The influence of inland dunes on the formation of urban green areas on the example of selected cities in central Poland
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-9711.22.03Keywords:
inland dunes, city, green areas, urban natural system, central PolandAbstract
Green areas are important elements of the urban spatial structure. Some geomorphological forms had a great influence on the location and character of these areas, e.g. floodplains, peat bogs, steep slopes. Within the reach of many cities in the lowland part of Poland, there are numerous inland dunes, which are distinguished by their sandy structure, dryness of the ground and varied relief. The article presents the influence of inland dunes on the formation of green areas in cities. Inland dunes in the studied cities are covered mainly by pine forests. Depending on their location in the urban space, they perform various functions, e.g. for walking, rest or recreation. Dunes also affect the arrangement of green areas in cities. Most often they form a spot and wedge system. Pine forests in the dunes are not as biologically rich as deciduous vegetation shaped by man in city parks, but they are an important element of the urban natural system. They do not require intensive care treatments (economic aspect), including watering, which is very important in the period of climate change. Additionally, the vegetation is adapted to abiotic conditions, i.e. a specific ecosystem is developed. This is consistent with the pro-ecological trend of accepting and creating natural landscapes in the city, in order to increase the resilience of the urban environment and improve the quality of life of people and other species.
Downloads
References
Amati, M., 2008. Chapter I – Green belts: A twentieth-century planning experiment, [w:] Amati, M. (red.), Urban Green Belts in the Twenty-first Century. Ashgate Publishing, Aldershot, 1–17.
Baliński, W., Gawlik, H., 1985. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski w skali 1:50 000, arkusz Zelów (699). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Baraniecka, M.D., 1975. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Otwock (561). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Baraniecka, M.D., 1982. Wydmy okolic Otwocka na tle budowy geologicznej. Biuletyn Instytutu Geologicznego 337: 5–32.
Bayulken, B., Huisingh, D., Fisher, P.M.J., 2021. How are nature based solutions helping in the greening of cities in the context of crises such as climate change and pandemics? A comprehensive review. Journal of Cleaner Production 288: 5. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125569 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125569
Biskup, M. (red.), 1998. Toruń i miasta ziemi chełmińskiej na rysunkach Jerzego Fryderyka Steinera z pierwszej połowy XVIII wieku (tzw. Album Steinera). Toruń.
Bolund, P., Hunhammar, S., 1999. Ecosystem Services in Urban Areas. Ecological Economics 29: 293–301. DOI: https://doi.org/10.1016/S0921-8009(99)00013-0
Bożętka, B., 2008. Systemy zieleni miejskiej w Polsce – ewolucja i problemy kształtowania. Problemy Ekologii Krajobrazu 22: 49–63.
Brookes, J., 1996. Projektowanie ogrodów. Wiedza i Życie, Warszawa.
Chojecka, A., 2014. Znaczenie terenów zielonych w przestrzeni publicznej oraz ich wpływ na jakość życia miejskiego. Rynek – Społeczeństwo – Kultura 1: 48–54.
Cieszewska, A., 2019. Green belts. Zielone pierścienie wielkich miast. SEDNO Wydawnictwo Akademickie, Warszawa, 293.
Czarnecki, W., 1964. Planowanie miast i osiedli. t. VI, PWN, Warszawa–Poznań.
Czarnecki, A., Lewandowska-Czarnecka, A., 2011. Powiązania wody i zieleni w mieście: różne tradycje i podejścia, [w:] Kosmala, M. (red.), Miasta wracają nad wodę. Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych, Oddział Toruń, Toruń, 217–234.
Czerwieniec, M., Lewińska, J., 1996. Zieleń w mieście. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej, Warszawa.
