Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica <div style="text-align: justify;"> <p><em>Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica</em></p> </div> Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego pl-PL Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica 1427-9711 Naturalne promieniowanie gamma na poziomie morza wokół kontynentu antarktycznego zarejestrowane na południe od równoleżnika 62° https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/12759 <p>W pracy przedstawiono wyniki dozymetrycznych pomiarów promieniowania, przeprowadzonych przez załogę jachtu Katharsis II, w trakcie 72-dniowego rejsu wokół Antarktydy. Podczas rejsu trwającego od stycznia do marca 2018 roku, za pomocą przenośnego radiometru Gamma Scout Online rejestrowano dawki promieniowania na poziomie morza w odstępach 10-minutowych. Po wstępnej analizie statystycznej uzyskano dane w postaci 2 200 rekordów, które wykorzystano do wnioskowania o rozkładzie promieniowania w rejonie Antarktyki. Średnia zmierzona moc dawki promieniowania wyniosła 0,091 μSvh-1 i wahała się od 0,052 do 0,193 μSvh-1. Wyniki te są powyżej średniej globalnej mocy dawki promieniowania na poziomie morza (0,031 μSvh-1) i często wyższe niż te zarejestrowane bezpośrednio na Antarktydzie. Jednak, generalnie zarejestrowane przez nas dawki promieniowania mieszczą się w dobrze rozpoznanym równoleżnikowym trendzie, w którym promieniowanie jest wyższe w kierunku biegunów. Związane jest to z cieńszą warstwą troposfery w rejonach biegunowych w porównaniu z niższymi, równikowymi szerokościami geograficznymi. Ogólnie pochodzenie tego promieniowania jest naturalne i związane z silniejszą penetracją troposfery przez promieniowanie kosmiczne oraz obecnością promieniowania wtórnego indukowanego w atmosferze. Obecność radionuklidów naziemnych w środowisku Antarktyki ma lokalny, wtórny wpływ na mierzone wartości promieniowania. Teoretycznie obliczony roczny ekwiwalent dawki dla ludzi, w różnych miejscach Antarktydy, może przekraczać limit 1 mSv, natomiast nasze wyniki (0,772 mSv rocznie) tego nie potwierdzają.</p> Magdalena Długosz-Lisiecka Marcin Krystek Mariusz Koper Tomasz Grala Hanna Leniec-Koper Michał Barasiński Magdalena Talar Ireneusz Kamiński Robert Kibart Wojciech Małecki Piotr Kukliński Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 20 7 12 10.18778/1427-9711.20.01 Złożoność genezy ozów powstałych w tunelach typu N na przykładzie ozu okolic Tosi (środkowo-wschodnia Polska) https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/12761 <p>Badania ukazują problem złożoności genezy ozów powstających w tunelach typu N na przykładzie ozu okolic Tosi w środkowo- -wschodniej Polsce. Analiza litofacjalna wykazała duże zróżnicowanie strukturalnych i teksturalnych cech osadów tworzących formę. Oz zbudowany jest z trzech jednostek sedymentacyjnych. Gruboziarniste osady jądra ozowego powstawały w subśrodowisku tunelu subglacjalnego na skutek migracji form dna pod ciśnieniem hydrostatycznym. Otwarcie się tunelu spowodowało powstanie rozpadliny lodowej, w której następowała akumulacja jednostki pokrywającej osady jądra ozu. W osadach tych zapisała się znaczna zmienność energii przepływu oraz mechanizmów sedymentacji, co wskazuje na duży wpływ dynamiki ablacji lodowca. Podczas ostatniego etapu deglacjacji część ozu pokryta została diamiktonem. W ozie stwierdzono liczne struktury deformacyjne. Osady zostały przemieszczone pionowo na wysokość ponad 8 m. Stanowią one zapis wytapiania się pogrzebanych brył martwego lodu w osadach jądra ozu. Wytapianie się brył powodowało pionowe przemieszczanie się osadów i powstawanie tzw. <em>dead-ice structure</em>. Złożoność genezy ozów jest charakterystyczna dla obszarów polodowcowych Polski, gdzie większość ozów powstaje w rynnach subglacjalnych. Liczne badania potwierdzają znacznie częstsze występowanie następstwa facji subglacjalnego tunelu i otwartej rozpadliny w ozach powstających w tunelach typu N niż typu R. Wskazuje to na dużo większą odmienność procesów podczas różnych etapów formowania się ozów na nieskonsolidowanym oraz litym podłożu.</p> Małgorzata Frydrych Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 20 13 25 10.18778/1427-9711.20.02 XXV Konferencja Naukowa STRATYGRAFIA PLEJSTOCENU POLSKI „Plejstocen Gór Świętokrzyskich”, 3–7 września 2018, Huta Szklana https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/12762 Małgorzata Ludwikowska-Kędzia Lucyna Wachecka-Kotkowska Dariusz Wieczorek Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 20 29 33 10.18778/1427-9711.20.03 Odnowienie doktoratu Jana Stanisława Goździka w Uniwersytecie Łódzkim https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/12764 Zbigniew Rdzany Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-30 2021-12-30 20 35 37 10.18778/1427-9711.20.04