Twarz lodzermenscha, czyli wizerunek człowieka łódzkiego w "Ziemi obiecanej" Władysława Stanisława Reymonta

Adam Hemer

doi:10.18778/2299-7458.03.21

Authors

Adam Hemer Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.03.21

Keywords:

Łódź in literature, lodzermensch

Abstract

The first part of the article is an attempt to present the full definition of a lodzermensch. In the literary variation, it is a ruthless businessman, professing the ethos if the industrial Łódź. The author confronts the proposed definition with the four central characters of W.S. Reymont’s Promised Land. The qualities a lodzermensch are the most complete in Moryc Welt, while Karol Borowiecki is more of a “Don Juan” than a man of Łódź. Herman Bucholc is king and the spectre of the industrial Łódź, physically transformed by his own factory. Stach Wilczek is a mixture of Welt and Borowiecki, and an interesting attribute of this character is his violin. Also mentioned is the film adaptation of the novel, directed by Andrzej Wajda. The author, focusing on Borowiecki, juxtaposes the film version of a lodzermensch with the novel original.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Adam Hemer, Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski

student Uniwersytetu Łódzkiego, pracę licencjacką napisał w Katedrze Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski, interesuje się twórczo- ścią Władysława St. Reymonta i Juliana Tuwima, a także literaturą Łodzi.

References

M. Arct, Słownik wyrazów obcych. 33.000 wyrazów, wyrażeń i przysłów cudzo- ziemskich: podług zasad pisowni z roku 1936, Warszawa 1938.

U. Dzieciątkowska, W poszukiwaniu łódzkiej wizji, „Tygiel Kultury” 1997, nr 4, s. 18–27.

S. Gorski, Łódź spółczesna. Obrazki i szkice publicystyczne, Łódź 1904.

Ilustrowany przewodnik po Łodzi i okolicach, z planem miasta i mapką okolic, Łódź 1912.

M. Janion, Odnawianie znaczeń, Kraków 1980.

H. Karwacka, Przedreymontowskie powieści o Łodzi, „Odgłosy” 1975, nr 4, s. 9.

B. Koc, O „Ziemi obiecanej” Reymonta, Wrocław 1990.

K. Kołodziej, Obraz Łodzi w piśmiennictwie pozytywistyczno-młodopolskim, Łódź 2009.

J.R. Krzyżanowski, Wladyslaw Stanislaw Reymont, New York 1972.

J. Krzyżanowski, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Lwów 1937.

Lodzermensch – historia i mit, „Tygiel Kultury” 2005, nr 1–3, s. 37–48.

Łódź, która przeminęła w publicystyce i prozie (antologia), wybór i redakcja P. Boczkowski, Łódź 2008.

M. Łukowska, Mit lodzermenscha a rzeczywistość dawnej i współczesnej Łodzi, [w:] Symbole kulturowe, komunikacja społeczna, społeczności regionalne. Stu- dia., red. I. Bukowska-Floreńska, Katowice 1995, s. 119–133.

E. Nurczyńska, „Ziemia obiecana” na ekranie, „Odgłosy” 1975, nr 4, s. 8.

M. Piechal, Reymont, epik łódzki, „Osnowa”, wiosna 1967, s. 3–9.

M. Popiel, Wstęp, [w:] W.S. Reymont, Ziemia obiecana, Wrocław 1996.

W.S. Reymont, Ziemia obiecana, Łódź 2008.

A. Rynkowska, Łódź – jaką widział Reymont, „Osnowa”, wiosna 1967, s. 11–16.

K. Schlögel, W poszukiwaniu „Ziemi obiecanej”, „Tygiel Kultury” 1997, nr 4, s. 10–17.

J. Urbankiewicz, Parchy, szwaby, goje, Łódź 1995.

Uśmiech Ariadny. Antologia reportażu łódzkiego. Od Oskara Flatta do Andrzeja Makowieckiego, oprac. K. Frejdlich, Łódź 1973.

M. Wika, Nazwy Łódź, łódzki, po łódzku jako element wartościujący w powieści Władysława Stanisława Reymonta „Ziemia obiecana”, [w:] Inny Reymont, red. W. Książek-Bryłowa, Lublin 2002, s. 143–149.