Di Martire, D., De Rosa, M., Pesce, V., Santangelo, M.A., Calcaterra, D., 2012. Landslide hazard and land management in high-density urban areas of Campania region, Italy. Natural Hazards Earth System Sciences 12: 905–926. DOI: https://doi.org/10.5194/nhess-12-905-2012
Donovan, R., Owen, S., Hewitt, N., MacKenzie, R., Brett, H., 2011. The Development of an Urban Tree Air Quality Score (UTAQS): Using the West Midlands, UK Conurbation as a Case Study. VDM Verlag Dr. Müller, Düsseldorf.
Endlicher, W., 2011. Introduction: From Urban Nature Studies to Ecosystem Services, [w:] Endlicher, W. (red.), Perspectives in Urban Ecology. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-17731-6_1 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-17731-6_1
Fuad-Luke, A., 2004. The eco-design handbook. Thames & Hudson, London.
Gadomska, W., Wasylik, W., 2018. Analiza terenów zieleni miejskiej w uzdrowisku Ciechocinek. Space & Form. Przestrzeń i forma 34: 163–178. DOI: https://doi.org/10.21005/pif.2018.34.C-04
Galon, R., 1958. Z problematyki wydm śródlądowych w Polsce, [w:] Galon, R. (red.), Wydmy śródlądowe Polski. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 13–31.
Gierańczyk, W., 2006. Dzielnice rezydencjonalne w przestrzeni Torunia. Biuletyn KPZK PAN 227: 68–89.
Guarino, P., Nisio, S., 2012. Anthropogenic sinkholes in the territory of the city of Naples. Journal of Physics and Chemistry of the Earth 49: 92–102. DOI: https://doi.org/10.1016/j.pce.2011.10.023
Haber, Z., Urbański, P., 2010. Kształtowanie terenów zieleni z elementami ekologii. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Poznań.
Jakubowski, K., 2015. "Piękno nieoczywiste". Rola miejskich nieużytków w kształtowaniu nowej kategorii parków miejskich. Przestrzeń i Forma 24/2: 145–162.
Jezierski, J., 2000. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Aleksandrów Kujawski (361). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Kabisch, N., Frantzeskaki, N., Hansen, R., 2022. Principles for urban nature-based solutions. Ambio 51: 1388–1401. https://doi.org/10.1007/s13280-021-01685-w DOI: https://doi.org/10.1007/s13280-021-01685-w
Kaliszuk, E., 2005. Funkcje systemu przyrodniczego miasta w kształtowaniu warunków środowiska przyrodniczego na przykładzie Warszawy. Prace i Studia Geograficzne 36: 35–47.
Kłopotowski, M., 2016. Klasyfikacje i zadania terenów zieleni we współczesnym mieście. Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych 12 (4): 7–25. DOI: https://doi.org/10.35784/teka.1522
Kobojek, E., Kobojek, S., 2021. Wydmy śródlądowe – środowisko przyrodnicze i działalność człowieka na przykładzie regionu łódzkiego. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-427-8
Kondracki, J., 1998. Geografia regionalna Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Konijnendijk, C.C., 2005. New Perspectives for Urban Forests: Introducing Wild Woodlands, [w:] Kowarik, I., Körner, S. (red.), Wild Urban Woodlands. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/3-540-26859-6_2 DOI: https://doi.org/10.1007/3-540-26859-6_2
Korzeniak, G., Słysz, K., 2011. Planowanie przestrzenne miast – zagadnienia środowiska przyrodniczego, [w:] Korzeniak, K. (red.), Zintegrowane planowanie rozwoju miast. Instytut Rozwoju Miast, Kraków, 164–176.
Koster, E.A., 2009. The „European Aeolian Sand Belt”: Geoconservation of Drift Sand Landscapes. Geoheritage 1: 93–110. DOI: https://doi.org/10.1007/s12371-009-0007-8
Kowarik, I., 2005. Wild Urban Woodlands: Towards a Conceptual Framework, [w:] Kowarik, I., Körner, S. (red.), Wild Urban Woodlands. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/3-540-26859-6_1 DOI: https://doi.org/10.1007/b138211
Kozłowska, M., Kozłowski, I., 1992. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Bydgoszcz Wschód (319). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Kożuchowski, K., 2011. Klimat Polski. Nowe spojrzenie. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Lis, A., 1998. Miejskie parki nadrzeczne – wpływ uwarunkowań siedliskowych na rozwiązania kompozycyjne, [w:] Krajobraz dolin rzecznych po katastrofie. Międzynarodowa konferencja naukowa, Kraków, 187–190.
