pracę wychowawczą w: Sztuka w edukacji i terapii, M. Knapik, W. Sacher (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Marynowicz-Hetka E. (2010) Kategoria pomocy w rozwoju – analiza z punktu widzenia pedagogiki społecznej w: Rozwój i jego wspieranie w perspektywie nauk o człowieku – teoria i rozwiązania praktyczne, K. Baranowicz, A. Sobczak, M. Znajmiecka-Sikora (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 9–18.

Mularska M. (2001) Uczeń i stres, „Lider”, 1 (131), s. 9–10.

Nikitorowicz J. (2003) Typy tożsamości człowieka w społeczeństwie zróżnicowanym kulturowo, „Chowanna”, nr 1, s. 50–66.

Ogińska-Bulik N. (2016) Wiem co jem – psychologia nadmiernego jedzenia i odchudzania się, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Olechnicki K. (2009) Fotoblogi, pamiętniki z opcją przekazu. Fotografia i fotoblogerzy w kulturze konsumpcyjnej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.

Pracojło-Maj A. (2015) Cyberprzemoc jako zagrożenie dla rozwoju współczesnej młodzieży w: Zagrożenia dla rozwoju współczesnej młodzieży, W. Walc (red.), Rzeszów, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, s. 94–101.

Przetacznik-Gierowska M., Tyszkowa M. (2018) Psychologia rozwojowa człowieka, Tom I. Zagadnienia ogólne, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Pyżalski J. (2012) Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Rozmysłowicz P. (2006) Arteterapia jako metoda korygowania zaburzeń emocjonalnych w: Wczesna edukacja dziecka, J. Bałachowicz, A. Kowalska (red.), Warszawa, Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, s. 65–73.

Sasin M., Pikała A. (2016) Arteterapia. Scenariusze zajęć, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Sędłak D., Wycech B. (2014) Zabawy relaksacyjne i wyciszające na zajęciach terapeutycznych, Warszawa, Wydawnictwo Raabe.

Siek S. (1990) Treningi relaksacyjne, Warszawa, Wydawnictwo Akademii Teologii Katolickiej.

Stegemann T., Hitzeler M., Blotevogel M. (2013) Arteterapia dla dzieci i młodzieży, Gdańsk, Wydawnictwo Harmonia.

Suchodolski B. (1990) Horyzonty edukacji kulturalnej. Wychowanie mimo wszystko, Warszawa, Wydawnictwo Szkolne i Przedszkolne.

Szkudlarek T. (1999) Media. Szkice z filozofii i pedagogiki dystansu, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Szulc W. (2012) Arteterapia: narodziny idei, ewolucja teorii, rozwój praktyki, Warszawa, Wydawnictwo Difin.

Szyszko-Bohusz A. (1979) Funkcja ćwiczeń odprężających w nowoczesnym systemie kształcenia, Kraków, Wydawnictwo Ossolineum.

Talik E. (2011) Specyfika stresu szkolnego i strategie radzenia sobie z nimi przez młodzież w wieku dorastania, „Horyzonty Psychologii”, t. 1/1, s. 127–137.

Tyszkowa M. (1986) Zachowanie się dzieci szkolnych w sytuacjach trudnych, Warszawa, PWN.

Witkin G. (2000) Stres dziecięcy. Czym jest, jak się przejawia, jak mu zaradzić, tłum. N. Radomski, Poznań, Dom Wydawniczy REBIS.

Zubrzycka-Maciąg T. (2016) Wychowanie w praktyce szkolnej. Scenariusze godzin wychowawczych dla klas IV–VI szkoły podstawowej, Warszawa, Wydawnictwo Difin.