Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica <div style="text-align: justify;"> <p><em>Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Physica</em> jest czasopismem wydawanym przez Uniwersytet Łódzki od 1997 roku. Od 2013 r. czasopismo ukazuje się jako rocznik. Zakres tematyczny publikowanych prac obejmuje problematykę różnych dziedzin geografii fizycznej i dyscyplin pokrewnych, w szczególności: geomorfologii, geoekologii, geologii i paleogeografii czwartorzędu, meteorologii i klimatologii, ochrony środowiska oraz zastosowania GIS w badaniach środowiska. Czasopismo publikuje głównie recenzowane artykuły naukowe, prezentujące wyniki oryginalnych badań o charakterze empirycznym, teoretycznym, technicznym lub analitycznym. W uzasadnionych przypadkach ukazują się inne prace: krótkie doniesienia naukowe (komunikaty naukowe), materiały konferencyjne, recenzje, a także wspomnienia i sprawozdania z ważnych wydarzeń w świecie geografii fizycznej i nauk pokrewnych.</p> <p>&nbsp;</p> </div> Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego pl-PL Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica 1427-9711 Fotografia dokumentacyjna w naukach o Ziemi https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/7622 <p>Od momentu wynalezienia do chwili obecnej fotografia służy nauce, nie tylko do celów dokumentacyjnych, ale stanowi także element wielu metod badawczych. Fotografia znalazła swoje miejsce w sztuce, a rozróżnienie fotografii naukowej od artystycznej pozostaje niejednokrotnie kwestią umowną, wynikającą z kontekstu, w jakim jest prezentowana. Celem pracy jest wykazanie specyfiki fotografii naukowej wykorzystywanej w naukach o Ziemi, wskazanie zasad, jakim podlega oraz wykazanie, że również w tego typu fotografii istotne jest uwzględnianie ugruntowanych od dawna zasad kompozycji obrazu. Przedstawiono istotne w fotografii geologicznej i geograficznej aspekty techniczne, takie jak: dobór sprzętu fotograficznego, tryby naświetlania, zapis zdjęć i tryby pracy aparatu. Przeanalizowano zastosowanie kompozycji właściwej i formalnej w dokumentacji fotograficznej we wspomnianych subdyscyplinach naukowych. Wybór reguł kompozycji jest podporządkowany charakterowi dokumentowanych obiektów, zjawisk czy procesów. Specyficznymi zasadami rządzi się fotografia naukowa w przypadku dokumentowania form geomorfologicznych czy zjawisk atmosferycznych, procesów zachodzących na powierzchni Ziemi, fotografowania odsłonięć, małych obiektów; innymi fotografowanie do celów archiwizacyjnych, lokalizacyjnych, reportażowych, refotograficznych, a także krajobrazowych. Odrębnym zagadnieniem jest przygotowanie zdjęć do publikacji, gdzie stanowią one nośniki istotnych informacji, uzupełniających merytorycznie treść tekstu naukowego lub prezentacji naukowej. W dobie powszechności fotografii, kiedy powstaje wiele przypadkowych obrazów, szczególnie istotne jest zachowanie dyscypliny, tak aby w fotografię naukową nie przedostawał się szum informacyjny, wynikający z przesadnej mnogości ujęć, aby korzystać z walorów fotografii cyfrowej w sposób racjonalny, podporządkowując fotografię naukową nadrzędnemu celowi – pełnej i klarownej informacji o zjawiskach i procesach zachodzących w litosferze, hydrosferze i atmosferze.</p> Piotr Czubla Joanna Petera-Zganiacz Copyright (c) 2019 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 18 7 28 10.18778/1427-9711.18.01 Historyczny układ hydrotechniczny w Jędrowie (województwo świętokrzyskie) zachowany w formach i osadach – studium geoarcheologiczno-konserwatorskie https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/7625 <p>Młyn w Jędrowie jest jednym z niewielu obiektów na terenie Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, który zachował się w dobrym stanie. Dotyczy to również pozostałości wciąż widocznej w rzeźbie infrastruktury hydrotechnicznej oraz śladów jej funkcjonowania zachowanych w osadach równiny zalewowej Kamionki. Szczegółowe analizy, z wykorzystaniem specjalistycznych metod badawczych podpartych kwerendą materiałów historycznych, pozwoliły na lokalizację poszczególnych elementów tej infrastruktury, tj. dawny zbiornik, młynówka, wały. Część tej infrastruktury jest dobrze zachowana w rzeźbie i widoczna na numerycznym modelu terenu. Inne ślady po historycznej działalności metalurgicznej widoczne są dopiero po makro- i mikroskopowej analizie osadów jeziornych oraz pozakorytowych, tj. węgielki drzewne, żużle i mikroskopijne kulki żelaza. W miejscu odrestaurowanego młyna lub też w jego pobliżu funkcjonowała kuźnica, o czym świadczą materiały archiwalne. Obecnie młyn jest odrestaurowywany, a badania przedstawione w artykule posłużyły do objęcia tego obiektu wraz z najbliższym otoczeniem ochroną konserwatorską jako zabytku techniki.