Doświadczanie wojny w perspektywie autoetnograficznej. Analiza ram interpretacyjnych kryzysu

Justyna Wrzochul-Stawinoga

doi:10.18778/1733-8069.22.1.04

Autor

Justyna Wrzochul-Stawinoga Uniwersytet im. A.F. Modrzewskiego w Krakowie https://orcid.org/0009-0000-1288-4913

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.22.1.04

Słowa kluczowe:

autoetnografia, analiza ramowa, Goffman, pandemia, wojna, kryzys

Abstrakt

Artykuł stanowi autoetnograficzne studium doświadczenia jednostki w obliczu dwóch nakładających się kryzysów: pandemii COVID-19 oraz wojny w Ukrainie. Celem było ukazanie, jak wydarzenia te przeorganizowały ramy interpretacyjne codzienności oraz tego, jakie znaczenie nadaje im jednostka poprzez narrację autoetnograficzną. Materiał stanowiły zapisy dziennika z okresu marzec – czerwiec 2022 roku, analizowane metodą autoetnograficzną z wykorzystaniem koncepcji ram interpretacyjnych Ervinga Goffmana. Przedmiotem badań jest relacja między indywidualnym przeżywaniem zagrożenia, procesem żałoby i kryzysu a kulturowymi i społecznymi ramami nadawania im sensu. Medialne sposoby ramowania kryzysu silnie przenikają do indywidualnych doświadczeń, kształtując emocje, praktyki i cielesność, a strategie codzienności mogą pełnić funkcję kontrram przywracających poczucie ciągłości.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.

Biogram autora

Justyna Wrzochul-Stawinoga - Uniwersytet im. A.F. Modrzewskiego w Krakowie

Justyna Wrzochul-Stawinoga
Doktor nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika. Ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Zielonogórskim oraz studia doktoranckie na Uniwersytecie Dolnośląskim DSW we Wrocławiu. Jest absolwentką seminarium doktorskiego w Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej. W swojej pracy badawczej łączy perspektywę badań jakościowych z podejściem interdyscyplinarnym. Autorka monografii Doświadczenia migracyjne w narracjach migrantów w Szwajcarii w kontekście czasu, miejsca i mobilności (PWN, Warszawa 2025). Jej zainteresowania badawcze obejmują autoetnografię, analizę doświadczeń granicznych oraz kulturowe konteksty edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem kultury wizualnej, teatru i filmu. Autorka rozwija swoje kompetencje artystyczne, studiując na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie.

Bibliografia

Anderson Leon (2006), Analytic Autoetnography, „Journal of Contemporary Ethnography”, vol. 35(4), s. 373–395, https://commons.princeton.edu/wp-content/uploads/sites/52/2018/04/Anderson-Analytic-Autoethnography.pdf (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Andrukowicz Wojciech (2018), Analiza ramowa rzeczywistości według Goffmana, „Filozoficzne Problemy Edukacji”, nr 1, s. 83–106, https://ejournals.eu/czasopismo/filozoficzne-problemy-edukacji/artykul/analiza-ramowa-rzeczywistosci-wedlug-ervinga-goffmana (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Awdish Rana (2007), In Shock. My Journey from Death to Recovery and the Redemptive Power of Hope, New York: St. Martin’s Press.
Google Scholar

Awdish Rana (2018), W szoku. Moja droga od lekarki do pacjentki. Cała prawda o służbie zdrowia, przełożył Rafał Śmietana, Kraków: Wydawnictwo Znak.
Google Scholar

BBC: W Syrii było co najmniej 106 przypadków użycia broni chemicznej (2018), https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C340940%2Cbbc-w-syrii-bylo-co-najmniej-106-przypadkow-uzycia-broni-chemicznej.html (dostęp: 10.03.2022).
Google Scholar

Bielecka-Prus Joanna (2014), Po co nam autoetnografia? Krytyczna analiza autoetnografii jako metody badawczej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. X, nr 3, s. 76–95, https://czasopisma.uni.lodz.pl/socjak/article/view/12742 (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Bojanowski Wojciech (2022), Wojciech Bojanowski u Wojewódzkiego: Co chwilę słyszę w Warszawie syreny przeciwlotnicze, chociaż ich nie ma, https://party.pl/newsy/wojciech-bojanowski-u-wojewodzkiego-slysze-co-chwile-w-warszawie-syreny-przeciwlotnicze-chociaz-ich-nie-ma-143103-r1/ (dostęp: 22.03.2022).
Google Scholar

