W poszukiwaniu elastycznych epistemologii: niejawne koncepcje w badaniach naukowych

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.20.07

Słowa kluczowe:

niejawne koncepcje, wiedza ukryta, tożsamość badacza, elastyczność epistemologiczna, badania interdyscyplinarne

Abstrakt

Niniejszy artykuł teoretyczny bada rolę niejawnych koncepcji w badaniach naukowych, koncentrując się na tym, jak te ukryte ramy wpływają na projektowanie, realizację i interpretację badań. Opierając się na pojęciu wiedzy ukrytej (Polanyi 1966; Malik 2023), analizuje, w jaki sposób intuicyjne i niewerbalizowalne rozumienia badaczy kształtują ich praktyki teoretyczne, metodologiczne i współpracy. Dyskusja obejmuje cztery wymiary: wiedza ukryta jako podstawa epistemologiczna, tożsamość badacza, wpływy kontekstowe, w tym napięcia paradygmatyczne i epistemologiczne, oraz ocena i monitorowanie niejawnych koncepcji. Artykuł podkreśla potrzebę elastyczności epistemologicznej, zachęcając badaczy do poruszania się między paradygmatami pozytywistycznymi, interpretatywnymi i krytycznymi w zależności od badanego zjawiska. Krytykuje logikę „publikuj lub zgiń”, proponując priorytetowe traktowanie jakości i rozwoju wiedzy ponad presją rynku wydawnictw akademickich. Przyjęcie podejść interdyscyplinarnych i transwersalnych umożliwia szersze i bardziej kompleksowe zrozumienie złożonych zjawisk. Na koniec artykuł podkreśla znaczenie ustawicznego, interdyscyplinarnego szkolenia, aby wyposażyć badaczy w umiejętności niezbędne do sprostania współczesnym wyzwaniom naukowym, promując innowacje i adaptacyjność.

Biogramy autorów

  • Luana Bruno - University of Alcalá

    Luana Bruno, doktor pedagogiki i postdoctoral researcher na Uniwersytecie w Alcalá z bogatym doświadczeniem w zakresie prowadzenia badań naukowych i dydaktyki. Wspólnie z dr. Iborrą i dr. Lindquistem jest współtwórczynią bezpłatnej aplikacji do zarządzania emocjami EMOTONGUE. Obecnie prowadzi badania nad rozwojem emocjonalnym i zmianami w tym zakresie, a także nad migracjami i studiami nad płcią. Uczestniczy w międzynarodowych projektach dotyczących migracji oraz relacji afektywno-seksualnych wśród nastolatków. Jako wykładowczyni prowadziła zajęcia na Wydziale Nauk o Edukacji na kierunkach Edukacja Wczesnoszkolna i Przedszkolna, a także na studiach podyplomowych, takich jak studia magisterskie Nauczanie Uniwersyteckie oraz Przygotowanie Pedagogiczne dla Nauczycieli Szkół Średnich. Posiada międzynarodowe certyfikaty z zakresu praktyk współpracy i terapii systemowej. Od marca 2017 do maja 2021 roku była badaczką w ramach programu FPU w Katedrze Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Alcalá. Odbyła staże naukowe w USA, Niemczech, Polsce i we Włoszech.

  • Alejandro Iborra Cuéllar - University of Alcalá

    Alejandro Iborra Cuéllar jest doktorem psychologii Uniwersytetu w Walencji i adiunktem na Uniwersytecie w Alcalá od 2002 roku. W latach 2013–2019 pełnił funkcję kierownika Katedry Nauk o Edukacji, a obecnie koordynuje program studiów doktoranckich z pedagogiki oraz kieruje Instytutem Edukacji i Rozwoju im. Daisaku Ikedy (IEDDAI). Jego wykształcenie obejmuje studia z zakresu terapii Gestalt w ujęciu integracyjnym, przeformułowanego NLP oraz terapii systemowej. Opublikował liczne prace naukowe na temat kształtowania tożsamości osobistej oraz uczenia się w modelu współpracy, doświadczenia i transformacji. Prowadził zajęcia na kierunkach psychopedagogika, edukacja wczesnoszkolna oraz na studiach podyplomowych, takich jak Nauczanie Uniwersyteckie oraz Przygotowanie Pedagogiczne dla Nauczycieli Szkół Średnich. Odbył staże naukowe na uczelniach w USA, Anglii i Holandii, a także brał udział w międzynarodowych projektach edukacyjnych w Gwinei Równikowej, Chile, Republice Dominikańskiej oraz Saharyjskiej Arabskiej Republice Demokratycznej.

