Grand Marshal of the Crown Franciszek Bieliński as an Innovator of Modern Agricultural Practices in Poland in the Mid-18th Century
DOI:
https://doi.org/10.18778/1644-857X.24.01.03Keywords:
Marshal Franciszek Bielinski, Henri-Louis Duhamel du Monceau, experiments, agrarian culture, correspondence, cereal cultivation, Otwock WielkiAbstract
Franciszek Bieliński, Grand Marshal of the Crown, was a typical Saxon-era magnate who played an important role in 18th-century Poland. He was most famous for his efforts to modernise Warsaw. His activities significantly influenced the development of infrastructure and improved the lives of the capital’s inhabitants. This article presents Marshal Franciszek Bieliński as an advocate of technical progress in the agricultural sector, who in the mid-18th century imported new types of agricultural machinery and granaries from France and experimented with new ways of cultivating crops. This article analyses Franciszek Bieliński’s reports sent to the French academician Henri-Louis Duhamel du Monceau, in which the marshal reported on the implementation of innovative agricultural methods propagated in France at the Otwock Wielki estate. Thanks to his contacts with ‘the greatest agronomist on the European continent’, The Polish magnate undoubtedly introduced a number of changes to the agrarian culture of his estate at that time. He thus joined the current of European research work carried out by the Académie Royale des Sciences, becoming the only informal Polish correspondent in this field of research.
Downloads
References
Archives de l’Académie des sciences, Paryż, Bieliński à Reaumur, Fonds de Reaumur 69J, carton 7 dossier 66/8
Archives nationales France – Site de Pierrefitte-sur-Seine, 127 AP(6) n 2
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Zespół Zbiór Kartograficzny, Planta całego Otwocka, 1782, sygn. 1/402/0/-/504 – 33
Condorcet N. de, Éloge de M. Duhamel, [w:] Histoire de l’Académie royale des sciences – Année 1782, Paris 1785.
Duhamel du Monceau H.-L., Dzieło o rolnictwie, przekł. P. K. Brzostowski, t. I, Wilno 1770; t. II, Wilno 1773.
Duhamel du Monceau H.-L., Traité de la culture des terres, suivant les principes de M. Tull, anglois, t. I–II, Paris 1750–1753.
Duhamel du Monceau H.-L., Traité de la culture des terres, t. III–VI, Paris 1753–1761.
Rousseau J. J., Les Confessions, t. II, Paris 1889.
Baranowska Z., Pałac w Starym Otwocku, „Rocznik Historii Sztuki” 1988, t. XVII, s. 265–273.
Baranowski I. T., Marszałek Franciszek Bieliński, Warszawa 1919.
Bartoszewicz J., Franciszek Bieliński, „Tygodnik Ilustrowany” 1863, nr 183, s. 117–118, 134, 145–147.
Bourde A. J., Agronomie et agronomes en France au XVIIIe siècle, Paris 1967.
Chaunu P., Cywilizacja wieku Oświecenia, Warszawa 1989.
Daszkiewicz P., Korespondencja Wielkiego Marszałka Koronnego Franciszka Bielińskiego (ok. 1683–1766) z francuskim uczonym Rene Antoine Ferchault de Reaumur (1683–1757) – interesujący dokument historii polskiej zoologii, „Przegląd Zoologiczny” 2008, nr 52, s. 211–218.
Daszkiewicz P., Polonika w archiwum Rene-Antoine Ferchault de Reaumur (1683–1756), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2009, R. LIV, nr 2, s. 84–93.
Desarthe J., Duhamel du Monceau, météorologue, „Revue d’histoire moderne et contemporaine” 2010, n° 3(57), s. 70–91. https://doi.org/10.3917/rhmc.573.0070 DOI: https://doi.org/10.3917/rhmc.573.0070
Dinechin B. de, Duhamel du Monceau, un savant exemplaire au siècle des Lumières, Luxembourg 1999.
Doursther H., Dictionnaire universel des poids et mesures anciens et modernes : contenant des tables des monnaies de tous les pays, Bruxelles 1840.
Duhamel du Monceau : un Européen du siècle des Lumières. Actes du Colloque du 12 mai 2000 et conférences, textes présentés par Andrée Corvol, Orléans 2000.
Duhamel du Monceau, un philosophe du siècle des Lumières, éd. A. Corvol, Actes du colloque du 12 mai 2000, Orléans 2001.
Durbas M., Akademia Stanisława w Nancy (1750–1766), Kraków 2013.
Durbas M., Knowledge and Technology in the Age of Enlightenment: The Scientific Correspondence between Franciszek Bieliński (1683–1766) and Henri Louis Duhamel du Monceau (1700–1782), „Acta Baltica Historiae et Philosophiae Scientiarum” 2020, n° 8(2), s. 128–143. https://doi.org/10.11590/abhps.2020.2.08 DOI: https://doi.org/10.11590/abhps.2020.2.08
Dygdała J., Wcześniej niż komisja brukowa? Próby uporządkowania Warszawy w latach trzydziestych XVIII wieku, „Almanach Warszawy” 2015, t. IX, s. 128–149.
Fenna D., Jednostki miar. Leksykon, przekł. z angielskiego pod red. B. Pierzchalskiej, Warszawa 2004.
Gieydroyć F., Warunki higieniczne Warszawy w wieku XVIII. Ulice i domy, Warszawa 1912.
Górnicki Ł., Stosunek marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego do dziesięcin. Przyczynek do dziejów sporu o dziesięciny na Mazowszu w latach pięćdziesiątych XVIII w., „Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa” 2022, t. XV, z. 1, s. 17–33. https://doi.org/10.4467/20844131KS.22.002.15250 DOI: https://doi.org/10.4467/20844131KS.22.002.15250
Grochulska B., Komisja Brukowa, [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945, t. I, red. M. Kamler, Warszawa 1981, s. 325.
Kosiński D., Senator najbardziej warszawski – marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński (ok. 1683–1766), „Kronika Warszawy” 2019, nr 1(159), s. 29–49.
Kowalczyk J., Ricaud de Tirregaille Pierre, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXI, Wrocław 1988–1989, s. 270–272.
McDonald D., Agricultural Writers. From Sir Walter of Henley to Arthur Young. 1200–1800, London 1908. https://doi.org/10.5962/bhl.title.23894 DOI: https://doi.org/10.5962/bhl.title.23894
Pelet J. de, Henri Louis Duhamel du Monceau, agronom et savant universel (1700–1782) ou un encyclopediste au siecle de Diderot, „Culture Technique” 1986, n° 16, s. 236–246.
Plantefol L., Duhamel du Monceau, „Dix-huitième Siècle” 1969, n° 1, s. 123–137. https://doi.org/10.3406/dhs.1969.883 DOI: https://doi.org/10.3406/dhs.1969.883
Pueyo G., Un initiateur de la météorologie agricole au XVIIIe siècle, Henri-Louis Duhamel du Monceau, „Comptes rendus des séances de l’Académie d’agriculture de France” [Paris] 1980, t. LXVI, s. 944–952.
Putkowska J., Warszawski zespół rezydencjalny Franciszka Bielińskiego marszałka wielkiego koronnego, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1996, t. LI, z. 1, s. 17–47.
Roche D., Le siècle des Lumières en provinces: Académies et académiciens provinciaux 1680–1789, t. I–II, Paris 1978.
Rutkowski J., Historia gospodarcza Polski do 1864, Warszawa 1953.
Smoleńska B., Przemiany struktury własności ziemskiej w okolicach Warszawy w XVIII wieku, „Rocznik Mazowiecki” 1984, nr 8, s. 87–107.
Sobieszczański F. M., Rys historyczno-statystyczny wzrostu i stanu miasta Warszawy od najdawniejszych czasów aż do 1847, Warszawa 1974.
Szwankowski E., Warszawa. Rozwój urbanistyczny i architektoniczny, Warszawa 1952.
Waniczkówna H., Franciszek Bieliński, [w:] Polski słownik biograficzny, t. II, Warszawa– Kraków 1936, s. 47–50.
Wyszomirska M., Architekt Jakub Fontana w służbie marszałka Bielińskiego, „Biuletyn Historii Sztuki” 2020, nr 81(3), s. 499–528. https://doi.org/10.36744/bhs.484 DOI: https://doi.org/10.36744/bhs.484
Wyszomirska M., „Niech się nikt nie cieszy ani urąga z naszej przyjaźni”. Obraz wzajemnej więzi w listach Franciszka Bielińskiego do Elżbiety Sieniawskiej z lat 1712–1729, [w:] Działalność Elżbiety Sieniawskiej. Polityka – gospodarka – kultura, red. B. Popiołek, Warszawa 2000, s. 109–121.
Karowa i okolice, Ulicami Warszawy, 22 X 2013, http://ulicamiwarszawy.blogspot.com/2013/12/karowa-i-okolice.html – 7 II 2025 (dostęp: 7 II 2025).
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
