O badaniach biograficznych krytycznie

Agnieszka Bron

doi:10.18778/2450-4491.04.02

Autor

Agnieszka Bron Uniwersytet Sztokholmski, Instytut Pedagogiki

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.04.02

Słowa kluczowe:

metoda biograficzna, abdukcja, analiza, typologia studentów

Abstrakt

W naukach społecznych i humanistycznych widzimy różnorodność podejść do badań biograficznych. Powstaje więc pytanie, które z tych podejść są właściwe, a które nie? Które warto stosować i dlaczego? Artykuł ten podejmuje zagadnienie badań biograficznych z punktu widzenia krytycznego, szczególnie w czasie, kiedy różnorodność podejść, koncepcji i perspektyw może sprawiać trudności nowicjuszom w stosowaniu tej metody.
Wieloletnie posługiwanie się metodą biograficzną pozwala mi spojrzeć na własną działalność badawczą krytycznie i zastanawiać się, jak stosowanie metody abdukcyjnej do generowania teorii dotyczącej konstruowania i rekonstruowania tożsamości nietradycyjnych studentów w szkolnictwie wyższym w Szwecji jest możliwe i jakie są tego konsekwencje.
Artykuł ten stara się pokazać początki metody biograficznej, usytuować ją w kontekście nauk społecznych, zastanowić się nad różnymi podejściami, pułapkami oraz zaletami i wadami tej metody. Równocześnie przedstawia problemy w stosowaniu metody wywiadu biograficznego, doboru próby, zagadnień etycznych oraz analizy danych, jak i konceptualizacji danych oraz tworzenia typologii na przykładzie własnych badań.

Biogram autora

Agnieszka Bron - Uniwersytet Sztokholmski, Instytut Pedagogiki

Profesor zwyczajny Uniwersytetu Sztokholmskiego, były profesor Uniwersytetu w Bochum. Członek założyciel i członek zarządu ESREA, redaktor czterech tomów „Bochum Studies in International Adult Education”, członek redakcji wielu czasopism, m.in. „Studies in the Education of Adults”. Udział w Europejskich projektach badawczych na temat studentów nietradycyjnych. Główne obszary zainteresowań badawczych: uczenie się i praca biograficzna dorosłych, dostęp robotników i studentów nietradycyjnych do szkolnictwa wyższego oraz społeczeństwa obywatelskiego.

Bibliografia

Alexander J., Thompson K. (2008) A Contemporary Introduction to Sociology: Culture and Society in Transition, Boulder, Colorado, Paradigm Publishers.

Alheit P. (1995) Biographical learning. Theoretical outline, challenges and contradictions of a new approach in adult education w: The Biographical approach in European adult education, P. Alheit et al. (ed.), Wien, Verband Wiener Volksbildung/ESREA, s. 57–74.

Belenky M. F., Clinchy B. M., Goldberger N. R., Tarule J. M. (1986) Women’s Ways of Knowing, New York, Basic Books.

Bertaux D. (ed.) (1981) Biography and Society, Beverly Hills, University of California.

Blumer H. (1954) What is Wrong with Social Theory?, “American Sociological Review”, no 19, s. 3–10.

Bourdieu P. (1990) The Logic of Practice, Cambridge, Polity Press.

Bron A. (1999) The Price of Immigration. Life Stories of Two Poles in Sweden, “International Journal of Contemporary Sociology”, no 36/2, s. 191–203.

Bron A. (2000) Floating as an analytical category in the narratives of Polish immigrants to Sweden w: Allvarlig debatt and rolig lek, En festskrift tillägnad Andrzej Nils Uggla, Uppsala. Uppsala, Universitet, Centrum för multietnisk forskning, s. 119–132.

Bron A. (2007) Learning, Language and Transition w: Using biographical and life history approaches in the study of adult and lifelong learning: perspectives from across Europe, L. West et al. (eds.), Frankfurt, Peter Lang, s. 205–220.

Bron A. (2009) Biograficzność w badaniach biograficznych, „Dyskursy Młodych Andragogów”, nr 10, Zielona Góra, Uniwersytet Zielonogórski, s. 37–54.

Bron A., Edström E., Thunborg C. (2010) Struggles in Student Identity – A Space for Poetry, ESREA Life History and Biography Network Conference, Växjö University College.

Bron A., Edström E., Thunborg C. (2012) ‘To Make a Difference for the Others and Myself’: Second Generation Immigrants Students’ Learning Narratives in Sweden, ESREA Migration, Racism, and Xenophobia Research Network Conference, Karl-Franzens Universität Graz.

Bron A., Schemmann M., (eds.) (2002) Social Science Theories and Adult Education Research, BSIEA, vol. 3, Münster, Lit Verlag.

