Społeczne ujęcie sportu. (Trudne) definiowanie zjawiska i jego dyskurs

Przemysław Nosal

doi:10.18778/1733-8069.11.2.02

Authors

Przemysław Nosal Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Socjologii, ul. Szamarzewskiego 89, 60-658 Poznań

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.11.2.02

Keywords:

Sport Definitions, Attributivity, Contextualism, Sociology of Sport, Sport Discourse

Abstract

The main aspect of social popularity of sport is its specific discourse. Sport terms are used to describe many phenomena from other social fi elds. It is easy to find many examples—“showing red card,” “penalty,” “faster—higher—stronger,” “fair play.” Sport delivers the rules of rivalry, offers particular ways for cognitive structuring of the world (rankings, records, measurements), emphasizes the role of corporality, and underlines the need for transgression. Nevertheless, notwithstanding its discursive embedment, it remains a phenomenon difficult to defi ne within the context of social sciences. This text represents an attempt to elaborate this kind of perspective. The definition at hand is supposed to consider the internal diversity of sport. On the other hand, it should provide the researchers with empirical research tools. The paper consists of introduction and three parts. Firstly, the social specificity of sport is described. Secondly, two different ways of defining sport are introduced—attributive and contextual. Finally, the third way of defining sport is suggested—structured contextualism.

Author Biography

Przemysław Nosal, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Socjologii, ul. Szamarzewskiego 89, 60-658 Poznań

Przemysław Nosal, doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, adiunkt w Instytucie Socjologii UAM, socjolog kultury i sportu, autor rozprawy doktorskiej „Technologia i życie społeczne. Analiza relacji na przykładzie świata sportu”, specjalista w zakresie polityki społecznej, ekspert w licznych projektach dotyczących samorządu terytorialnego, trzeciego sektora i ekonomii społecznej.

References

Bausiger Hermann (2005) Małe święta na co dzień: piłka nożna [w:] Agata Chałupnik i in., red., Antropologia widowisk. Wybór tekstów. Przełożył Wojciech Dudzik. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 271–274.

Beamish Rob, Ritchie Ian (2006) Fastest, Highest, Strongest: A Critique of High-Performance Sport. New York, London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203967850

Bell Bower (1987) To Play the Game. An Analysis of Sport. New Jersey: Transaction.

Bourdieu Pierre (1988 ) Program for a Sociology of Sport. „Sociology of Sport Journal”, vol. 5., s. 153–161. DOI: https://doi.org/10.1123/ssj.5.2.153

Caillois Roger (1973) Żywioł i ład. Przełożyła Anna Tatarkiewicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Coakley Jay (2007) Sports in Society. New York: McGraw-Hill Companies.

Demel Maciej (1974) Pojęcie kultury fizycznej [w:] Zbigniew Krawczyk, red., Filozofia i socjologia kultury fizycznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 215–218.

Drozdowski Rafał (2011) Sport – podwójny agent [w:] Łukasz Rogowski, Radosław Skrobacki, red., Społeczne zmagania ze sportem. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, s. 13–20.

Elias Norbert, Dunning Eric (1993) Quest for Excitement. Sport and Leisure in the Civilizing Process. Oxford: Blackwell. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-11191-6

Geertz Clifford (2005) Interpretacja kultur. Wybrane eseje. Przełożyła Maria Piechaczek. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Giddens Anthony (2003) Stanowienie społeczeństwa. Zarys teorii strukturacji. Przełożył Stefan Amsterdamski. Poznań: Wydawnictwo Zysk i Spółka.

Girard Rene (1993) Sacrum i przemoc. Przełożyli Maria i Jacek Plecińscy. Poznań: Brama ‒ Książnica Włóczęgów i Uczonych.

Guttmann Allen (1978) From Ritual to Record. The Nature of Modern Sport. New York: Columbia University Press.

Heinemann Klaus (1990) Wprowadzenie do socjologii sportu. Przełożył Mirosław Skwieciński. Warszawa: COM SNP.

Holt Richard (1989) Sport and the British. Oxford: Clarendon Press.

Horne John, Tomlinson Alan, Whannel Garry (2005) Understanding Sport. An Introduction to the Sociological and Cultural Analysis of Sport. London, New York: Spon Press. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203983249

Huizinga Johan (1985) Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury. Przełożyli Maria Kurecka i Witold Wirpsza. Warszawa: Czytelnik.

Jackson Steve, Andrews David, Scherer Jay (2004) The Introduction. The Contemporary Landscape of Sport [w:] Steve Jackson, David Andrews, eds., Sports, Culture, and Advertising: Identities, Commodities, and the Politics of Representation. London, New York: Routledge, s. 1–23. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203462003_Introduction

Jarvie Grant (2006) Sport, Culture, and Society. London, New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203970003

Jawłowski Albert (2007) Święty ład. Rytuał i mit mundialu. Warszawa: Wydawnictwo Profesjonalne i Akademickie.

Krajewski Marek (2011) Sztuka jako sport [w:] Łukasz Rogowski, Radosław Skrobacki, red., Społeczne zmagania ze sportem. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, s. 35–50

Krawczyk Zbigniew (1974) Kultura fizyczna – rozumienie i funkcje społeczne [w:] Zbigniew Krawczyk, red., Filozofia i socjologia kultury fizycznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 211–214

Laker Anthony (2002) The Sociology of Sport and Physical Education. London, New York: Routledge.

Mangan John A. (2005) Militarism, Sport, Europe. War Without the Weapon. London: Frank Cass Publisher. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203504055

McLuhan Marshall (2004) Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka. Przełożyła Natalia Szczucka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne.

McNamee Mike (2008) Sports, Virtues, and Vices. Morality Plays. London, New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203090107

Roderick Martin (2006) The Work of Professional Football. A Labour of Love? London, New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203014950

Rousseau Jean-Jacob (1955) Emil, czyli o wychowaniu. Przełożył Wacław Husarski. Wrocław: Zakład im. Ossolińskich.

Rowe David (2004) Sport, Culture, and the Media. Maidenhead: Open University Press.

Schechner Richard (2006) Performatyka. Wstęp. Przełożył Tomasz Kubikowski. Wrocław: Ośrodek Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych.

Scrambler Graham (2005) Sport and Society. History, Power, and Culture. Maidenhead: Open University Press.

Spencer Herbert (1960) O wychowaniu umysłowym, moralnym i fizycznym. Przełożył Antoni Peretiatkowicz. Wrocław: Zakład im. Ossolińskich.

Sztumski Wiesław (1981) Rewolucja naukowo-technologiczna a postęp techniczny [w:] Lech Zacher, red., Nauka – Technika – Społeczeństwo. Wrocław: Wydawnictwo Ossolińskich, s. 55–78.

Wanat Stanisław (1984) Kultura fizyczna klasy robotniczej. Warszawa: Wydawnictwo AWF.

Wohl Andrzej (1961) Społeczno-historyczne podłoże sportu. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”.

Wohl Andrzej (1974) Kultura fizyczna i jej specyfika [w:] Zbigniew Krawczyk, red., Filozofia i socjologia kultury fizycznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 219–221.

Wolańska Teresa (1974) Pojęcie i zakres rekreacji fizycznej [w:] Zbigniew Krawczyk, red., Filozofia i socjologia kultury fizycznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 227–229.

Znaniecki Florian (1973) Socjologia wychowania, tom 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.