Broń chemiczna pod Bolimowem, mgła która niosła śmierć (2025), https://polskieradio24.pl/artykul/1363483,bron-chemiczna-pod-bolimowem-mgla-ktora-niosla-smierc (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Burszta Wojciech J. (1997), Wielokulturowość. Pytania pierwsze, [w:] Marian Kempny, Andrzej Kapciak, Sławomir Łodziński (red.), U progu wielokulturowości. Nowe oblicze społeczeństw wieloetnicznych, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 245–246.
Google Scholar

Bzymek Andrzej (2022), Retropowroty. Pokolenie Re-Run, Syndrom Piotrusia Pana i pułapka nostalgii, „Edukacja Dorosłych”, nr 2, s. 111–116, https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-6aa3cb1e-af84-44ed-83f6-5414890db06f/c/ Bzymek_A._2_2012.pdf (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Cez-134 i cez-137 wciąż w leśnych grzybach. Niemiecki urząd zrobił badania (2021), https://wiadomosci.dziennik.pl/swiat/artykuly/8266864,niemcy-grzyby-czarnobyl-bvl-cez-134-cez-137.html (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Czyżewski Marek (2010), Analiza ramowa, czyli „co tu się dzieje”, [w:] Erving Goffman, Analiza ramowa. Esej z organizacji doświadczenia, przełożył Stanisław Burdziej, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. XXVI–XXXVII.
Google Scholar

Ellis Carolyn, Bochner Arthur P. (2000), Autoethnography, Personal Narrative, and Reflexivity: Researcher as Subject, [w:] Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (red.), Handbook of Qualitative Research, Thousand Oaks: Sage, s. 733–768.
Google Scholar

Franczak Karol (2014), Perspektywa framing analysis – oferta analityczna dla badań nad dyskursem?, „Przegląd Socjologiczny”, t. 63, nr 3, s. 135–156.
Google Scholar

Frank Arthur W. (2013), The Wounded Storyteller. Body, Illness & Ethics, Chicago–London: University of Chicago Press.
Google Scholar

Gennep Arnold van (2006), Obrzędy przejścia, przełożyła Beata Biały, Warszawa: PIW.
Google Scholar

Goffman Erving (2010), Analiza ramowa. Esej z organizacji doświadczenia, przełożył Stanisław Burdziej, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Google Scholar

Jackowski Wojciech (2022), Wizja Live 02 Marzec 22, https://www.youtube.com/watch?v=Kpr_CMgKzvM (dostęp: 6.05.2022).
Google Scholar

Kacperczyk Anna (2014), Autoetnografia – technika, metoda, nowy paradygmat? O metodologicznym statusie autoetnografii, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. X, nr 3, s. 32–75, https://czasopisma.uni.lodz.pl/socjak/article/view/12740 (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Konecki Krzysztof T. (2012), „Analiza ramowa. Esej z organizacji doświadczenia”, Erving Goffman, tł. Stanisław Burdziej, Kraków 2010 [recenzja], „Kultura i Wychowanie”, nr 4(2), s. 176–177, https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/kultura-i-wychowanie/2012-tom-4/kultura_i_wychowanie-r2012-t4-s176-179.pdf (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Kotras Marcin (2017), Praktyki ramowania i przeramowania w dyskursie medialnym dotyczącym Okrągłego Stołu, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XIII, nr 3, s. 73–93, https://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume39/PSJ_13_3.pdf (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Kreml: Wejście misji pokojowej NATO na Ukrainę to lekkomyślna decyzja (2022), https://www.rp.pl/konflikty-zbrojne/art35922901-kreml-wejscie-misji-pokojowej-nato-na-ukraine-to-lekkomyslna-decyzja#:~:text=a%20%22mo%C5%BCliwy%20kontakt%20mi%C4%99dzy%20rosyjsk%C4%85%20armi%C4%85%20a,przebiega%20zgodnie%20z%20planem%20i%20za%C5%82o%C5%BConymi%20celami (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Lejeune Philippe (2001), Pakt autobiograficzny, przełożyła Anna Labuda, [w:] Regina Lubas-Bartoszyńska (red.), Wariacje na temat pewnego paktu: o autobiografii, Kraków: Wydawnictwo Universitas, s. 21–56.
Google Scholar