Bibliografia

Bergman M. M. (2010) On Concepts and Paradigms in Mixed Methods Research, Journal of Mixed Methods Research, nr 4(3), s. 171–175, https://doi.org/10.1177/1558689810376950 DOI: https://doi.org/10.1177/1558689810376950

Brew A., Saunders C. (2020) Making Sense of Research-Based Learning in Teacher Education, Teaching and Teacher Education, nr 87, 102935, https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.102935 DOI: https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.102935

Brown B. A., Ryoo K. (2008) Teaching Science as a Language: A “Content-First” Approach to Science Teaching, Journal of Research in Science Teaching, nr 45(5), s. 529–553, https://doi.org/10.1002/tea.20255 DOI: https://doi.org/10.1002/tea.20255

Bruno L., Iborra A. (w druku) Unheard Voices: Emotional Exclusion of Migrant Students in Spain’s Schools through Poetic Inquiry, Culture and Organization.

Call-Cummings M., Hauber-Özer M., Dazzo G. (2019) Examining Researcher Identity Development within the Context of a Course on PAR: A Layered Narrative Approach, The Qualitative Report, nr 24(9), s. 2178–2196, https://doi.org/10.46743/2160-3715/2019.3950 DOI: https://doi.org/10.46743/2160-3715/2019.3950

Castelló M., McAlpine L., Sala-Bubaré A., Inouye K., Skakni I. (2020) What Perspectives Underlie ‘Researcher Identity’? A Review of Two Decades of Empirical Studies, Higher Education, nr 81, s. 567–590, https://doi.org/10.1007/s10734-020-00557-8 DOI: https://doi.org/10.1007/s10734-020-00557-8

Chan K. Y. K., Wheeler J. D. (2023) Common Interests Without Common Expertise: Reflections on Early-Career Experiences in Cross-Disciplinary Research, Integrative and Comparative Biology, nr 63(6), s. 1543–1554, https://doi.org/10.1093/icb/icad035 DOI: https://doi.org/10.1093/icb/icad035

Ellis C., Adams T. E., Bochner A. P. (2011) Autoethnography: An Overview, Forum Qualitative Sozialforschung: Qualitative Social Research, nr 12(1), https://doi.org/10.17169/fqs-12.1.1589

Faulkner S. L. (2020) Poetic Inquiry: Craft, Method and Practice, New York, NY – London, Routledge, https://doi.org/10.4324/9781351044233 DOI: https://doi.org/10.4324/9781351044233

Gill D. (2011) Beyond the Qualitative–Quantitative Dichotomy: Notes from a Non-Qualitative Researcher, Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, nr 3, s. 305–312, https://doi.org/10.1080/2159676X.2011.607184 DOI: https://doi.org/10.1080/2159676X.2011.607184

Guba E., Lincoln Y. S. (1989) Fourth Generation Evaluation, Newbury Park, CA, Sage Publications.

Holbrook J. B. (2013) What is Interdisciplinary Communication? Reflections on the Very Idea of Disciplinary Integration, Synthese, nr 190(11), s. 1865–1879, https://doi.org/10.1007/s11229-012-0179-7 DOI: https://doi.org/10.1007/s11229-012-0179-7

Kiley M., Mullins G. (2005) Supervisors’ Conceptions of Research: What Are They?, Scandinavian Journal of Educational Research, nr 49(3), s. 245–262, https://doi.org/10.1080/00313830500109550 DOI: https://doi.org/10.1080/00313830500109550

Kuhn T. S. (1962/1996) The Structure of Scientific Revolutions, 3rd ed., Chicago, IL – London, University of Chicago Press.

Lattuca L. R., Voigt L. J., Fath K. Q. (2004) Does Interdisciplinarity Promote Learning? Theoretical Support and Researchable Questions, The Review of Higher Education, nr 28(1), s. 23–48, https://doi.org/10.1353/rhe.2004.0028 DOI: https://doi.org/10.1353/rhe.2004.0028

Leavy P. (2015) Method Meets Art: Arts-Based Research Practice, 2nd ed., New York, NY, Guilford Press.

Long P. R. (2016) Living Alongside: A Narrative Inquiry Into the Impact of Reflective Practice Training in Real Life [doctoral dissertation, University of Tennessee], https://trace.tennessee.edu/utk_graddiss/3718/ (dostęp: 1.12.2024).

