Młodzież europejska wobec aksjonormatywnych wyborów. Perspektywa międzygeneracyjna

Ewa Budzyńska

doi:10.18778/0208-600X.48.05

Authors

Ewa Budzyńska Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Socjologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.48.05

Keywords:

family, the intergenerational transmission of the values

Abstract

In western societies the axionormative sphere undergoes quite quick transformations, enrolling in the paradigm of the Inglehart’s theory bringing back to the passage from materialistic to postmaterialistic values, from traditional to liberal values. The processes of changes in systems of the values depends on many factors, especially on the process of primary socialization in the family.

The investigations which was undertaken over axionormative choices by the youth studying at universities in Nitra and in Katowice showed from the one side ‒ the degree of the similarity among parents’ and children’ generations in the range of the hierarchy of the values (e.g. values of education and life’s stability), and ‒ from the second side ‒ the degree the intergenerational diversification of the axionormative choices (e.g. favorite pastimes, professional interests). The respondents owes many values to not only parents, but also the grandparents (e.g. the moral values and the features of the character, historical knowledge, practical skills, and first of all the feeling of the being dear). The Slovak youth is characterized by the higher level of family cohesion than the Polish youth (particularly in the range of the level of the confidence and of the giving the help to members of their family). The results of our investigations show that traditional and materialistic values have more important meaning than liberal and postmaterialistic ones to the Polish and Slovak youth.

References

Atlas of European Values [2013], http://www.atlasofeuropeanvalues.eu/homepage.php, 15.11.2013.

Boguszewski R. (2013), Rodzina ‒ jej współczesne znaczenie i rozumienie, CBOS, Warszawa.

Durkheim É. (1999), O podziale pracy społecznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

European Values Study [2013], http://www.jdsurvey.net/evs/EVSAnalize.jsp, 15.11.2013.

Fatyga B. (1999), Dzicy z naszej ulicy. Antropologia kultury młodzieżowej, Ośrodek Badań Mło- dzieży, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW, Warszawa.

Feliksiak M. (2013), Zadowolenie z życia, CBOS, Warszawa.

Halman L. (2001), The European Values Study. The Third Wave, Tilburg University Press, Tilburg.

Inglehart R., Basañez M., Moreno A. (1998), Human Values and Beliefs: A Cross-Cul- tural Sourcebook. Political, Religious, Sexual, and Economic Norms in 43 Societies: Findings from the 1990‒1993 World Values Survey, Ann Arbor, The University of Michigan Press, Michigan.

Jasińska-Kania A. (2002), Indywidualizacja i uspołecznienie: przekształcenia moralności w Polsce i Europie, [w:] A. J a s i ń s k a-K a n i a, M. M a r o d y (red.), Polacy wśród Europejczyków. Wartości społeczeństwa polskiego na tle innych krajów europejskich, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 212‒234.

Jasińska-Kania A. (2011), Dynamika zmian wartości zmian wartości Polaków na tle europejskim: EVS 1990 ‒ 1999 ‒ 2008, [w:] M. B u c h o l z, S. M a n d e s, T. S z a w i e l, J. W a w r z y n i a k (red.), Polska po 20 latach wolności, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 225‒239.

Jasińska-Kania A. (2012), Między rygoryzmem a permisywnością: przemiany moralności w Polsce i w Europie, [w:] A. J a s i ń s k a-K a n i a (red.), Wartości i zmiany. Przemiany postaw Polaków w jednoczącej się Europie, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 105–130.

Jawłowska A. (1995), Ład czy rozpad? Zmiany w sferze aksjonormatywnej, [w:] A. S u ł e k, J. S t y k, I. M a c h a j (red.), Ludzie i instytucje. Stawanie się ładu społecznego. Pamiętnik IX Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego, Lublin, 27‒30 VI 1994, PTS, Wydawnictwo UMCS, Lublin, vol. 2, s. 15‒25.

Juszczyk-Frelkiewicz K. (2013), Kohabitacja w świadomości studentów polskich i słowackich na tle przemian życia rodzinnego. Socjologiczne studium porównawcze opinii wybranych środowisk uniwersyteckich, Uniwersytet Śląski, Katowice, (niepublikowana rozprawa doktorska).

Kacprowicz G. (2012), Małżeństwo jako obszar przemian zachowań i wartości Europejczyków, [w:] A. J a s i ń s k a-K a n i a (red.), Wartości i zmiany. Przemiany postaw Polaków w jednoczącej się Europie, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 31‒50.

Kiciński K. (2002), Orientacje moralne społeczeństwa polskiego, [w:] J. M a r i a ń s k i (red.), Kondycja moralna społeczeństwa polskiego, Wydawnictwo WAM, Polska Akademia Nauk, Kraków, s. 368‒403.

Kwaśniewicz W. (2001), Kilka refleksji o przemianach moralności w okresie transformacji ustrojowej, [w:] B. G o ł ę b i o w s k i (red.), Moralność Polaków. Etos i etnos. Dylematy współczesne, Oficyna Wydawnicza „Stopka”, Łomża, s. 63‒72.

MacIver R. M., Page Ch. H. (1983), Religia a moralność, [w:] F. A d a m s k i (red.), Socjologia religii. Wybór tekstów, WAM, Kraków, s. 158‒164.

Mariański J. (1995), Młodzież między tradycją i ponowoczesnością, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin.

Mariański J. (2001), Kryzys moralny czy transformacja wartości? Studium socjologiczne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.

Mariański J. (2006), Socjologia moralności, Wydawnictwo KUL, Lublin.

Merton R. K. (2002), Teoria socjologiczna i struktura społeczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Parsons T. (1969), Struktura społeczna a osobowość, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Poleszczuk J. (2002), Rodzina, małżeństwo, prokreacja: racjonalizacja strategii reprodukcyjnych, [w:] A. J a s i ń s k a-K a n i a, M. M a r o d y (red.), Polacy wśród Europejczyków, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, s. 257‒279.

Świątkiewicz W. (2010), Między sekularyzacją i deprywatyzacją. Socjologiczne refleksje wokół polskiej religijności w kontekście europejskim, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Szafraniec K. (2002), Anomia okresu transformacji a orientacje normatywne młodzieży. Perspektywa międzygeneracyjna, [w:] J. M a r i a ń s k i (red.), Kondycja moralna społeczeństwa polskiego, Wydawnictwo WAM, PAN, Kraków, s. 453‒480.

Sztompka P. (1983), Zmiana strukturalna społeczeństwa: szkic teorii, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 124‒151.

Sztompka P. (2002), Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków.

Turowski J. (1995), Podstawy ładu normatywnego w pluralistycznym społeczeństwie, [w:] A. S u ł e k, J. S t y k, I. M a c h a j (red.), Ludzie i instytucje. Stawanie się ładu społecznego. Pamiętnik IX Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego, Lublin, 27‒30 VI 1994, PTS, Wydawnictwo UMCS, Lublin, vol. 2, s. 9‒14.

Turska A. (1993), The Dynamics of Normative Order in Post-Totalitarian Society, „Polish Sociological Review”, No. 3, s. 233‒248.

Wrzesień W. (2003), Jednostka ‒ rodzina ‒ pokolenie, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.

Ziółkowski M. (1995), Pragmatyzacja świadomości społeczeństwa polskiego, [w:] A. S u - ł e k, J. S t y k, I. M a c h a j (red.), Ludzie i instytucje. Stawanie się ładu społecznego. Pamiętnik IX Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego, Lublin, 27‒30 VI 1994, PTS, Wydawnictwo UMCS, Lublin, vol. 2, s. 27‒47.

Znaniecki F. (1992), Nauki o kulturze, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.