Indywidualizmy nazewnicze Szymona Budnego (na przykładzie nowotestamentowych nazw geograficznych w Biblii nieświeskiej)

Rafał Zarębski

doi:10.18778/0208-6077.51.2.04

Authors

Rafał Zarębski Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Historii Języka Polskiego

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.51.2.04

Keywords:

Bible, New Testament, translation, Simon Budny, onomastics, geographical name

Abstract

The article discusses the most important issues that accompany the linguistic characteristics of place-names in Simon Budny’s translation of the New Testament. The language form of a given name in a particular translation depends on two kinds of factors: extralinguistic (language source of the translation, translation strategy, attitude to the translation tradition) and intralinguistic (translocation of the name in its original form, language adaptation, translation). Many of these names have a different linguistic form than in other translations of the 16th century. It demonstrates the individual approach of the translator to the language material.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Altbauer M., 1965, Dublety imion biblijnych w polszczyźnie, „Onomastica”, X.

Czerniatowicz J., 1969, Niektóre problemy naukowe grecystyki w pracach biblistów polskich XVI i XVII w., Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław.

Kamieniecki J., 1995, Zapiski językowe Szymona Budnego (Stary Testament), „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, t. XXI.

Kamieniecki J., 1999, Z dziejów szesnastowiecznej filologii biblijnej — przekłady biblijne Szymona Budnego, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, t. XXV.

Kamieniecki J., 2003, Szymon Budny — zapomniana postać polskiej reformacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Kossowska M., 1968, Biblia w języku polskim, t. 1, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań.

Kwilecka I., 1996, Problem autorstwa przekładu Apokryfów w Biblii Szymona Budnego z 1572 roku, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, t. 33.

Malec M., 2003, Onomastyka w Rozmyślaniu przemyskim, „Polonica” XXII–XXIII.

Merczyng H., 1913, Szymon Budny jako krytyk tekstów biblijnych, Akademia Umiejętności, Kraków.

Moszyński L., 1992, Hebr. ha — Adam: nomen apellativum — nomen proprium w renesansowych przekładach biblijnego opisu życia pierwszego człowieka (Gn I 26 — V 5), „Slavia” 61.

Moszyński L., 1994, Komentarz do: Biblia to jest Księgi starego i Nowego Przymierza. In der Übersetzung des Simon Budny. Nieśwież, Zasław 1571–1572. Herausgegeben von Hans Rothe und friedrich Scholz. Księgi Nowego Przymierza Kto pospolicie Nowym Testamentem zową z wielką pracą y pilnym poprawieniem z Greckiego na Polski ięzyk przetłumaczone, seria Biblia Slavica. Seria II: Polnische Bibeln 1994, Paderborn.

Moszyński L., 1997, Szymon Budny jako onomasta. I. Antroponimia, w: H. Popowska-Taborska, J. Duma (red.), Onomastyka i dialektologia, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Moszyński L., 2003, Biblia Szymona Budnego. Charakterystyka przekładu, w: I. Kwilecka (red.), Biblie staropolskie, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań.

Moszyński L., 2005a: Szymon Budny jako onomasta. 2. Etnonimia, teo‑i demononimia. Chrematonimia, w: J. Migdał (red.), Ad perpetuam rei memoriam. Profesorowi Wojciechowi Ryszardowi Rzepce z okazji 65. urodzin, Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”, Poznań.

Moszyński L., 2005b, Szymon Budny jako onomasta. 3. Ojkonimia, w: M. Balowski, W. Chlebda (red.), Ogród nauk filologicznych. Księga Jubileuszowa poświęcona Profesorowi Stanisławowi Kochmanowi, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Rzetelska-Feleszko E., 1998, Nazwy Żydów w słowiańskich przekładach Nowego Testamentu, w: M Kamińska, E. Umińska-Tytoń (red.), Funkcja słowa w ewangelizacji, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź.

Sowa F., 1993, Osobowe nazwy własne w polskich przekładach Biblii, w: M. Kamińska, E. Małek (red.), Biblia a kultura Europy, t. 1, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Zarębski R., 2006, Nazwy osobowe w polskich przekładach Nowego Testamentu, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź.

Zarębski R., 2007, Tłumaczenie obcych nazw geograficznych w dawnych i współczesnych polskich przekładach Nowego Testamentu, w: J. Kamper-Warejko, I. Kaproń-Charzyńska, J. Kulwicka-Kamińska (red.), Studia nad słownictwem dawnym i współczesnym języków słowiańskich, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń.