„Balladyna”, czyli o próbie karnawalizacji literatury romantycznej
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.27.05Słowa kluczowe:
Słowacki, drama, carnivalization, Ariostan ironyAbstrakt
The article presents Juliusz Słowacki’s attempts to free Balladyna from the pathos of the patriotic form. The poet achieves this by exploiting and confronting diverse strategies: Shakespearean and Ariostan irony as well as the carnivalization poetics. Not only do they allow Słowacki to expand his artistic freedom, but the drama also breaks free of the cultural shackles of pathos and solemnity. Moreover, these strategies make the drama more appealing owing to laughter which violates the ‘sacred’ status of a Romantic work. In Balladyna, Słowacki offers a carnivalistic formula of ‘play-literature’, challenging the stereotypical notions and expectations of the readership and striving to revolutionize native art. By means of irony and laughter, the poet distances himself from the ideas of Polish Romanticism, creating a new model of a literary work that aesthetically goes beyond the 19th century.
Pobrania
Bibliografia
Bachtin M., Problemy poetyki Dostojewskiego, przekł. N. Modzelewska, Warszawa 1970.
Bachtin M., Twórczość Franciszka Rabelais’go a kultura ludowa średniowiecza i renesansu, przekł. A. i A. Goreniowie, oprac., wstęp, komentarze i weryfikacja przekładu S. Balbus, Kraków 1975.
Bizan M., Hertz P., Glosy do „Balladyny”, [w:] J. Słowacki, Balladyna, Warszawa 1959.
Brach-Czaina J., Szczeliny istnienia, Kraków 1999, s. 189–591.
Csato E., Szkice o dramatach Słowackiego: „Maria Stuart” – „Balladyna” – „Beatryx Cenci” – „Fantazy”, Warszawa 1960.
Grochowski P., Śmiech karnawałowy w tradycyjnych inscenizacjach obrzędowych, [w:] Teoria karnawalizacji. Konteksty i interpretacje, pod red. A. Stoffa, A. Skubaczewskiej-Pniewskiej, wyd. 2 popr. i uzup., Toruń 2011, s. 157–180.
Huizing J., Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury, przekł. M. Kurecka, W. Wirpsza, Warszawa 1985.
Karnawalizacja. Tendencje ludyczne w kulturze współczesnej, red. J. Grad, H. Mamzer, Poznań 2004.
Kalinowska M., Antymisteryjność „Kordiana”(w kręgu romantycznej ironiczności), [w:] Dramat polski. Interpretacje. Część 1: Od wieku XV do Młodej Polski, pod red. J. Ciechowicza i Z. Majchrowskiego, wstęp i posłowie D. Ratajczakowej, Gdańsk 2001, s. 191–205.
Kalinowska M., Mowa i milczenie: romantyczne antynomie samotności, Warszawa 1989.
Krasiński Z., Kilka słów o Juliuszu Słowackim, „Tygodnik Literacki” 1841, nr 21, 22, 23, 24.
Kubacki W., „Balladyna”, baśń polityczna, [w:] J. Słowacki, Balladyna, oprac. i wstępem poprzedził W. Kubacki, Warszawa 1955, s. 7–225.
Kurska A., Fragment i całość w dramaturgii Słowackiego, [w:] Słowacki teatralny, red. K. Kurek, Poznań 2006, s. 85–126.
Libera L., Zraniona iluzja. O „Balladynie” Juliusza Słowackiego i „Kocie w butach” Ludwiga Tiecka, Zielona Góra 2007.
Ławski J., Teatr śmierci w „Balladynie”. Opanowywanie i ekspresja ironii, [w:] Ironia i mistyka. Doświadczenia graniczne wyobraźni poetyckiej Juliusza Słowackiego, Białystok 2005, s. 350–383.
Maciejewski J., „Balladyna, czyli „świat przez pryzma przepuszczony”, [w:] Trzy szkice romantyczne. O „Dziadach”, „Balladynie”, Epilogu „Pana Tadeusza”, Poznań 1967, s. 153–199.
Masłowski M., Koncept roli w dramatach Słowackiego, „Pamiętnik Literacki” 2001, z. 3, s. 65–75.
Maślanka J., Literatura a dzieje bajeczne, Warszawa 1984.
Motycka A., Postmodernizm a kryzys kulturowy, [w:] Postmodernizm a filozofia. Wybór tekstów, red. S. Czerniak, A. Szahaj, Warszawa 1996, s. 319–338.
Nowicka E., O metaforze teatralnej w dramatach Juliusza Słowackiego, [w:] Słowacki teatralny, red. K. Kurek, Poznań 2006, s. 127–152.
Płaszczewska O., Błazen i błazeństwo w dramacie romantycznym. Studium komparatystyczne, Kraków 2002.
Na schodach Klio. Jedenaście ćwiczeń z myśli o dramacie historycznym, red. D. Ratajczakowa, I. Kiec, Poznań 1999.
Rymkiewicz J.M., Aleksander Fredro jest w złym humorze, Warszawa 1982.
Skuczyński J., Balladyna, czyli „z chłopa król”, „Ruch Literacki” 1987, z. 2, s. 99–110.
Słowacki J., Balladyna, oprac. M. Inglot, wyd. 5 zmienione, Wrocław 1976, BN I 51.
Stoff A., W poszukiwaniu aksjologicznego modelu karnawału i karnawalizacji, [w:] Teoria karnawalizacji. Konteksty i interpretacje, red. A. Stoff, A. Skubaczewska-Pniewska, Toruń 2000, s. 69–100.
Szahaj A., Ponowoczesność – czas karnawału. Postmodernizm – filozofia błazna?, [w:] Postmodernizm a filozofia. Wybór tekstów, red. S. Czerniak, A. Szahaj, Warszawa 1996, s. 381–392.
Szmydtowa Z., Ariostyczna droga Słowackiego, [w:] Poeci i poetyka, Warszawa 1964, s. 352–387.
Szturc W., Juliusz Słowacki, „Balladyna”, [w:] Dramat polski. Interpretacje. Część 1: Od wieku XV do Młodej Polski, pod red. J. Ciechowicza i Z. Majchrowskiego, wstęp i posłowie D. Ratajczakowej, Gdańsk 2001, s. 232–254.
Weintraub W., „Balladyna”, czyli zabawa w Szekspira, „Pamiętnik Literacki” 1970, z. 4, s. 45–89.
Ziemińska K., „Balladyna” jako „kobieca tragedia” Juliusza Słowackiego, [w:] Problemy tragedii i tragizmu. Studia i szkice, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 2005, s. 445–460.
Ziołowicz A., Dramat i romantyczne „Ja”. Studium podmiotowości w dramaturgii polskiej doby romantyzmu, Kraków 2002.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
