Nieoczywista Łódź w zapomnianej powieści Ludwika Stolarzewicza

Karolina Kołodziej

doi:10.18778/1505-9057.69.06

Autor

Karolina Kołodziej Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-3122-1108

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.69.06

Słowa kluczowe:

Ludwik Stolarzewicz, Łódź, dwudziestolecie międzywojenne, powieść, dydaktyzm, topografia miasta

Abstrakt

Celem artykułu jest przybliżenie czytelnikom zapomnianej powieści dydaktycznej łódzkiego pisarza, pedagoga i społecznika Ludwika Stolarzewicza pt. Młodości! Wszystkiego dziedzicu (1933). Szerszemu gronu odbiorców jest on znany przede wszystkim jako autor pierwszego opracowania poświęconego łódzkiej literaturze – Literatura Łodzi w ciągu jej istnienia (1935). Opracowywana powieść pozostawała do tej pory nieznana, ponieważ Stolarzewicz tworzył pod różnymi pseudonimami, m.in. Adam Galiński, Ludwik Rozłucki.

Powieść Ludwika Stolarzewicza pokazuje życie grupy przyjaciół, uczniów klasy maturalnej, na tle rzeczywistości łódzkiej lat trzydziestych XX wieku. Autor pokazał podział miasta na przestrzeń męską i żeńską (wyznaczaną przede wszystkim przez szkołą) i – usankcjonowaną przez wcześniejszą literaturę łódzką – biedną i bogatą. Autor opisał też przestrzenie wspólne: ulicę Piotrkowską i park Poniatowskiego.

W artykule zwrócono uwagę na niekonsekwencje w prowadzeniu narracji w omawianej powieści – Autor posługuje się zarówno narracją trzecioosobową (w przeważającej części tekstu), jak i pierwszoosobową, co może świadczyć o tym, że dla Stolarzewicza wartość dydaktyczna powieści była ważniejsza od jej wartości literackich.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Karolina Kołodziej - Uniwersytet Łódzki

Karolina Kołodziej, pracuje w Zakładzie Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski Uniwersytetu Łódzkiego. Autorka monografii Obraz Łodzi w literaturze pozytywizmu i Młodej Polski, współautorka książek Zabytkowe przestrzenie Uniwersytetu Łódzkiego oraz Przewodnik literacki po Łodzi, a także autorka przewodnika dla dzieci Odkryj Łódź. Bardzo twórcza książka o niezwykłym mieście i współautorka Spacerkiem po Łodzi. Przewodnik dla dzieci. Współredagowała drugi tom monografii Budzi się Łódź. Obrazy miasta – między literaturą a publicystyką oraz Słownika kultury literackiej Łodzi do 1939 r. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół literatury pozytywizmu i Młodej Polski, skupia się na odkrywaniu i badaniu literackiej przeszłości Łodzi, szczególnie na literaturze popularnej dwudziestolecia międzywojennego (powieści odcinkowych, komiksów itp.).

Bibliografia

Galiński Adam, właściwie Ludwik Stolarzewicz, Nasza trójka w lasach Beskidu, Łódź 1934.

Rozłucki Ludwik, właściwie Ludwik Stolarzewicz, Młodości! Wszystkiego dziedzicu! Powieść z życia młodzieży, nakładem „Czytaj”, druk J.K. Baranowski, Łódź 1933.

Stolarzewicz Ludwik, Literatura Łodzi w ciągu jej istnienia, Łódź 1935.

Archiwum Państwowe w Łodzi: Od teatru świetlnego do multipleksu, https://www.lodz.ap.gov.pl/index.php?c=article&id=54&print=1 [dostęp: 24.06.2024].

Błażejewski Tadeusz, Z dziejów łódzkiego środowiska Pisarskiego, „Odgłosy” 1981, nr 1, s. 8.

Boruc Alicja, Michał Arct. Dylematy warszawskiego księgarza-wydawcy schyłku XIX wieku, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2013, t. 4, nr 1, s.39–46. DOI: https://doi.org/10.12775/SE.2013.005

Buczek Katarzyna, „Nie łzawe wspomnienia dawnych bojów, ale realna nauka z przeszłości”. O świętowaniu rocznicy niepodległości w szkołach II Rzeczypospolitej refleksji kilka, „Kwartalnik Pedagogiczny” 2018, R. 63, nr 4. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1697 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1697

Dunin Janusz, Moja Łódź pełna książek – o kulturze książki ze źródeł i wspomnień, Łódź 2002.

Hein-Kirchner Heidi, Kult Piłsudskiego i jego znaczenie dla państwa polskiego 1926–1939, Warszawa 2008.

Kaszuba Elżbieta, System propagandy państwowej obozu rządzącego w Polsce w latach 1926–1939, Warszawa 2004.

Kempa Andrzej, W atmosferze skandalu, „Odgłosy” 1991, nr 24.

