Sense of Community as a Value of Aesthetic Education in the European Tradition

Mirosława Zalewska-Pawlak

doi:10.18778/2450-4491.18.04

Autor

Mirosława Zalewska-Pawlak University of Łódź https://orcid.org/0000-0001-9935-8659

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.18.04

Słowa kluczowe:

pedagogiczna tradycja europejska, wspólnotowość a sztuka, Friedrich Schiller, Herbert Read

Abstrakt

W tekście podjęto rozważania nad problemem wspólnotowości jako wartości teorii wychowania estetycznego. Temat nawiązuje do ciągle aktualnych poszukiwań trwałych odniesień do dziedzictwa kulturowego Europy. Autorka stawia pytanie, na ile inspirujące i trwałe są przesłania płynące z tradycji europejskiej wspólnotowości tworzonej przez Friedricha Schillera i Herberta Reada. Obaj zaproponowali wizjonerską perspektywę „państwa estetycznego” czy „ocalenia przez sztukę ludzkości”. Tworzyli w innych czasach historycznych i obaj podjęli próbę przezwyciężenia niekorzystnych warunków cywilizacyjnych swoich czasów. Stworzyli różną, ale jednocześnie bliskoznaczną kategorię opisu wspólnotowości – jest nią relacja współzależności „Ja–My”. Tekst zawiera analizę ich poglądów ze zwróceniem uwagi na różnorodność akcentów w pojmowaniu wspólnotowości. W podsumowaniu autorka odnosi te utopijne teorie do współczesności.

Biogram autora

Mirosława Zalewska-Pawlak - University of Łódź

Mirosława Zalewska-Pawlak – prof. dr hab., zatrudniona w Katedrze Edukacji Artystycznej i Pedagogiki Twórczości na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w badaniach historyczno-porównawczych nad teorią wychowania estetycznego. Wyniki swoich badań publikowała w wydawnictwach polskich i włoskich, redagowała cyklicznie wydawane monografie zbiorowe na temat Sztuka i wychowanie. Autorka tryptyku: Wychowanie estetyczne dziecka w wieku przedszkolnym. Geneza i rozwój problematyki w polskiej teorii pedagogicznej (1988); Rola sztuki w wychowaniu. Polska tradycja pedagogiczna (2001); Sztuka i wychowanie w XXI wieku. W poszukiwaniu zagubionej teorii sztuki życia i sztuki w wychowaniu (2017).

Bibliografia

Chmielewska K. (2004) Podmiot jako utopia estetyczna: „Listy o wychowaniu estetycznym człowieka” Friedricha Schillera a „Dziennik” Witolda Gombrowicza, „Pamiętnik Literacki”, no. 4, pp. 7–16.

Cybal-Michalska A. (2005) Edukacyjna przestrzeń orientacji proeuropejskiej in: Kultura jako fundament wspólnoty edukacyjnej, A. Sajdak (ed.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, pp. 69–80.

Genari M. (2007) L’educazione estetica, ed. 6, Milano, Editore Strumenti Bompiani.

Glinkowski W. (2008) Transcendencja codzienności. Miejsca – spotkania – obsesje, Łódź, Wydawnictwo Fundacja ANIMA.

Negri A. (1991) Educazione ed integrazione estetica w: L’educazione estetica oggi, G. Sforza (ed.), Roma, Bulzoni Editore, pp. 36–53.

Nowotniak J. (2005) Przestrzenie ambiwalencji kulturowej w polskiej rzeczywistości edukacyjnej in: Kultura jako fundament wspólnoty edukacyjnej, A. Sajdak (ed.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, pp. 59–66.

Olbrycht K. (2019) Edukacja kulturalna jako edukacja wzrastania w człowieczeństwie, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Pankowska K. (red.) (2010) Sztuka i wychowanie. Współczesne problemy edukacji estetycznej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Żak.

Pankowska K. (2010) Wstęp. Wychowanie estetyczne dziś – nowa rzeczywistość, nowe zadania in: Sztuka i wychowanie. Współczesne problemy edukacji estetycznej, K. Pankowska (ed.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Żak, pp. 9–19.

Piejka A. (2009) Europejski sposób bycia człowiekiem. Komitet Prognoz „Polska 2000Plus”, „Ruch Pedagogiczny”, no. 1–2, pp. 89–94.

Piejka A. (2010) Sprawozdanie z konferencji „Osobowa tożsamość Europejczyka”, Mądralin 1–2 grudnia 2009, „Kwartalnik Pedagogiczny”, no. 1, pp. 178–188.

Piejka A. (2023) Kultura pokoju w myśli pedagogicznej Ireny Wojnar. Główne inspiracje, „Kwartalnik Pedagogiczny”, no. 1(267), pp. 47–63. DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2023-1.4

Prokopiuk J. (2011) Utopia i profecja, czyli dwie dusze Friedricha Schillera. Wstęp in: Pisma teoretyczne : „Listy o estetycznym wychowaniu człowieka” i inne rozprawy, F. Schiller, trans. J. Prokopiuk, Warszawa, Wydawnictwo Aletheia, pp. 5–39.

Read H. (1958) Education Through Art, London, Faber and Faber, 1958.

Read H. (1976) Wychowanie przez sztukę, trans. A. Trojanowska-Kaczmarska, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, Ossolineum.

Sajdak A. (red.) (2005) Kultura jako fundament wspólnoty edukacyjnej, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Schiller F. (1954), On the Aesthetic Education of Man, trans. Reginald Snell, New Haven: Yale University Press.

Torowska J. (2010) Aktualność koncepcji wychowania przez sztukę Herberta Reada in: Sztuka i wychowanie. Współczesne problemy edukacji estetycznej, K. Pankowska (ed.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Żak, pp. 51–65.

Volpicelli I. (2001) Modelli e teorie dell’educzaione nella pedagogia dell’Ottocento, Napoli, Editore Tecnodid.

Wojnar I. (1976) Teoria wychowania estetycznego – zarys problematyki, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wojnar I. (1976) Wizja człowieka uskrzydlonego. Wstęp in: Wychowanie przez sztukę, H. Read, trans. A. Trojanowska-Kaczmarska, Wrocław–Warszawa–Kraków, Ossolineum, pp. 9–15.

Wojnar I. (2010) Wychowanie estetyczne dziś. W czterdziestą rocznicę śmierci Herberta Reada in: Sztuka i wychowanie. Współczesne problemy edukacji estetycznej, K. Pankowska (ed.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Żak, pp. 15–22.

Wojnar I. (2016) Humanistyczne przesłanki niepokoju, Warszawa, Dom Wydawniczy Elipsa.

Zalewska-Pawlak M. (2001) Rola sztuki w wychowaniu. Polska tradycja pedagogiczna, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Ziołowicz A. (2011) Poszukiwanie wspólnoty. Estetyka dramatyczności a więź międzyludzka w literaturze polskiego romantyzmu, Kraków, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.

SGH (2024) Wartości Unii Europejskiej – renesans czy kryzys?, strona internetowa konferencji, https://www.sgh.waw.pl/wydarzenia/wartosci-unii-europejskiej-renesans-czy-kryzys (access: 14.05.2024).