Cierpienie, opieka i granice życia: opinie pracownic domów opieki na temat eutanazji
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.22.2.02Słowa kluczowe:
eutanazja, praca opiekuńcza, etyka opieki, praca emocjonalna, domy opieki, starość, cierpienie, zawody sfeminizowaneAbstrakt
Artykuł przedstawia wyniki badań jakościowych dotyczące opinii na temat eutanazji wśród kobiet zatrudnionych w domach opieki, w których przeważają osoby starsze. Celem analizy jest pokazanie, jak doświadczenia zawodowe i osobiste, a także ekspozycja na cierpienie wpływają na kształtowanie się opinii na temat eutanazji. W artykule omówiono wyniki badań empirycznych opartych na teoretycznych ramach etyki opieki (Tronto) oraz pracy emocjonalnej (Hochschild), a także rozważano kwestię krzywdy moralnej (Shay). Wyniki wskazują, że większość respondentek popiera legalizację eutanazji, uzasadniając swoje stanowisko wiedzą na temat procesu umierania i doświadczeniem towarzyszenia innym w cierpieniu.
Bibliografia
Arends Susanne A.M., Steenbergen Milou, Thodé Maureen, Francke Anneke L., Jongerden Irene P. (2022), Moral distress among nurses involved in life-prolonging treatments in patients with a short life expectancy: A qualitative interview study, “Patient Education and Counseling”, vol. 105(7), pp. 2531–2536, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0738399122000416?via%3Dihub (accessed: 25.03.2026).
Bartolomé-Peral Edurne, Coromina Lluis (2020), Attitudes towards Life and Death in Europe: A Comparative Analysis, “Czech Sociological Review”, vol. 56(6), pp. 835–862, https://sreview.soc.cas.cz/artkey/csr-202006-0005_attitudes-towards-life-and-death-in-europe-a-comparative-analysis.php (accessed: 25.03.2026).
Bellon Filip, Mateos José Tomás, Pastells-Peiró Roland, Espigares-Tribó Gemma, Gea-Sánchez Montserrat, Rubinat-Arnaldo Esther (2022), The role of nurses in euthanasia: A scoping review, “International Journal of Nursing Studies”, vol. 134, 104286, https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2022.104286
CBOS (2013), Zaniechanie uporczywej terapii a eutanazja, Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2013/K_003_13.PDF (accessed: 24.10.2025).
CBOS (2021), Stosunek Polaków do wybranych zjawisk i zachowań kontrowersyjnych moralnie, Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2021/K_165_21.PDF (accessed: 24.10.2025).
Cholbi Michael J. (ed.) (2017), Euthanasia and Assisted Suicide, Santa Barbara–Denver: Praeger.
Cohen Joachim, Marcoux Isabelle, Bilsen Johan, Deboosere Patrick, Wal Gerrit van der, Deliens Luc (2006), European public acceptance of euthanasia: Socio-demographic and cultural factors associated with the acceptance of euthanasia in 33 European countries, “Social Science & Medicine”, vol. 63(3), pp. 743–756, https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2006.01.026
Cohen Joachim, Van Landeghem Paul, Carpentier Nico, Deliens Luc (2013), Different trends in euthanasia acceptance across Europe. A study of 13 western and 10 central and eastern European countries, “European Journal of Public Health”, vol. 23(3), pp. 378–380, https://doi.org/10.1093/eurpub/cks186
Dierckx de Casterlé Bernadette, Verpoort C., De Bal N., Gastmans Chris (2006), Nurses’ views on their involvement in euthanasia: a qualitative study in Flanders (Belgium), “Journal of Medical Ethics”, vol. 32(4), pp. 187–192, https://doi.org/10.1136/jme.2005.011783
Hochschild Arlie Russell (2009), Zarządzanie emocjami. Komercjalizacja ludzkich uczuć, translated Jacek Konieczny, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Hol Hege, Vatne Solfrid, Orøy Aud, Rokstad Anne Marie Mork, Opdal Øivind (2022), Norwegian Nurses’ Attitudes Toward Assisted Dying: A Cross-Sectional Study, “Nursing: Research and Reviews”, vol. 12, pp. 101–109, https://doi.org/10.2147/NRR.S363670
Holt Janet (2008), Nurses’ attitudes to euthanasia: the influence of empirical studies and methodological concerns on nursing practice, “Nursing Philosophy”, vol. 9(4), pp. 257–272, https://doi.org/10.1111/j.1466-769X.2008.00373.x
Jameton Andrew (1984), Nursing Practice: The Ethical Issues, Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Kellehear Allan (2007), A Social History of Dying, Cambridge: Cambridge University Press.
