Rozum na barykadzie. Michel Foucault i intelektualizacja społecznego protestu

Karol Franczak

doi:10.18778/1733-8069.12.1.07

Authors

Karol Franczak Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.12.1.07

Keywords:

Michel Foucault, Intellectualization of Social Protest, Groupe d’Information sur les Prisons, Discourse, Power, Public Sphere

Abstract

The main scientific objective of the paper is to investigate the problematization of protest, resistance, and explosions of social discontent in the discourse of European symbolic elites. The analysis of three dimensions of the intellectualization of protest serves to answer the following questions: how is protest shaped as an object of intellectual discussion, how it gains the attention of symbolic elites, and how intellectuals support social protest and make it a subject of public attention. The second objective is to identify the paradoxes and dilemmas of the intellectualization of protest on the example of Michel Foucault and the organization Groupe d’Information sur les Prisons. Following Foucault’s case, the author argues that the protest cannot avoid symbolic appropriation by those who claim to be its greatest advocates, and elites declaring themselves to be social critics are often uncritical towards their ideological positions.

Author Biography

Karol Franczak, Uniwersytet Łódzki

Karol Franczak – socjolog i kulturoznawca, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się problematyką władzy i komunikacji, sfery publicznej oraz analizą działalności współczesnych elit symbolicznych. Autor książki Kalający własne gniazdo. Artyści i obrachunek z przeszłością (Universitas 2013). Publikował w czasopismach naukowych, m.in. „Kulturze i Społeczeństwie”, „Przeglądzie Socjologicznym” i „Societas/Communitas” oraz w prasie społeczno-kulturalnej, m.in. „Odrze” i „Tygodniku Powszechnym”.

References

Blumer Herbert (1971) Social Problems as Collective Behavior. „Social Problems”, vol. 18, no. 3, s. 298‒306. DOI: https://doi.org/10.1525/sp.1971.18.3.03a00020

Bourdieu Pierre (2004) Moment krytyczny. Przełożył Maciej Gdula. „Krytyka Polityczna”, nr 6, s. 66‒93.

Bourdieu Pierre (2009) O telewizji. Panowanie dziennikarstwa. Przełożyły Karolina Sztandar-Sztanderska, Anna Ziółkowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brich Cecile (2008) The Groupe d’Information sur les Prisons: The Voice of Prisoners? Or Foucault’s. „Foucault Studies”, no. 5, s. 26‒47. DOI: https://doi.org/10.22439/fs.v0i5.1408

Bucholc Marta (2014) Pamiętacie mocny program? Współczesne losy mocnego programu socjologii wiedzy [w:] Maciej Gdula, Lech M. Nijakowski, red., Oprogramowanie rzeczywistości społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 209-233.

Butler Judith (2008) Uwikłani w płeć. Przełożyła Karolina Krasuska. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Castells Manuel (2013) Sieci oburzenia i nadziei. Przełożyła Olga Siara. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Czyżewski Marek (2003) Trzy nurty socjologii przemocy jako odmiany dyskursu – o pułapkach czynienia przemocy wytłumaczalną. „Przegląd Socjologiczny”, tom 52, nr 1, s. 205‒233.

Deleuze Gilles (1986) Foucault and the Prison. „History of the Present”, no. 2, s. 1‒2, 20‒21.

Deleuze Gilles, Foucault Michel (1977) Intellectuals & Power [w:] Donald F. Bouchard, ed., Language, Counter-Memory, Practice. New York: Cornell University Press, s. 205‒217.

Della Porta Donatella, Kriesi Hanspeter, Rucht Dieter (2009) Social Movements in a Globalizing World. London: Palgrave Macmillan.

Eribon Didier (2005) Foucault. Przełożył Jacek Levin. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Foucault Michel (1980) Truth and Power [w:] Colin Gordon, ed., Power/Knowledge. Selected Interviews and Other Writings 1972-1977 Michel Foucault. New York: Pantheon Books, s. 109‒133.

Foucault Michel (1990) Qu’est-ce que la critique?, „Biulletin de la Société Française de Philosophie” nr 2, s. 35–63.

Foucault Michel (1991) Remarks on Marks: Conversations with Duccio Trombadori. New York: Semiotext(e).

Foucault Michel (1998a) Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Przełożył Tadeusz Komendant. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Foucault Michel (1998b) Trzeba bronić społeczeństwa. Przełożyła Małgorzata Kowalska. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Foucault Michel (2000) Seksualność i władza. Przełożyli Damian Leszczyński, Lotar Rasiński [w:] Damian Leszczyński, Lotar Rasiński, red., Filozofia, Historia, Polityka. Warszawa, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 201‒218.

