“Lizards like flames”, “alleys like ravines”. From the ocularcentrism to anti-visuality of the series From the Italian Impressions by Władysław Reymont

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.10

Keywords:

Reymont, Italian travel, ocularcentrism, impressions, anti-visuality

Abstract

The article discusses a series of travel texts by Władysław Reymont entitled From the Italian Impressions. The starting point for the author of the article is the clearly defined motivation behind Reymont’s journey, namely the desire to escape the routine of everyday life and, at the same time, to seek new stimuli and inspiration for his novels. The series entitled From the Italian Impressions describes an unusual pilgrimage characterised by haste and fast traveling by train. Reymont is a modern tourist, balancing between an attempt to grasp the whole and contemplation of the small and specific. The author notes that the veristically oriented Reymont, through the narrative framework of Young Poland, achieved an effect of plasticity and kinetic nature of his descriptions of spaces and landscapes. He saw the painterly, theatrical and cinematographic potential of the phenomena he observed: people, nature and works of art. Reymont’s images of Italy come to life, but sometimes it is unclear whether they are still external images or already the author’s inner world. From the Italian Impressions can be treated as an illustration of Henri Bergson’s statement: “The mechanism of our cognition is cinematographic in nature” (ibid., Creative Evolution). The Italian cycle was first published in ‘Gazeta Polska’ in 1895, and subsequently by Adam Grzymała-Siedlecki in the eighth volume of Letters: From the Polish and Italian Land in 1925.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Sabina Brzozowska, Uniwersytet Opolski

Sabina Brzozowska, prof. dr hab., historyczka literatury, autorka czterech monografii autorskich (w ostatnich latach ukazały się W zwierciadle idei. Literatura Młodej Polski – konteksty, Warszawa 2018 oraz Dramaturgia Tadeusza Rittnera – rewizje, Kraków 2023), a także studiów o pisarstwie m.in. Tadeusza Micińskiego, Stanisława Wyspiańskiego, Tadeusza Rittnera, Wacława Berenta, Władysława Reymonta, Thomasa Manna i Stefana Żeromskiego, publikowanych m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Pamiętniku Teatralnym”, „Ruchu Literackim”, „Tekstach Drugich”, „Wielogłosie”, a także w tomach zbiorowych.

References

Bergson Henri, Ewolucja twórcza, wstęp F. Znaniecki, przeł. L. Kołakowski, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2004.
Google Scholar

Brzozowska Sabina, Włochy Reymonta. „Krzyk”, „Dwie wiosny”, „Venus”, w: „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn i in., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2017, s. 39–45.
Google Scholar

Hendrykowski Marek, Reymont scenarzysta, w: „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn i in., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2017, s. 26.
Google Scholar

Kowalczuk Urszula, Dylematy podróży – „Podróż do Włoch” Józefa Kremera i „Podróż po Włoszech” Hipolita Taine’a, „Prace Filologiczne. Seria Literaturoznawcza” 2009, t. 57.
Google Scholar

Kraszewski Józef Ignacy, Kartki z podróży 1859–1864 r., Nakładem Gustawa Sennewalda, Warszawa 1866.
Google Scholar

Krzyżanowski Julian, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Lwów 1947.
Google Scholar

Litwinowicz-Droździel Małgorzata, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.
Google Scholar

Magnone Lena, Siostry w podróży. Literackie ślady wspólnych wędrówek Marii Konopnickiej i Marii Dulębianki, w: Podróż i literatura 1864–1914, red. E. Ihnatowicz, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW, Warszawa 2008, s. 45.
Google Scholar

Mitzner Piotr, Mój Iwaszkiewicz, Wydawnictwo Próby, Warszawa 2023.
Google Scholar

Nycz Ryszard, Literatura jako trop rzeczywistości. Poetyka epifanii w nowoczesnej literaturze polskiej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2001.
Google Scholar

Okulicz-Kozaryn Radosław, Rok 1894 oraz inne szkice o Młodej Polsce, Wydawnic­two Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1894.
Google Scholar

Olszewska Maria Jolanta, Normandia Marii Konopnickiej i Marcela Prousta z malarstwem impresjonistycznym w tle, w: Konopnicka – raz jeszcze, red. M.J. Olszewska, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2022, s. 269.
Google Scholar

Płaszczewska Olga, O Italii Hansa Christiana Andersena, w: Archipelag porównań. Szkice komparatystyczne, red. M. Cieśla-Korytowska, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2007, s. 148.
Google Scholar

Płaszczewska Olga, Podróż włoska jako dialog z literaturą, w: Archipelag porównań. Szkice komparatystyczne, red. M. Cieśla-Korytowska, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2007, s. 121.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły. 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Wydawnictwo Collegium Columbinum, Kraków 2009.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Pisma, t. XVIII: Z ziemi polskiej i włoskiej, wydanie zbiorowe zupełne ze wstępem A. Grzymały-Siedleckiego, Nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1925.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Z włoskich wrażeń. Notatki, „Gazeta Polska” 11 lipca 1895, nr 156, s. 2.
Google Scholar

Sławek Tadeusz, Nie-ludzkie i świat człowieka. O dwóch zdaniach Gustawa Flauberta, w: Kulturowe wizualizacje doświadczenia, red. W. Bolecki, A. Dziadek, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2010, s. 51.
Google Scholar

Sygietyński Antoni, Pisma krytycznoliterackie, oprac. T. Weiss, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1971.
Google Scholar

Sztachelska Jolanta, Szukając siebie. Reymont w Italii, „Polono-Italica. Fabrica Litterarum” 2022, nr 1 (4), s. 6, https://doi.org/10.31261/FLPI.2022.04.03
Google Scholar

Tomasik Wojciech, Semmering 1858, w: Kraszewski i wiek XIX. Studia, red. A. Janic­ka, K. Czajkowski, P. Kuciński, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego, Białystok 2014, s. 118.
Google Scholar

Toporow Władimir N., Przestrzeń i rzecz, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2003.
Google Scholar

Wyka Kaziemierz, Reymont, czyli ucieczka do życia, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.
Google Scholar

Zabawa Krystyna, „Życie przedstawiać, jakim jest” (?) – świadomość estetyczna i poglądy Reymonta na sztukę, w: „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn i in., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2017, s. 14.
Google Scholar

Published

2025-12-31

How to Cite

Brzozowska, S. (2025). “Lizards like flames”, “alleys like ravines”. From the ocularcentrism to anti-visuality of the series From the Italian Impressions by Władysław Reymont. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 71(2), 155–169. https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.10