</p> Paweł Przepióra Tomasz Kalicki Sławomir Chwałek Geoffrey Houbrechts Copyright (c) 2019 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 18 29 40 10.18778/1427-9711.18.02 Zmiany w rzeźbie i problem zagospodarowania obszarów po wydobyciu surowców skalnych na przykładzie okolic Tarnowej (Polska Centralna) https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/7626 <p>Celem artykułu jest określenie zmian w zagospodarowaniu oraz rzeźbie obszaru powydobywczego, które wynikają z przekształceń związanych z eksploatacją kruszywa. Jako obszar testowy wybrano okolice żwirowni w Tarnowej. Na podstawie zestawień i analiz kartograficznych pokazano zmiany w rzeźbie terenu. Dzięki fotografiom wykonanym z drona przedstawiono krajobraz terenów dawnej i obecnej eksploatacji kruszywa naturalnego. Wskazano kierunek rekultywacji leśnej, w którym następują zmiany. Przybliżono oraz zasugerowano koncepcję rekultywacji specjalnej, która umożliwi zagospodarowanie i wykorzystanie terenów pokopalnianych w alternatywny sposób.</p> Daniel Przybyszewski Maja Kruszyńska Copyright (c) 2019 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 18 41 51 10.18778/1427-9711.18.03 Góra Zelce jako walor geoturystyczny Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej z uwzględnieniem analizy geomorfologicznej https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/7627 <p>Góra Zelce na Wyżynie Wieluńskiej od 1971 roku objęta jest ochroną rezerwatową dotyczącą form krasowych ostańca jurajskiego. Z reguły ochroną obejmowane są formy naturalne, mało przekształcone przez człowieka. W przypadku Góry Zelce i Rezerwatu „Węże” mamy do czynienia z obiektem silnie przekształconym antropogenicznie. Przekształcenia te wynikały z wieloletniej eksploatacji kalcytu dla potrzeb przemysłu hutniczego. Pozostały po tym liczne wyrobiska i hałdy oraz korytarze jaskiń w większości pozbawione szaty naciekowej. Przez większość okresu funkcjonowania rezerwatu obiekty jaskiniowe były dostępne dla powszechnego ruchu turystycznego. W ostatnich latach, ze względów ochrony środowiska, dostęp do jaskiń został zamknięty. W artykule przedstawiono rezultaty badań na temat przekształcenia rzeźby oraz stanu jaskiń. Autorzy wskazują na możliwość ograniczenia ochrony rezerwatowej na badanym obszarze.</p> Aleksander Szmidt Wojciech Tołoczko Copyright (c) 2019 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 18 53 65 10.18778/1427-9711.18.04 Ocena gleb piaszczystych o opadowo-retencyjnym typie zasilania wodą na podstawie badania eksperymentalnego dotyczącego podsiąku kapilarnego https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/7628 <p>W eksperymencie wykorzystano piasek luźny drobnoziarnisty. Potwierdzono, że podsiąk kapilarny zwiększa wilgotność gleby i spowalnia przepływ wód opadowych. W artykule wykazano, że podsiąk kapilarny występuje także w glebach wytworzonych z piasku luźnego. W glebach piaszczystych występowanie wód gruntowych jest bardzo istotne, ponieważ wpływa to na zwiększenie wilgotności w całym profilu glebowym. Pozbawienie gleby piaszczystej możliwości wykorzystania wód gruntowych (np. w granicach leja depresyjnego), to uniemożliwienie najlepszego wykorzystania wód opadowych i spowodowanie gorszych warunków wilgotnościowych.</p> Wojciech Tołoczko Copyright (c) 2019 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 18 67 75 10.18778/1427-9711.18.05 Prace opublikowane w czasopiśmie „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica” w latach 1997–2019 https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/7629 Zbigniew Rdzany Copyright (c) 2019 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2019-12-30 2019-12-30 18 79 90 10.18778/1427-9711.18.06