Poszukiwanie biograficznego sensu po upadku niemieckiej republiki demokratycznej. Przypadek Helgi Kuske

Joanna Wygnańska

doi:10.18778/0208-600X.67.07

Autor

Joanna Wygnańska Uniwersytet Łódzki, Katedra Socjologii Kultury, Centrum Badań Biograficznych i Historii Mówionej

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.67.07

Słowa kluczowe:

analiza biograficzna, konstruowanie tożsamości, uniwersum symboliczne, doświadczenie biograficzne NRD

Abstrakt

Artykuł skupia się na analizie autobiograficznego wywiadu narracyjnego z Helgą Kuske. Narratorka, urodzona w powojennej dekadzie, w Niemczech Wschodnich, doświadcza biograficznie uniwersum symbolicznego Niemieckiej Republiki Demokratycznej, a także trajektorii związanej z trudnościami biograficznymi radzenia sobie w okresie transformacji systemowej. Analiza przypadku Pani Kuske oscyluje między próbą uchwycenia jej biografii w kontekście powojennej historii Niemiec Wschodnich a studium historii jej życia w odniesieniu do koncepcji uniwersum symbolicznego Bergera i Luckmanna. Tekst ma także na celu wskazanie zależności między jednostkowym doświadczeniem biograficznym a procesami kolektywnymi na przykładzie działania wschodnioniemieckich mechanizmów kontrolowania przebiegu życia mieszkańców NRD.

Bibliografia

Berger P., Luckmann T. (1983), Społeczne tworzenie rzeczywistości, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Brie M. (2004), Classifying GDR, [w:] Policy Paper, s. 1–4, https://www.rosalux.de/publication/27333/classifying-the-gdr.html [dostęp 15.08.2018].

Diner D. (1996), On the ideology of Antifascism, “New German Critique”, nr 67, Legacies of Antifascism, s. 123–132.

Esbenshade R. (1995), Remembering to Forget: Memory, History, National Identity in Postwar East-Central Europe, “Representations”, nr 49, Special Issue: Identifying Histories: Eastern Europe Before and After 1989, s. 72–96, https://www.jstor.org/stable/2928750 [dostęp 13.09.2018].

Golczyńska-Grondas A., Grondas M. (2013), Biographical Research and Treatment. Some Remarks on Therapeutic Aspects of Sociological Biographical Interviews, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 4(9), s. 122–139, http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume24/PSJ_9_4_GolczynskaGrondas_Grondas.pdf

Hirszowicz M., Neyman E. (2001), Społeczne ramy niepamięci, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 3/4, s. 23–48.

Kaźmierska K. (2008), Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady, Wydawnictwo Nomos, Kraków.

Kaźmierska K. (2016), Dramatyzacja obrazu doświadczeń czasu wojny w opowiadaniu biograficznym. Analiza przypadku, [w:] R. Dopierała, K. Waniek (red.), Biografia i wojna. Metoda biograficzna w badaniu procesów społecznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 301–339.

Kaźmierska K., Schütze F. (2013), Wykorzystanie autobiograficznego wywiadu narracyjnego w badaniach nad konstruowaniem obrazu przeszłości w biografii. Na przykładzie socjologicznego porównania narracji na temat życia w PRL-u i NRD, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 9, nr 4, s. 122–139, http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume24/PSJ_9_4_Kazmierska_Schutze.pdf [dostęp 15.08.2018].

Nagel U., Terpen Ch., Velez A. (2012), Potęga stosunków społecznych i siła podmiotu. Studium wschodnioniemieckich managerów przed i po 1989 roku oraz wyjaśnienie stabilności i niestabilności NRD na podstawie teorii biografii, [w:] K. Kaźmierska (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Wydawnictwo Nomos, Kraków, s. 761–799.

Riemann G., Schütze F. (1991), “Trajectory” as a basic theoretical concept for analyzing suffering and disorderly social processes, [w:] D. Maines (ed.), Social organization and social process. Essays in honor of Anselm Strauss, Aldine De Gruyter, New York, s. 333–358, online: [dostęp 15.08.2018].

Rokuszewska-Pawełek A. (2016), Doświadczenia wojenne Polaków – analiza trajektorii wrześniowej, [w:] R. Dopierała, K. Waniek (red.), Biografia i wojna. Metoda biograficzna w badaniu procesów społecznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 101–129.

Saryusz-Wolska M. (red.) (2009), Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, Wydawnictwo Universitas, Kraków.

Schmidt M.G. (2004), Social Policy in the German Democratic Republic, Wiesbaden [dostęp 15.08.2018].

Schütze F. (2012), Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne, [w:] K. Kaźmierska (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Wydawnictwo Nomos, Kraków, s. 142–278.

Schütze F. (2012), Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, [w:] K. Kaźmierska (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Wydawnictwo Nomos, Kraków, s. 415–458.

Schütze F. (2014), Autobiographical Accounts of War Experiences. An Outline for the Analysis of Topically Focused Autobiographical Texts – Using the Example of the “Robert Rasmus” Account in Studs Terkel’s Book, “The Good War”, “Qualitative Sociology Review”, nr 10(1), s. 224–283, http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume28/QSR_10_1_Schutze.pdf [dostęp 15.08.2018].

Strauss A. (1969), Mirrors and Masks. The Search for Identity, Published by Sociology Press, London.

Wolff-Powęska A. (2011), The German Democratic Republic’s attitude towards Nazi Past, “Przegląd Zachodni”, nr 1, s. 73–102.