Bron A., Thunborg C. (2015) Biographical interviewing. The case of non-traditional students in higher education. SAGE Research Methods Cases, http://srmo.sagepub.com/page/help-1/help

Bron A., Thunborg C. (2016) O teoretyzowaniu danych biograficznych. Przypadek studentów nietradycyjnych, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja. Kwartalnik myśli społeczno-pedagogicznej”, nr 3 (75), vol. 19, s. 139–153.

Bron A., Thunborg C., Edström E. (2013) Theorizing Learning Lives of Non-Traditional Students. Paper presented at the ESREA Life history and Biographical Research Network, Canterbury 28 February – 3 March 2013.

Bron A., Thunborg C., Edström E. (2014) Ethnicity and Class, Does it Matter? w: Student voices on inequalities in European Higher Education, F. Finnegan, B. Merrill, C. Thunborg (eds.), London, Routledge, s. 63–73.

Bron-Wojciechowska A. (1989) Workers and Post-Secondary Education. A Cross Polity Perspective, Uppsala, Uppsala Studies in Education 31, Acta Universitatis Upsaliensis.

Bruner J. (1990) Acts of Meaning, Harvard, Harvard University Press.

Chamberlayne P., Borna J., Wengraf T. (eds.) (2000) The Turn to Biographical Methods in Social Science Comparative issues and examples, New York, Routledge.

Denzin N. (1989) The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological Methods, New Brunswick, Transaction.

Dulczewski Z. (1984) Florian Znaniecki życie i dzieło, Poznań, Wydawnictwo Poznańskie.

Durkheima É. (1895) Les règles de la méthode sociologiqu. The Rules of Sociological Method, Paris, Librairie Félix Alcan.

Giddens A. (1991) Modernity and Self-Identity, Self and Society in the Late Modern Age, Cambridge, Polity Press.

Glaser B. (1992) Basics of Grounded Theory Analysis, Mill Valley, Sociology Press.

Glaser B. (2002) Conceptualisation. On Theory and Theorising Using Grounded Theory w: Social Science Theories and Adult Education Research, A. Bron, M. Schemmann (eds.), BSIEA, vol. 3, Münster, Lit Verlag, s. 313–335.

Glaser B., Strauss A. (1967) The discovery of grounded theory, Chicago, Aldine.

Mead G. H. (1934) Mind, Self and Society. A Standpoint from a Social Behaviorist, Chicago, University of Chicago Press.

Peirce Charles S. (1974, 1979) Collected Papers, Published by Charles Hartshorne, Paul Weiss and Arthur Burks. Cambridge (Mass.), The Belknap Press of Harvard University Press.

Ricoeur P. (2000) La Mémoire, l’Histoire, l’Oubli, Paris, Èditions du Seuil.

Riemann G., Schütze F. (1992). ‘Trajectory’ as a main theoretical concept in analysis of social processes of suffering and disorder, „Kultura i Społeczeństwo”, no 2.

Schütze F. (1987) Das narrative Interview in Interaktionsfeldstudien w: Studiebrief der Fernuniversität, Hagen, FB Erzichungs- und Sozialwissenschaften.

Shaw C. (1930) The Jack-Roller. A Delinquent Boy’s Own Story, Chicago, The University of Chicago Press.

Strauss A. (1987) Qualitative Analysis for Social Scientists, Cambridge, Cambridge University Press.

Szacki J. (1986) Znaniecki, Warszawa, Wiedza Powszechna.

Szewczuk W. (1959) Psychologia człowieka dorosłego. Wybrane zagadnienia, Warszawa, Wiedza Powszechna.

Tavory I., Timmermans S. (2014) Abductive analysis. Theorizing Qualitative Research, Chicago, The University of Chicago Press.

Thomas I. W., Znaniecki F. (1918–1921) The Polish Peasant in Europe and America, Boston, Mass., Badger.

Thomas I. W., Znaniecki F. (1976) Chłop polski w Europie i w Ameryce, t. 1–5, Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Thunborg C., Bron A., Edström E. (2011) Forming and transforming learning identities in higher education w: Raamat Öppimisest (The book of learning), L. Jögi, K. Krabi (eds.), Tallinn, Tallinn Ûlikooli Kasvatusteaduste Instituut.

Thunborg C., Bron A., Edström E. (2012) Forming learning identities in higher education in Sweden, “Studies for the Learning Society”, no 2–3, s. 23–34.

Thunborg C., Bron A., Edström E. (2013) Motives, commitment and student identity in higher education – Experiences of non-traditional students in Sweden, “Studies in Education of Adults”, no 45 (2), s. 177–193.

Włodarek J., Ziółkowski M. (1990) (red.) Metoda biograficzna w socjologii, Poznań, PWN.