Foucault Michel (2001) Dits et écrits. Daniel Defert, François Ewald, eds., tom 1. Paris: Gallimard.

Foucault Michel (2011) Narodziny biopolityki. Przełożył Michał Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Foucault Michel (2013) Polityczna funkcja intelektualisty. Przełożył Kajetan Maria Jaksender [w:] Bartłomiej Błesznowski, Kajetan Maria Jaksender, Krzysztof Matuszewski, red., Kim pan jest, profesorze Foucault? Kraków: Libron i Eperons-Ostrogi, s. 239‒246.

Gandal Keith (1986) Intellectual Work as a Political Tool. „History of the Present”, no. 2, s. 6‒7, 15‒18.

Hanisch Carol (1970) The Personal is Political [w:] Shulamith Firestone, Anne Koedt, eds., Notes From the Second Year: Women’s Liberation. Major Writings of the Radical Feminists. New York: Radical Feminism, s. 76-78.

Heider Fritz (1958) Psychology of Interpersonal Relations. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. DOI: https://doi.org/10.1037/10628-000

Himmelfarb Gertrude (2007) Jeden naród, dwie kultury. Przełożył Piotr Bogucki. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Iyengar Shanto (1991) Is Anyone Responsible? How Television Frames Political Issues. Chicago: The University of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226388533.001.0001

Johnston Hank, Noakes John A. (2005) Frames of Protest. Social Movements and the Framing Perspective. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers.

Lakoff George (2011) Nie myśl o słoniu! Jak język kształtuje politykę. Przełożyli Anna Ewa Nita, Jacek Wasilewski. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Łośgraf.

Mason Paul (2013) Skąd ten bunt? Przełożył Michał Sutowski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Mohr Reinhard (2008) Miłość do rewolucji. O tym, co prawdziwe, a co fałszywe. Przełożyli Sława Lisiecka, Zdzisław Jaskuła [w:] Daniel Cohn-Bendit, Rüdiger Dammann, red., Maj ’68. Rewolta. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 29-47.

Mouffe Chantal (2008) Polityczność. Przewodnik Krytyki Politycznej. Przełożyła Joanna Erbel. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Nedelmann Birgitta (1995) Schwierigkeiten soziologischer Gewaltanalyse. „Mittelweg 36”, t. 4 nr 3, s. 8‒17.

Paczesny Jacek (2011) O niektórych problemach związanych z dyskursem antyrasistowskim. Na przykładzie sporu o oświadczenie sejmowe posła Górskiego. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 7, nr 3, s. 1‒34. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.7.3.01

Paczesny Jacek (2014) Elity symboliczne o mowie nienawiści. Analiza debaty Zło może urosnąć [w:] Marek Czyżewski, Karol Franczak, Magdalena Nowicka, Jerzy Stachowiak, red., Dyskurs elit symbolicznych. Próba diagnozy. Warszawa: Sedno, s. 254‒290.

Reisigl Martin, Wodak Ruth (2001) Discourse and Discrimination. London: Routledge.

Schütz Alfred (1984) Potoczna i naukowa interpretacja ludzkiego działania. Przełożyła Dorota Lachowska [w:] Edward Mokrzycki, red., Kryzys i schizma, tom 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 137‒192.

Sontheimer Kurt (2008) Zmiany świadomości politycznej w konsekwencji studenckiego protestu. Przełożył Leszek Żyliński [w:] Joanna Jabłkowska, Leszek Żyliński, red., O kondycji Niemiec. Tożsamość niemiecka w debatach intelektualistów po 1945 roku. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s. 279‒292.

Tapscott Don (2010) Cyfrowa dorosłość. Jak pokolenie sieci zmienia świat. Przełożył Piotr Cypryański. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Touraine Alain (1972) Le mouvement de mai, ou communisme utopique. Paris: Editions du Seuil.

Welch Michael (2010) Pastoral Power as Penal Resistance. Foucault and the Groupe d’Information sur les Prisons. „Punishment & Society”, vol. 12, no. 1, s. 47‒63. DOI: https://doi.org/10.1177/1462474509349086

Wolin Richard (2012) The Wind From the East. French Intellectuals, the Cultural Revolution, and the Legacy of the 1960s. Princeton: Princeton University Press.

Zoonen van Lisbet (2012) I-Pistemology: Changing Truth Claims in Popular and Political Culture. „European Journal of Communication”, vol. 27, no. 1, s. 56‒67. DOI: https://doi.org/10.1177/0267323112438808

Žižek Slavoj (2013) Rok niebezpiecznych marzeń. Przełożyli Barbara Szelewa, Maciej Kropiwnicki. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.