Konieczka Jadwiga, Biblioteki łódzkie przełomu XIX i XX wieku (1890–1918), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum” 1989, nr 1, s. 4–200.

Kotlarz Piotr, Teatr szkolny w Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939). Koncepcja, działalność, znaczenie, Gdańsk 2018.

Kozikowski Edward, Łódź i pióro. Wspomnienia o pisarzach pochodzących z Łodzi bądź z Łodzią związanych, Łódź 1972.

Krajewski Anna Maria, Niepodległościowe legendy w międzywojennej literaturze młodzieżowej, „Biuletyn IPN” 2011, nr 8–9.

Krakowiak Janina, Od Fiszera do „Pegaza”. 123 lata łódzkiej księgarni. Księgarnie łódzkie okresu międzywojennego, Łódź 2005.

Kulesza Piotr, Michalska Anna, Koliński Michał, Łódzkie kina. Od Bałtyku do Tatr, Łódź 2015.

Ladorucki Jacek, Wzniosłe, piękne i polskie – o poszukiwaniu stylu narodowego w masowych wydaniach tomików poezji w II RP, „Kultura Popularna” 2016,t.47, nr 1, s. 114–131.

O tradycjach literackich i kulturalnych w Łodzi, „Odgłosy” 1967, nr 39, s. 2–3.

Pleszkun-Olejniczak Elżbieta, Kulturalny rozwój Łodzi w okresie międzywojennym, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2015, nr 29, s. 7–24. https://doi.org/10.18778/1505-9057.29.02 DOI: https://doi.org/10.18778/1505-9057.29.02

Poturała Wioletta, „Praca Polonistyczne” (1937–1939) – pismo i środowisko łódzkich polonistów w latach trzydziestych XX wieku, „Polish Biographical Studies” 2019, nr 7, s. 115–129. https://doi.org/10.15804/pbs.2019.05 DOI: https://doi.org/10.15804/pbs.2019.05

Rola nauczycieli łódzkich w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, red. S. Gala, Łódź 1998.

Sawrycki Władysław, Wiedza o literaturze w szkolnej refleksji polonistycznej w latach 1869–1939, Toruń 1993.

Sosnowska Joanna, Działalność firmy księgarsko-wydawniczej Ludwika Fiszera na rzecz oświaty i szkolnictwa w Łodzi w latach 1882–1932, [w:] Działalność instytucji wydawniczych na rzecz oświaty i edukacji w XIX i początkach XX wieku, red. I. Michalska, G. Michalski, Łódź 2014, s. 109–123 DOI: https://doi.org/10.18778/7969-144-9.10

Stawiszyńska Aneta, Życie i działalność Ludwika i Heleny Stolarzewiczów na tle życia literackiego i naukowego Łodzi w okresie międzywojennym, „Przegląd Archiwalno-Historyczny”, Poznań 2021, t. VIII, s. 55–77. DOI: https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.21.003.15308

Stawiszyńska Aneta, Badowska Katarzyna, Ludwik Stalarzewicz, [w:] Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939, pod red. K. Badowska, T. Cieslak, D. Dekiert, K. Kołodziej, M. Kucner, K. Piertych, K. Radziszewska, A. Warda, E. Wiar, Wydawnictwo Uniwerystetu Łódzkiego, Łódź 2020, s. 345–346. https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.21.003.15308 DOI: https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.21.003.15308

Stefański Krzysztof, Gmachy użyteczności publicznej w dawnej Łodzi, Łódź 2000.

Stolarzewicz Ludwik, [w:] Słownik badaczy literatury polskiej, red. J. Starnawski, t. 2, Łódź 2000.

Szczerba Adrianna, Szkoła Zgromadzenia Kupców Miasta Łodzi (1898–1939), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015.

Szlawski Dariusz, Nauczyciele łódzcy w okresie międzywojennym, Łódź 2013, s. 618, 658, 662, 676, 781.

Witczak Krzysztof Tomasz, Stolarzewicz Ludwik (1891–1960), [w:] Słownik badaczy literatury polskiej, t. 3, pod red. J. Starnawskiego, Łódź 2000.

Wójcik Mirosław, Ludwik Stolarzewicz, [w:] Polski Słownik Biograficzny, red. A. Romanowski, t. 44, z. 180, Kraków 2006.

Wypiórczyk-Przygoda Katarzyna, „Miklaszanki” – wspomnienia biograficzne absolwentek Prywatnego Gimnazjum i Liceum im. Heleny Miklaszewskiej w Łodzi, Wydawnictwo AHE, Łódź 2017.

Załęczny Jolanta, Tradycje patriotyczne elementem kształtowania zbiorowej świadomości historycznej w II Rzeczypospolitej, red. T. Skoczek, Warszawa 2017.

Żurawski Jacek, Józef Piłsudski w bibliofilstwie, [w:] Józef Piłsudski: Niepodległość. Dziedzictwo. Pamięć, red. T. Skoczek i J. Załęczny, Warszawa 2019.