Łakomy, K., 2010. Genius loci w sztuce ogrodowej (aspekty historyczne i współczesne). Czasopismo Techniczne. Architektura 107, 5-A: 5–11.
Łukasiewicz, A., Łukasiewicz, S., 2006. Rola i kształtowanie zieleni miejskiej. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Łyczewska, J., 1975. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Ciechocinek (362). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Manikowska, B., 1985. O glebach kopalnych, stratygrafii i litologii wydm Polski Środkowej. Acta Geographica Lodziensia 52.
Molewski, P., 2015. Pierwotne cechy rzeźby terenu, powierzchniowej budowy geologicznej i stosunków wodnych obszaru Zespołu Staromiejskiego w Toruniu i jego bliskich przedmieść na podstawie analizy geoprzestrzennej. Archaeologia Historica Polona 23: 281–307. DOI: https://doi.org/10.12775/AHP.2015.012
Molewski, P., Weckwerth, P., 2018. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Toruń (321). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Moszkowicz, Ł., Krzeptowska-Moszkowicz, I., 2010. Naturalne obszary w krajobrazie zachowane dzięki ich genius loci, czyli geniuszowi samej przyrody. Czasopismo Techniczne. Architektura 107, 5-A: 39–46.
Nilon, C.H., Aronson, M.F.J., Cilliers, S.S., Dobbs, C., Frazee, L.J., Goddard, M.A., O’Neill, K.M., Roberts, D., Stander, E.K., Werner, P., Winter, M., Yocom, K.P., 2017. Planning for the Future of Urban Biodiversity: A Global Review of City-Scale Initiatives. BioScience 67: 332–342. DOI: https://doi.org/10.1093/biosci/bix012
Nita, J., Nita, M., 2015. Walory geologiczne i geoturystyczne Myszkowa. Acta Geographica Silesiana 20: 23–37.
Nowaczyk, B., 1986. Eolian cover sands in Central-West Poland. Quaestiones Geographicae 3: 57–77.
Pancewicz, A., 2004. Rzeka w krajobrazie miasta. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice.
Passendorfer, E., Wilczyński, A., 1961. Przewodnik geologiczny po Kujawach i Pomorzu. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
Petley, D., 2010. Landslides hazards, [w:] Alcántara-Ayala, I.A., Goudie, A. (red.), Geomorphological hazards and disaster prevention. Cambridge University Press, Cambridge, 63–73. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511807527.006
Portal, C., Kerguillec, R., 2018. The Shape of a City: Geomorphological Landscapes, Abiotic Urban Environment, and Geoheritage in the Western World: The Example of Parks and Gardens. Geoheritage 1: 67–78. https://doi.org/10.1007/s12371-017-0220-9 DOI: https://doi.org/10.1007/s12371-017-0220-9
Pregitzer, C.C., Ashton, M.S., Charlop-Powers, S., D'Amato, A.W., Frey, B.R., Gunther, B., Hallett, R.A., Pregitzer, K.S., Woodall, C.W., Bradford, M.A., 2019. Defining and assessing urban forests to inform management and policy. Environmental Research Letters 14, 8, 085002. https://doi.org/10.1088/1748-9326/ab2552 DOI: https://doi.org/10.1088/1748-9326/ab2552
Przewoźniak, M., 2002. Kształtowanie środowiska przyrodniczego miast. Przykłady z regionu gdańskiego. Wydział Architektury, Politechnika Gdańska, Gdańsk.
Przewoźniak, M., 2005. Teoretyczne aspekty przyrodniczej rewitalizacji miast: Ku metodologii zintegrowanej rewitalizacji urbanistyczno-przyrodniczej. Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych 1: 25–34.
