Twarz lodzermenscha, czyli wizerunek człowieka łódzkiego w "Ziemi obiecanej" Władysława Stanisława Reymonta

Adam Hemer

doi:10.18778/2299-7458.03.21

Autor

Adam Hemer Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.03.21

Słowa kluczowe:

Łódź in literature, lodzermensch

Abstrakt

Pierwsza część artykułu to próba zaprezentowania pełnej definicji lodzermenscha. W odmianie literackiej jest to bezwzględny człowiek interesu, wyznający swoisty etos fabrycznej Łodzi. Autor konfrontuje zaproponowaną definicję z czterema bohaterami Ziemi obiecanej W. S. Reymonta. Najpełniejszą kreację lodzermenscha stanowi Moryc Welt, podczas gdy Karol Borowiecki jest bardziej donżuanem niż człowiekiem łódzkim. Herman Bucholc jest królem i upiorem fabrycznej Łodzi, fizycznie przekształconym przez własną fabrykę. Stach Wilczek stanowi swoiste połączenie Welta i Borowieckiego, ciekawym atrybutem tej postaci są skrzypce. Kilka słów poświęcono także filmowej adaptacji powieści, wyreżyserowanej przez Andrzeja Wajdę. Autor, skupiając się na Borowieckim, zestawia filmową kreację lodzermenscha z powieściowym pierwowzorem.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Adam Hemer - Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski

student Uniwersytetu Łódzkiego, pracę licencjacką napisał w Katedrze Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski, interesuje się twórczo- ścią Władysława St. Reymonta i Juliana Tuwima, a także literaturą Łodzi.

Bibliografia

M. Arct, Słownik wyrazów obcych. 33.000 wyrazów, wyrażeń i przysłów cudzo- ziemskich: podług zasad pisowni z roku 1936, Warszawa 1938.

U. Dzieciątkowska, W poszukiwaniu łódzkiej wizji, „Tygiel Kultury” 1997, nr 4, s. 18–27.

S. Gorski, Łódź spółczesna. Obrazki i szkice publicystyczne, Łódź 1904.

Ilustrowany przewodnik po Łodzi i okolicach, z planem miasta i mapką okolic, Łódź 1912.

M. Janion, Odnawianie znaczeń, Kraków 1980.

H. Karwacka, Przedreymontowskie powieści o Łodzi, „Odgłosy” 1975, nr 4, s. 9.

B. Koc, O „Ziemi obiecanej” Reymonta, Wrocław 1990.

K. Kołodziej, Obraz Łodzi w piśmiennictwie pozytywistyczno-młodopolskim, Łódź 2009.

J.R. Krzyżanowski, Wladyslaw Stanislaw Reymont, New York 1972.

J. Krzyżanowski, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Lwów 1937.

Lodzermensch – historia i mit, „Tygiel Kultury” 2005, nr 1–3, s. 37–48.

Łódź, która przeminęła w publicystyce i prozie (antologia), wybór i redakcja P. Boczkowski, Łódź 2008.

M. Łukowska, Mit lodzermenscha a rzeczywistość dawnej i współczesnej Łodzi, [w:] Symbole kulturowe, komunikacja społeczna, społeczności regionalne. Stu- dia., red. I. Bukowska-Floreńska, Katowice 1995, s. 119–133.

E. Nurczyńska, „Ziemia obiecana” na ekranie, „Odgłosy” 1975, nr 4, s. 8.

M. Piechal, Reymont, epik łódzki, „Osnowa”, wiosna 1967, s. 3–9.

M. Popiel, Wstęp, [w:] W.S. Reymont, Ziemia obiecana, Wrocław 1996.

W.S. Reymont, Ziemia obiecana, Łódź 2008.

A. Rynkowska, Łódź – jaką widział Reymont, „Osnowa”, wiosna 1967, s. 11–16.

K. Schlögel, W poszukiwaniu „Ziemi obiecanej”, „Tygiel Kultury” 1997, nr 4, s. 10–17.

J. Urbankiewicz, Parchy, szwaby, goje, Łódź 1995.

Uśmiech Ariadny. Antologia reportażu łódzkiego. Od Oskara Flatta do Andrzeja Makowieckiego, oprac. K. Frejdlich, Łódź 1973.

M. Wika, Nazwy Łódź, łódzki, po łódzku jako element wartościujący w powieści Władysława Stanisława Reymonta „Ziemia obiecana”, [w:] Inny Reymont, red. W. Książek-Bryłowa, Lublin 2002, s. 143–149.