Malik A. (2023) Tacit Knowing: What It Is and Why It Matters, Episteme, nr 20(2), s. 349–366, https://doi.org/10.1017/epi.2021.41 DOI: https://doi.org/10.1017/epi.2021.41

Matthiesen N., Wegener C. (2019) The Discomfort of Writing in Academia, [w:] L. Tateo (red.), Educational Dilemmas: A Cultural Psychological Perspective, London, Routledge, s. 112–125, https://doi.org/10.4324/9781315101095-7 DOI: https://doi.org/10.4324/9781315101095-7

McGannon K., Schweinbenz A. (2011) Traversing the Qualitative–Quantitative Divide Using Mixed Methods: Some Reflections and Reconciliations for Sport and Exercise Psychology, Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, nr 3(3), s. 370–384, https://doi.org/10.1080/2159676X.2011.607187 DOI: https://doi.org/10.1080/2159676X.2011.607187

Meyer J. H. F., Shanahan M. P., Laugksch R. C. (2005) Students’ Conceptions of Research. I: A Qualitative and Quantitative Analysis, Scandinavian Journal of Educational Research, nr 49(3), s. 225–244, https://doi.org/10.1080/00313830500109535 DOI: https://doi.org/10.1080/00313830500109535

Osbeck L. M., Nersessian N. J. (2017) Epistemic Identities in Interdisciplinary Science, Perspectives on Science, nr 25(2), s. 226–260, https://doi.org/10.1162/posc_a_00242 DOI: https://doi.org/10.1162/POSC_a_00242

Polanyi M. (1966) The Tacit Dimension, Garden City, NY, Doubleday.

Prendergast M. (2009) Poetic Inquiry: An Overview of a Burgeoning Field, Rivista di Psicologia Clinica, nr 1, s. 183–193.

Prendergast M., Leggo C., Sameshima P. (red.) (2009) Poetic Inquiry: Vibrant Voices in the Social Sciences, Leiden – Boston, MA, Brill, https://doi.org/10.1163/9789087909512 DOI: https://doi.org/10.1163/9789087909512

Pitcher R. (2011) Doctoral Students’ Conceptions of Research, The Qualitative Report, nr 16(4), s. 971–983, https://doi.org/10.46743/2160-3715/2011.1116 DOI: https://doi.org/10.46743/2160-3715/2011.1116

Rathbone A. P., Jamie K. (2016) Transferring from Clinical Pharmacy Practice to Qualitative Research: Questioning Identity, Epistemology, and Ethical Frameworks, Sociological Research Online, nr 21(2), s. 1–9, https://doi.org/10.5153/sro.3888 DOI: https://doi.org/10.5153/sro.3888

Readdy T., Raabe J., Harding J. (2014) Student-Athletes’ Perceptions of an Extrinsic Reward Program: A Mixed-Methods Exploration of Self-Determination Theory in the Context of College Football, Journal of Applied Sport Psychology, nr 26, s. 157–171, https://doi.org/10.1080/10413200.2013.816801 DOI: https://doi.org/10.1080/10413200.2013.816801

Repko A. F. (2008) Interdisciplinary Research: Process and Theory, Thousand Oaks, CA, Sage Publications.

Rowbottom D. P. (2011) Kuhn vs. Popper on Criticism and Dogmatism in Science: A Resolution at the Group Level, Synthese, nr 178(1), s. 111–119, https://doi.org/10.1016/j.shpsa.2010.11.031 DOI: https://doi.org/10.1016/j.shpsa.2010.11.031

Saldaña J. (2011) Ethnodrama: An Anthology of Reality Theatre, New York, NY – Toronto – Oxford, AltaMira Press.

Sandoval W. A. (2005) Understanding Students’ Practical Epistemologies and Their Influence on Learning through Inquiry, Science Education, nr 89(4), s. 634–656, https://doi.org/10.1002/sce.20065 DOI: https://doi.org/10.1002/sce.20065

Sparkes A. (2002) Telling Tales in Sport and Physical Activity: A Qualitative Journey, Champaign, IL, Human Kinetics.

Sparkes A. C. (2015) Developing Mixed Methods Research in Sport and Exercise Psychology: Critical Reflections on Five Points of Controversy, Psychology of Sport and Exercise, nr 16, s. 49–59, https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2014.08.014 DOI: https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2014.08.014

Sparkes A. C., Smith B. (2013) Qualitative Research Methods in Sport, Exercise and Health: From Process to Product, London, Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203852187 DOI: https://doi.org/10.4324/9780203852187

Szulevicz T., Lund P. C., Lund R. L. (2022) Social Normativity of Research Methods and the Methodological Discrepancy Between Mainstream Psychological Research and Danish Psychology Students’ Master’s Thesis Projects, Integrative Psychological and Behavioral Science, nr 56(4), s. 863–878, https://doi.org/10.1007/s12124-021-09612-0 DOI: https://doi.org/10.1007/s12124-021-09612-0

Opublikowane

2025-07-03

Jak cytować

Bruno, Luana, and Alejandro Iborra Cuéllar. 2025. “W Poszukiwaniu Elastycznych Epistemologii: Niejawne Koncepcje W Badaniach Naukowych”. Nauki O Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne 20 (1): 72-87. https://doi.org/10.18778/2450-4491.20.07.