Uwagi o (nie)istniejących formach rodzajowych czasownika i ich miejscu w nauczaniu jpjo
DOI:
https://doi.org/10.18778/0860-6587.29.20Słowa kluczowe:
rodzaj gramatyczny czasownika, rodzaj nijaki czasownika, formy 1. i 2. osoby czasu przeszłego, formy niebinarne czasownika, formy neutralne czasownikaAbstrakt
Artykuł poświęcony jest nijakim formom czasownika 1. i 2. osoby liczby pojedynczej czasu przeszłego (a także przyszłego tzw. złożonego i trybu warunkowego). Jego celem jest zbadanie, czy formy te są prezentowane w podręcznikach do nauki jpjo i gramatykach języka polskiego (dla cudzoziemców). Okazuje się, że owe formy są w wydawnictwach dla cudzoziemców pomijane, podobnie jak i w polskich gramatykach, a stanowisko językoznawców wobec nich nie jest jednoznaczne. Autorka stoi na stanowisku wprowadzenia pełnej prezentacji czasownikowych form rodzajowych w podręcznikach do nauki jpjo (a także w gramatykach), motywując ją przede wszystkim systemowością wzorców koniugacyjnych czasu przeszłego (przyszłego złożonego i trybu warunkowego) także pod względem rodzaju gramatycznego. Zwraca też uwagę na coraz większe zainteresowanie formami rodzaju nijakiego osób z kręgu genderqueer oraz możliwością ich użycia w stosunku do osób niebinarnych i przez nie same.
Bibliografia
Bartnicka B., Satkiewicz H., 2004, Gramatyka języka polskiego. Podręcznik dla cudzoziemców, Warszawa
Bąk P., 1987, Gramatyka języka polskiego, Warszawa.
Bielec D., 1999, Polish – an essential grammar, London.
Byłom, byłoś, 2003, https://rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=317:byom-byo&catid=44&Itemid=58 [20.04.2022].
Dukaj J., 2004, Perfekcyjna niedoskonałość. Pierwsza tercja Progresu, Kraków.
Garncarek P., 2011, Czas na czasownik, Kraków.
Gębka-Wolak M., 2022, Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 2: Innowacje a system i tendencje rozwojowe, „Prace Językoznawcze” XXIV/1, s. 101–116.
Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel H. (red.), 1999, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa.
Jakubowicz M., 1823, Grammatyka języka polskiego, Wilno.
Janowska A., Pastuchowa M., 2003, Dzień dobry! Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego z ćwiczeniami dla początkujących, cz. 1., Katowice.
Kita M., 1998, Wybieram gramatykę, Katowice.
Kwiatkowska K., Rumińska M., Maćkowicz M., 2019, Język polski bez granic. Podręcznik do nauki języka polskiego jako obcego dla szkół ukraińskich, kl. VI, Warszawa.
Lipińska E., 2004, Z polskim na ty, Kraków.
Lipińska E., Skorupka E., 2009, Polski bez tajemnic. Język polski dla studentów niemieckojęzycznych, cz. 1, Kraków.
Mańczak W., 2005, W sprawie rodzaju nijakiego w czasie przeszłym, „Język Polski” LXXXIV, s. 56.
Miodunka W., 2001, Cześć, jak się masz?, Kraków.
Nagórko A., 2007, Zarys gramatyki polskiej, Warszawa.
Nowakowska M.M., 2022, Kłopoty bajek i baśni z rodzajem gramatycznym postaci w nich występujących, w: P. Szymczak, E. Chodźko (red.) Baśnie i bajki jako przedmiot interdyscyplinarnych badań naukowych, Lublin, s. 19–26.
Pančíková M., Stefańczyk W., 2003, Po drugiej stronie Tatr, Kraków.
Pisarek K., 2004, Czy paradygmat polskiego czasownika obejmuje trzy rodzaje?, Język Polski LXXXIV, s. 291–293.
Saloni Z., 1992, Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej, „Prace Filologiczne”, XXXVII, s. 75–87.
Saloni Z., 2005, Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej, „Język Polski” LXXXIV.
Walkiewicz A., 2022, Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 1: Wprowadzenie do problematyki i próba systematyzacji, „Prace Językoznawcze” XXIV/1, s. 85–100. DOI: https://doi.org/10.31648/pj.7599
Wierzbicka A., 2014, Rodzaj gramatyczny w języku polskim — przegląd koncepcji, „Polonica” XXXIV, s. 155–166.
Żmigrodzcy B. i P., 2005, W sprawie form czasu przeszłego typu „byłom, byłoś” (na marginesie artykułu Krystyny Pisarkowej), „Język Polski” LXXXIV, s. 59–65.
Żmigrodzka B., 2016, Nowe zastosowania form czasownikowych 1. i 2. os. lp. rodzaju nijakiego czasu przeszłego we współczesnych tekstach, „Język Polski”, CXVI/2, s. 51–72. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.96.2.6
Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Czas_przesz%C5%82y (hasło „czas przeszły”) [20.04.2022].
www.tranzycja.pl [20.04.2022].
www.zaimki.pl [20.04.2022].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