Lejzerowicz Maciej (2003), Koncepcja jaźni George’a Herberta Meada i teoria innego Alfreda Schütza, „Studia Philosophiae Christianae”, t. 39, nr 2, s. 303–328.
Google Scholar

Lesman Urszula (2022), Ukraina: wyższe, ale „niekrytyczne” promieniowanie w Czarnobylu, https://energia.rp.pl/atom/art35759701-ukraina-wyzsze-ale-niekrytyczne-promieniowanie-w-czarnobylu (dostęp: 23.03.2022).
Google Scholar

Lorenz Wojciech (2020), Użycie broni chemicznej przez Rosję – konsekwencje dla NATO, https://pism.pl/publikacje/Uzycie_broni_chemicznej_przez_Rosje___konsekwencje_dla_NATO (dostęp: 10.03.2022).
Google Scholar

Makówka Rafał (2020), Przepowiednia z Niemiec: 3 dni ciemności, ostatni papież i koniec świata, https://www.antyradio.pl/News/Przepowiednia-z-Niemiec-3-dni-ciemnosci-ostatni-papiez-i-III-wojna-swiatowa-45521 (dostęp: 15.03.2022).
Google Scholar

Nowak-Dziemianowicz Mirosława (2011), Narracja – Tożsamość – Wychowanie: perspektywa przejścia i zmiany, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja: Kwartalnik Myśli Społeczno-Pedagogicznej”, nr 3(55), s. 37–53, https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/terazniejszosc-czowiek-edukacja-kwartalnik-mysli-spoeczno-pedagogicznej/2011-numer-3-55/terazniejszosc_czlowiek_edukacja_kwartalnik_mysli_spoleczno_pedagogicznej-r2011-t-n3_55-s37-53.pdf (dostęp: 31.12.2025).
Google Scholar

Okupnik Małgorzata (2019), W poszukiwaniu remedium na choroby medycyny. O medycynie narracyjnej i patografiach, „Kultura Współczesna”, nr 4(107), s. 93–106, https://doi.org/10.26112/kw.2019.107.07
Google Scholar

Opozda Karolina (oprac.) (2022), Wojna w Ukrainie. Wielka Brytania i USA obawiają się, że Putin użyje broni chemicznej, https://wydarzenia.interia.pl/raporty/raport-ukraina-rosja/aktualnosci/news-wojna-w-ukrainie-wielka-brytania-i-usa-obawiaja-sie-ze-putin,nId,5883658 (dostęp: 10.03.2022).
Google Scholar

Radioaktywność 3: Symulacja wybuchu bomby atomowej w Warszawie (2020), https://urbanrat.pl/symulacja-bomby-atomowej/ (dostęp: 18.11.2022).
Google Scholar

Skłodowski Henryk (2010), Psychologiczne wyzwania kryzysu, [w:] Henryk Skłodowski (red.), Człowiek w kryzysie – psychospołeczne aspekty kryzysu, seria „Przedsiębiorczość i Zarządzanie”, t. XI, z. 1, Łódź: Wydawnictwo Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi, s. 9–22.
Google Scholar

Sokół-Szawłowska Marlena (2021). Wpływ kwarantanny na zdrowie psychiczne podczas pandemii COVID-19, „Psychiatria”, nr 18(1), s. 57–62, https://doi.org/10.5603/PSYCH.a2020.0046
Google Scholar

Szewczuk Tomasz (2022), Czy możliwa jest wojna nuklearna z Rosją?, „Kultura Liberalna”, nr 687(10), https://kulturaliberalna.pl/2022/03/08/czy-mozliwa-jest-wojna-nuklearna-z-rosja/ (dostęp: 5.03.2022).
Google Scholar