O nauczaniu wyrażania emocji negatywnych na lekcji języka polskiego jako obcego

Barbara Łukaszewicz

doi:10.18778/0860-6587.27.27

Autor

Barbara Łukaszewicz Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki, Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców POLONICUM, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa https://orcid.org/0000-0002-2320-8934

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.27.27

Słowa kluczowe:

wyrażanie emocji, emocje negatywne, emocje w języku obcym, emocje w języku polskim, glottodydaktyka polonistyczna

Abstrakt

W artykule przedstawiono najważniejsze aspekty problematyki emocji i ich wyrażania w języku polskim jako obcym i w kulturze polskiej jako obcej. Podstawowe założenie przyjęte w tekście to istnienie potrzeby nauczania sposobów wyrażania emocji – również negatywnych – w językach i kulturach obcych. Bez wiedzy na temat możliwości komunikowania przeżyć psychicznych uczący się nie mają pewności, czy w sposób zrozumiały i adekwatny do sytuacji potrafią komunikować np. złość, zdenerwowanie czy strach. Zagadnienie osadzono w kontekście interdyscyplinarnym, uwzględniając dorobek autorów postrzegających emocje w kontekście relacji kultura – język. Omówiono możliwości rozpatrywania zagadnienia emocji w procesie dydaktycznym. Opisano autorskie badania empiryczne ilościowe dotyczące umiejętności rozpoznawania i wyrażania emocji negatywnych przez cudzoziemców. Ich wyniki stanowią podstawę sformułowanych w artykule implikacji dydaktycznych. W rekapitulacji wywodu podkreślono konieczność włączania omawianego w tekście zagadnienia w polonistycznym procesie glottodydaktycznym.

Bibliografia

Barna L.M., 1994, Stumbling Blocks in Intercultural Communication, w: L.A. Samovar, R.E. Porter (red.). Intercultural Communication: A Reader, Belmont, California, s. 337–346.

Czachur W. (red.), 2017, Lingwistyka kulturowa i międzykulturowa, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323527381

Ekman P., 1972, Universal and Cultural Differences in Facial Expression and Emotion, w: J.R. Cole (red.). Nebraska Symposium on Motivation, 1971: Cultural Psychology, Lincoln, s. 207–283.

Ekman P., Friesen W.V., 1971, Constants Across Cultures in the Face and Emotion, „Journal of Personality and Social Psychology”, t. 17, nr 2, s. 124–129. DOI: https://doi.org/10.1037/h0030377

ESOKJ – Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie, 2003, Warszawa.

Evans V., 2009, Leksykon językoznawstwa kognitywnego, Kraków.

Freud Z., (1917) 2010, Wstęp do psychoanalizy, Warszawa.

Grosjean F., 2010, Life and Reality, Cambridge.

Janowska I., Lipińska E., Rabiej A., Seretny A., Turek P., 2016, Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2, Kraków.

Krashen S.D., 1982, Principles and Practice in Second Language Acquisition, New York. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-971X.1982.tb00476.x

Łątka E., 2012, Czy mówienie o emocjach w języku obcym jest możliwe? O potrzebie rekonstruowania skryptów kulturowych wyrażania emocji dla glottodydaktyków polszczyzny, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 19, G. Zarzycka (red.), s. 35–43.

Łątka-Likh E., 2015, Polskie skrypty kulturowe w kontaktach ze wspólnotą innojęzyczną. Zagadnienia metodologiczne, „Poradnik Językowy”, z. 8, s. 101–111.

Lévi-Strauss C., 1970, Antropologia strukturalna, Warszawa.

Łosiak W., 2007, Psychologia emocji, Warszawa.

Łukaszewicz B., 2016, Kilka ostrych słów, czyli co o emocjach negatywnych mówią podręczniki do nauki języka polskiego jako obcego, w: D. Saniewska (red.), Emocje – język – literatura, Kraków, s. 365–382.

Nagórko A., 2012, Podręczna gramatyka języka polskiego, Warszawa.

Nowakowska-Kempna I., 1995, Konceptualizacja uczuć w języku polskim: prolegomena, Warszawa

Opitz B., Degner J., 2012, Emotionality in a Second Language: It’s a Matter of Time, „Neuropsychologia”, t. 50, nr 8, s. 1961–1967. DOI: https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2012.04.021

Przybylska I., 2006, Inteligencja emocjonalna jako kluczowa kompetencja współczesnego nauczyciela, „Chowanna”, t. 1, s. 85–95.

Seretny A., 2016, Słownictwo w dydaktyce języka. Świat słów na przykładzie języka polskiego jako obcego, Kraków.

Shweder R.A., 2012, „Nie jesteś chory, tylko się zakochałeś” – emocja jako system interpretacji, w: P. Ekman, R.J. Davidson (red.), Natura emocji. Podstawowe zagadnienia, Sopot, s. 36–47.

Turner J.H., Stets J., 2009, Socjologia emocji, Warszawa.

Wierzbicka A., 1999, Mówienie o emocjach. Semantyka, kultura i poznanie, w: A. Wierzbicka, Język – umysł – kultura, Warszawa, s. 138–162.

Wierzbicka A., 2001, A Culturally Salient Polish Emotion: Przykro [‘Pshickro], w: J. Harkins, A. Wierzbicka (red.). Emotions in Crosslinguistic Perspective, Berlin–New Jork, s. 337–357.

Wierzbicka A., 2006, Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne, Lublin.

WSJP – Wielki słownik języka polskiego PWN, 2018, praca zbiorowa, Warszawa.

Zarzycka G., 2019, Kulturemy polskie – punkty widzenia, techniki ich wydobywania i negocjowania. Stosowanie perspektywy etnolingwistycznej w glottodydaktyce polonistycznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 26, G. Zarzycka, B. Grochala, I. Dembowska-Wosik (red.), s. 425–441. https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29 DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29