Inspiracje graficzne Heinricha Paula Groskurta podczas tworzenia medalu koronacyjnego Fryderyka Augusta (Augusta III Wettyna) w 1734 roku

Jan Rokita

doi:10.18778/1644-857X.20.02.08

Authors

Jan Rokita Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw https://orcid.org/0000-0002-1904-683X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1644-857X.20.02.08

Keywords:

medal, obverse, reverse, August III Wettin, coronation

Abstract

The author describes in detail two examples of medallic and graphic works of art related to the title medals. As he shows, the basic purpose of the propaganda message of the medal presented in the article was to justify the rights of Frederick August Wettin to the Polish throne as the winner of the election of October 5, 1733. The author notes that works of art, which should be qualified as models of inspiration for Heinrich Paul Groskurt, the author of the medal of 1734, are of French provenance. This proves that the owner of the medal accepted the fact that the medallist was inspired by models from the Seine. Thus, the question remains open as to what goals the new Polish ruler was guided by when he agreed to record his own act of royal sacrament in reference to similar ceremonies held in France. At the same time, when analysing the reverse of the medal the author pays attention to two inscriptions on the reverse: in the rim and in the section in the lower part, which are a commentary to the scene of the coronation of Frederick August Wettin. The author claims that such a clear reference in their content to the electoral victory of October 5, 1733 becomes completely understandable in the context of actual historical events and the electoral victory of Stanisław Leszczyński on September 12, 1733.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Jan Rokita, Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw

Dr Jan Gustaw Rokita – historyk, absolwent Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, przewodniczący Rady Miejskiej Góry Kalwarii VIII kadencji (2018–2023). Autor licznych artykułów dotyczących medalierstwa czasów Jana III Sobieskiego, opublikowanych m.in. w „Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, „Studiach Historycznych”, „Biuletynie Numizmatycznym” i innych wysoko punktowanych periodykach: „Seminare”, „Res Historica”, „Studia Europaea Gnesnensia”.

Zainteresowania naukowe: medalierstwo i malarstwo czasów nowożytnych.

References

Albertrandy J., Album rycin medali i monet z płyt przygotowanych do dzieła x. Biskupa Jana Albertrandego w latach 1822–1828 znajdujących się obecnie w Akademii Sztuk w Petersburgu, [b.m. i r.w.] (Muzeum Narodowe w Poznaniu, Gabinet Numizmatyczny, księgozbiór podręczny, nr inw. 7465a).

Albertrandy J., Historya polska ostatnich trzech wieków medalami zaświadczona i objaśniona, rękopism około 200 w polskim języku skreślony, a częścią i po francuzku napisany, znajdował się w bibliotece b. Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, [b.m. i r.w.] (Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu, sygn. Rkp 4).

Bentkowski F., Spis medalów polskich lub z dziejami krainy polskiej stycznych, w gabinecie Król. Alex. Uniwersytetu w Warszawie znajdujących się, tudzież ze zbiorów i pism rozmaitych lub podań zebrany i porządkiem lat ułożony, Warszawa 1830.

Dyaryusz Prawdziwy wjazdu do stołecznego Krakowa i koronacyi tamże, Fryderyka Augusta Elektora Sasuego […], [w:] Dwie Koronacye Sasów Augusta II i Augusta III ze współczesnego rękopisu ogłosił […] W. Syrokomla, przeł. W. Syrokomla, Wilno 1854, s. 21–28.

Hauschild J. F., Beytrag zur neuern Münz und Medaillen Geschichte vom XVten Jahrhundert bis jetzo, nebst einem raisonnirenden Verzeichniß einer beträchtlichen Sammlung von Medaillen in allen Classen und von allem Metall, auch einiger 100 Stück seltner Thaler, mit Anmerkungen von Johann Friedrich Hauschild, Dresden 1805.

Raczyński E., Gabinet Medalów Polskich oraz tych które się dziejów Polski tyczą począwszy od wstąpienia na tron Augusta II aż do zgonu syna jego Augusta III (1697–1763), t. III, Wrocław 1838.

Ciesielski T., Armia koronna w czasach Augusta III, Warszawa 2009.

Ciesielski T., Propagandowy wymiar uroczystości dworskich w pierwszych latach panowania Augusta III, „Wieki Stare i Nowe” 2015, nr 8(13), s. 46–68.

Dygdała J., Konfederacja krakowska Teodora Lubomirskiego z początków bezkrólewia 1733 roku a polityka Austrii wobec Rzeczypospolitej, [w:] Trudne stulecia. Studia z dziejów XVII i XVIII wieku ofiarowane Profesorowi Jerzemu Michalskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. Ł. Kądziela, W. Kriegseisen, Z. Zielińska, Warszawa 1994, s. 46–54.

Dygdała J., Urażone magnackie ambicje czy racja stanu? U źródeł opozycji wobec kandydatury Stanisława Leszczyńskiego w bezkrólewiu 1733 roku, [w:] Spory o państwo w dobie nowożytnej. Między racją stanu a partykularyzmem, red. Z. Anusik, Łódź 2007, s. 187–199.

Dygdała J., Wizerunek barokowego sarmaty i oświeceniowego Europejczyka, czyli August III Wettyn i Stanisław August Poniatowski, „Wieki Stare i Nowe” 2014, nr 6(11), s. 38–57.

Europa i świat w epoce oświeconego absolutyzmu, red. J. Staszewski, Warszawa 1991.

Forrer L., Biographical dictionary of medallists-coin, gem, and seal-engravers, mint-masters, &c., ancient and modern, vol. I–VIII, London 1904–1916.

Hutten-Czapski E., Catalogue de la collection des médailles et monnaies polonaises du comte E. Hutten-Czapski, t. I–V, St. Petersbourg–Cracovie 1871–1916.

Hutten-Czapski E., Spis rycin przedstawiających portrety przeważnie polskich osobistości w zbiorze Emeryka hrabiego Hutten-Czapskiego w Krakowie, Kraków 1901.

Łomnicka-Żakowska E., Graficzne portrety Augusta II i Augusta III Wettynów w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa 1997.

Łomnicka-Żakowska E., Grafika portretowa epoki saskiej w Polsce w relacji z późnobarokową grafiką europejską, Warszawa 1997.

Medale Polskie i z Polską związane z okresu pierwszej Rzeczypospolitej. Katalog zbiorów – zamek królewski w Warszawie – muzeum. Fundacja zbiorów im. Ciechanowieckich, red. J. Zachert, G. Śnieżko, M. Zawadzki, Warszawa 2019.

Pod jedną koroną. Kultura i sztuka w czasach unii polsko-saskiej. Zamek Królewski w Warszawie – 26 czerwca – 12 października 1997 roku, red. M. Męclewska, B. Grątkowska-Ratyńska, Warszawa 1997.

Staszewski J., August II, Warszawa 1985.

Staszewski J., August III, Warszawa 1984.

Staszewski J., August III Sas, Wrocław 1989.

Staszewski J., O miejsce w Europie. Stosunki Polski i Saksonii z Francją na przełomie XVII i XVIII wieku, Warszawa 1973.

Staszewski J., Polacy w osiemnastowiecznym Dreźnie, Wrocław 1987.

Zbiory Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Katalog wystawy, red. Z. Białłowicz-Krygierowa, M. Warkoczewska, Poznań 1982.