Rall, E., Bieling, C., Zytynska, S., Haase, D., 2017. Exploring city-wide patterns of cultural ecosystem service perceptions and use. Ecological Indicators 77: 80–95. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2017.02.001
Riksen, M., Ketner-Oostra, R., van Turnhout, C., Nijssen, M., Goossens, D., Jungerius, P.D., Spaan, W., 2006. Will we lose the last active inland drift sands of Western Europe? The origin and development of the inland drift-sand ecotype in the Netherlands. Landscape Ecology 21: 431–447. DOI: https://doi.org/10.1007/s10980-005-2895-6
Rink, D., Emmrich, R., 2005. Surrogate Nature or Wilderness? Social Perceptions and Notions of Nature in an Urban Context, [w:] Kowarik, I., Körner, S. (red.), Wild Urban Woodlands. Springer, Berlin, Heidelberg, 67–80. DOI: https://doi.org/10.1007/3-540-26859-6_4
Roy, S., Byrne, J., Pickering, C., 2012. A systematic quantitative review of urban tree benefits, costs, and assessment methods across cities in different climatic zones. Urban Foresty & Urban Greening 11: 351–363. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ufug.2012.06.006
Różycki, F., Kluczyński, S., 1966. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Łódź Zachód (M34-3D). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Rutkowski, L., 2018. Wybrane obserwacje nad wzajemnym wpływem zieleni, zanieczyszczeń powietrza i innych elementów środowiska w Toruniu i sąsiednich miastach, [w:] Kosmala, M. (red.), Tereny zieleni w ochronie powietrza. Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych, Toruń, 151–157.
Salvati, L., Ranalli, F., Carlucci, M., Ippolito, A., Ferrara, A., Corona, P., 2017. Forest and the city: A multivariate analysis of peri-urban forest land cover patterns in 283 European metropolitan areas. Ecological Indicators 73: 369–377. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2016.09.025
Sanderson, E.W., 2009. Mannahatta: A natural history of New York City. Abrams, New York.
Stala, Z., 1978. Warunki geomorfologiczne wybranych miast a ich struktura przestrzenna. Wydawnictwa Akcydensowe, Warszawa.
Szponar, A., 2003. Fizjografia urbanistyczna. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Szulczewska, B., Kaftan, J. (red.), 1996. Kształtowanie systemu przyrodniczego miasta. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej, Warszawa.
Szulczewska, B., Kaliszuk, E., 2005. Koncepcja systemu przyrodniczego miasta: geneza, ewolucja i znaczenie praktyczne. Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych PAN, Lublin 1: 7–24.
Tomczak, A., 1989. Ewolucja doliny dolnej Wisły w ostatnich 15 tysiącach lat i jej związek ze zmianami poziomu Bałtyku w świetle badań w Kotlinie Toruńskiej. Studia i Materiały Oceanologiczne 56: 209–221.
Tomiałojć, L., 2005. Problem występowania dzikich zwierząt w obrębie zieleni miejskiej, [w:] Oleksiejuk, E., Piotrowiak, J. (red.), Zieleń miejska – Naturalne bogactwo miasta. Zasady gospodarowania i ochrona. Wydawnictwo Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych, Toruń, 155–168.
Twardy, J., 2008. Transformacja rzeźby centralnej części Polski Środkowej w warunkach antropopresji. Wydawnictwo UŁ, Łódź.
Weckwerth, P., 2010. Evolution of the Toruń Basin in the Late Weichselian. Landform Analysis 14: 57–84.
Wrotek, K., 1988. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Rzeczkowo (320). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Wysocki, C., 2008. Miasto jako specyficzne środowisko życia roślinności. Nuka Przyroda Technologie, 2, 4, #25. https://www.npt.up-poznan.net
Zimny, H., 2005. Ekologia miasta. Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk, Warszawa.
Ziomek, J., 1992. Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski, arkusz Bełchatów (700). Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