Kubisa Julia (2014), Bunt białych czepków. Analiza działalności związkowej pielęgniarek i położnych, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Lachowski Stanisław, Lachowska Bogusława, Florek-Łuszczki Magdalena (2024), Acceptance of euthanasia by students of selected study disciplines at universities in Lublin, Poland, “BMC Medical Ethics”, vol. 25, 83, https://doi.org/10.1186/s12910-024-01071-7
MacTavish Erica, Dupuis Kate (2025), Interventions for Addressing Moral Distress and Moral Injury in Long-Term Care Staff: A Scoping Review, “Journal of Long-Term Care”, pp. 81–96, https://doi.org/10.31389/jltc.278
Materstvedt Lars Johan, Clark David, Ellershaw John, Førde Reidun, Boeck Gravgaard Anne-Marie, Müller-Busch H. Christof, Porta i Sales Josep, Rapin Charles-Henri (2003), Euthanasia and physician-assisted suicide: a view from an EAPC ethics task force, “Palliative Medicine”, vol. 17(2), pp. 97–101.
Oberle Kathleen, Hughes Dorothy (2001), Doctors’ and nurses’ perceptions of ethical problems in end-of-life decisions, “Journal of Advanced Nursing”, vol. 33(6), pp. 707–715.
Pakuła Mateusz (2021), Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Warszawa: Nisza.
Pauly Bernadette M., Varcoe Colleen, Storch Jan (2012), Framing the issues: moral distress in health care, “HEC Forum”, vol. 24(1), pp. 1–11.
Penal Code, Article 150 [Zabójstwo eutanatyczne], https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-150 (accessed: 24.10.2025).
Penal Code, Article 151 [Doprowadzenie do samobójstwa], https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-151 (accessed: 24.10.2025).
Pereira Anne G., Linzer Mark, Berry Leonard L. (2023), Mitigating Moral Injury for Palliative Care Clinicians, “Palliative Medicine Reports”, vol. 4(1), pp. 24–27, https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1089/pmr.2022.0062 (accessed: 25.03.2026).
PTAiIT, TIP (2025), Stanowisko Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii (PTAiIT) oraz Zarządu Głównego Towarzystwa Internistów Polskich (TIP) dotyczące zapobiegania terapii daremnej, https://www.anestezjologia.org.pl/sites/scm/files/2025-02/Stanowisko%20PTAIT%20i%20TIP.pdf (accessed: 1.03.2026).
Radbruch Lukas, Leget Carlo, Bahr Patrick, Müller-Busch Christof, Ellershaw John, Conno Franco de, Vanden Berghe Paul (2016), Euthanasia and physician-assisted suicide: A white paper from the European Association for Palliative Care, “Palliative Medicine”, vol. 30(2), pp. 104–116, https://doi.org/10.1177/0269216315616524
Shay Jonathan (1994), Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character, New York: Atheneum.
Shay Jonathan (2014), Moral injury, “Psychoanalytic Psychology”, vol. 31(2), pp. 182–191.
Simonazzi Annamaria (2009), Care Regimes and National Employment Models, “Cambridge Journal of Economics”, vol. 33(2), pp. 211–232.
Stępkowska Justyna, Reniec Maciej (2023), Pielęgniarki w Polsce wobec eutanazji, “Studia Ełckie”, vol. 25(3), pp. 359–380.
Stolz Erwin, Burkert Nathalie, Großschädl Franziska, Rásky Éva, Stronegger Willibald J., Freidl Wolfgang (2015), Determinants of Public Attitudes towards Euthanasia in Adults and Physician-Assisted Death in Neonates in Austria: A National Survey, “PLoS ONE”, vol. 10(4), e0124320, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0124320
Tronto Joan C. (1993), Moral Boundaries: A Political Argument for an Ethic of Care, New York: Routledge.
Tronto Joan C. (2013), Caring Democracy: Markets, Equality, and Justice, New York: New York University Press.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
