On things that support memory
DOI:
https://doi.org/10.18778/2299-7458.02.03Keywords:
Różewicz, poezja, rzecz, ZagładaAbstract
I am confronting two works: an early poem Warkoczyk ("Little Braid", 1948) with a late poem nożyk profesora ("The Professor's Knife", 2001) to show how Różewicz changes in his poetry the way of presenting things from a death camp. He rejects the traditional epistemology for the belief in independent existence of things in the world; he also rejects metaphor, using the story of a knife instead. The new recognition of the being of things undoubtedly has its source in the projects of contemporary anthropologists and sociologists: Igor Kopytoff, Marcel Mauss, Alfred Gell, and others. The poet, however, is not making use of the opportunities offered by the return to things. He remains faithful to the belief in ineffability of the experience of the Holocaust, and consequently the impossibility to reach the essence of man's relationship with things. Using well-known methods: fragmentary structure, understatement, silence, he does not reveal the secret. Therefore, nożyk profesora remains only a poem about memory supported the knife from a death camp.
Downloads
References
Agamben Giorgio, Co zostaje z Auschwitz. Archiwum i świadek, przekł. Sławomir Królak, Warszawa 2008, s. 23
Ankersmit Franklin Rudolf, Język a doświadczenie historyczne, przekł. Sławomir Sikora, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 1997, nr 1–2, s. 81–84
Chrząstowska Bożena, Wysłouch Seweryna, Poetyka stosowana, Warszawa 1978, s. 217–221
Czaplejewicz Eugeniusz, Między poezją homofoniczną a polifoniczną, [w:] tenże, Poezja jako dialog, Warszawa 1981, s. 225–238
Czapliński Przemysław, Rzecz w literaturze albo proza lat dziewięćdziesiątych wobec „mimesis”, [w:] Człowiek i rzecz. O problemach reifikacji w literaturze, filozofii i sztuce, red. Seweryna Wysłouch, Bogumiła Kaniewska, Poznań 1999, s. 227
Czapliński Przemysław, Rzecz w literaturze: wyzwanie mimetyczne, [w:] tenże, Świat podrobiony. Krytyka i literatura wobec nowej rzeczywistości, Kraków 2003, s. 80–125
Domańska Ewa, Ku historii nieantropocentrycznej, [w:] taż, Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań 2006, s. 112–113
Domańska Ewa, Mikrohistorie, Poznań 1999, s. 107–120 DOI: https://doi.org/10.1002/9781444311471.ch16
Domańska Ewa, O zwrocie ku rzeczom we współczesnej humanistyce (Ku historii nieantropocentrycznej), „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2005, t. LXV, s. 7–23
Friedrich Hugo, Struktura nowoczesnej liryki, przekł. Elżbieta Feliksiak, Warszawa 1978
Gancarczyk Anna, Analiza i interpretacja wiersza Tadeusza Różewicza „Warkoczyk”, „Polonistyka” 1990, nr 2/3, s. 109–115
Jak powstał „nożyk profesora”, oprac. Andrzej Sapija, Tadeusz Różewicz, [w:] Rozmowy z Tadeuszem Różewiczem. Wbrew sobie, oprac. Jan Stolarczyk, Wrocław 2011, s. 361
Kopytoff Igor, Kulturowa biografia rzeczy – utowarowienie jako proces, przekł. Ewa Klekot, [w:] Badania kultury. Elementy teorii antropologicznej, wybór i przedmowa Marian Kempny, Ewa Nowicka, Warszawa 2003, s. 243–274
Kunz Tomasz, Strategie negatywne w poezji Tadeusza Różewicza. Od poetyki tekstu do poetyki lektury, Kraków 2005
Latour Bruno, Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora sieci, wstęp Krzysztof Abriszewski, przekł. Aleksandra Derra, Krzysztof Abriszewski, Kraków 2010, s. 89–122
Levi Primo, Czy to jest człowiek, przekł. H. Wiśniowska, Kraków 1978, s. 23
Levi Primo, Pogrążeni i ocaleni, Kraków 2007, s. 63
Mauss Marcel, Socjologia i antropologia, wstęp Claude Levi-Strauss, przekł. Marcin Król, Krzysztof Pomian, Jerzy Szacki, Warszawa 1973, s. 221–302
Nycz Ryszard, Tadeusza Różewicza tajemnica okaleczonej pamięci, [w:] tenże, Literatura jako trop rzeczywistości, Kraków 2001, s. 188–189
Nycz Ryszard, Tropy „ja”. Koncepcje podmiotowości w literaturze polskiej ostatniego stulecia, [w:] tenże, Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie, Wrocław 1997, s. 109
Osborne John, Tadeusz Różewicz: „Warkoczyk”, przekł. Jerzy Jastrzębski, „Odra” 1994, nr 5, s. 45–48
Różewicz Tadeusz, nożyk profesora, Wrocław 2001, s. 5–27
Różewicz Tadeusz, Wycieczka do muzeum, [w:] tenże, Utwory zebrane. Proza, t. 1, Wrocław 2003, s. 174
Smoleń Kazimierz, Oświęcim 1940–1945. Przewodnik po muzeum, Katowice 1985, s. 32)
Szczukowski Dariusz, Zagłada a doświadczenie literatury, [w:] tenże, Tadeusz Różewicz wobec niewyrażalnego, Kraków 2008, s. 147–148
Ubertowska Aleksandra, Tożsamość jako ślad kryptograficzny (Holokaust w późnych poematach Tadeusza Różewicza), [w:] taż, Świadectwo – trauma – głos. Literackie reprezentacje Holokaustu, Kraków 2007, s. 126–127
Wiśniewski Jerzy, W poczekalni, [w:] Dlaczego Różewicz. Wiersze i komentarze, red. Jacek Brzozowski, Jerzy Poradecki, Łódź 1993, s. 104–117
Zawadzki Andrzej, Słabość i ślad w poezji Różewicza. „Słabnie poeta / obrazy tracą siłę”. Różewiczowska forma słaba, [w:] tenże, Literatura a myśl słaba, Kraków 2009, s. 295–304
Żukowski Tomasz, Zagłada a język poetycki Tadeusza Różewicza, [w:] Literatura polska wobec Zagłady, red. Alina Brodzka-Wald, Dorota Krawczyńska, Jacek Leociak, Warszawa 2000, s. 141–165
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2013 Anna Kurska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

